Galerie

Parcours

De bezoeker aan 'Artspace WM' (de galerie van Gert Meijerink en Jaap Witzenhausen) waant zich in een negentiende eeuwse salon. Niet door de 'aankleding' van de zoals het een zichzelf respecterende galerie betaamt kale, betonnen tentoonstellingsruimte, maar door de expositie. Er hangen tal van kleine, figuratieve schilderijtjes van zeven, overwegend Nederlandse schilders. Deze tentoonstelling is de eerste in een reeks onder de naam 'Het Parcours', die door Meijerink georganiseerd is met als doel een discussie op gang te brengen over de schilderkunst in de jaren negentig vanuit 'een onverwachte invalshoek': het schilderen naar de waarneming. Het is een zoveelste poging, na het 'citationisme' en alle neostijlen in de jaren tachtig, om de hedendaagse schilderkunst nieuw leven in te blazen.

Het schilderen naar de waarneming wordt overigens alweer een tijdje met overgave beoefend door een aantal Engelse en Schotse schilders die werken vanuit een conceptuele achtergrond. In de Brusselse galerie van Marie-Puck Broodthaers waren hun landschapjes enkele maanden geleden op een soortgelijke salonachtige tentoonstelling te zien, hangend boven en naast elkaar zoals dat in de 19de eeuw gebruikelijk was.

De Parcours-manifestatie in Amsterdam doet ook in andere opzichten denken aan de salon. Er zijn aan de tentoonstellingen, die behalve in Amsterdam ook in Wenen, Boedapest en Praag plaats zullen vinden, jury's en prijsuitreikingen verbonden. Verschillende genres komen hier aan de orde, het 'naakt', het 'dierstuk' (een germanisme), het 'portret' en het 'stilleven'. De slottentoonstelling is gepland in Amsterdam in het voorjaar van 1992. Het spreekt vanzelf dat de deelnemende, zich tot de avant-garde rekenende kunstenaars niet zomaar naar de natuur schilderen, maar dat ze dit doen met een dubbele bodem, bijvoorbeeld die van het 'conceptuele' of van de 'ironie' of van het 'commentaar op het marktmechanisme'. Hoe zou hun werk zich anders onderscheiden van de natuurstudies en portretten van de eerste de beste amateurschildersvereniging? In werkelijkheid onderscheiden de produkten van een aantal van deze schilders zich daar ook niet van. Het voormalig enfant terrible van de zogenaamde wilde schilderkunst, Peter Klashorst, schildert brave tafereeltjes van de Westertoren of van een vaas met bloemen, en de fruitschaal van Bart Domburg en de kleine studies naar klassieke beelden van Ernst Voss zijn van eenzelfde flauwe braafheid. Natuurlijk, zo zijn ze ook bedoeld, maar dat maakt ze niet minder vervelend.

Er is een verrassing op deze expositie, en dat is het werk van de jonge Belgische, in Wenen wonende, Regine Vergougstraete. Zij schildert met overtuigingskracht, in forse, expressieve verfstreken en heldere kleuren. Ook geeft zij blijk van een verademend gevoel voor humor. In feite beoefent zij een variant van het shaped canvas waarbij zij het paneel of doek samenstelt uit meer delen zodat een geometrisch geheel ontstaat. De geschilderde voorstelling vormt hiermee een compositie. Drie blauwe vissekoppen staren naar een gele citroen. Elders wervelen appels en bieten in het rond, de vier delen van het schilderij zijn als een soort wiel aan elkaar bevestigd. Het hart van dit wiel bestaat uit een klein stukje zwart kant. Van de zeven exposanten is Vergougstraete er het beste in geslaagd om de traditie te verenigen met een eigen visie.

Christine Koenigs tenslotte concentreert zich op de oude Nederlandse schilderkunst. Haar gedetailleerd gepenseelde, halfgeschilde citroenen zijn een soort 'remakes' van de citroenen uit een 17de-eeuws stilleven. Wanneer men bedenkt dat Koenigs zich tot dusverre vooral met video heeft beziggehouden een op Kafka geinspireerd videowerk van haar is tot het eind van de maand te zien op de tentoonstelling 'Ruimbesloten' in Arti , dan is dit een onverwachte stap van het experiment naar de traditie.

Avant-Parcours in Artspace WM. Laurierstraat 41, Amsterdam. t/m 28 juli. do t/m za 14-18 uur.

Belgicisme

Galerie Nouvelles Images heeft de goede gewoonte weer hervat om 's zomers een tentoonstelling te maken van kunstenaars uit een bepaald land, een gewoonte die doorbroken werd toen eigenaar Ton Berends zich terugtrok uit de galerie. Erik Bos, sinds een paar jaar verantwoordelijk voor het tentoonstellingsbeleid van Nouvelles Images, koos werk uit van acht Belgische kunstenaars. Hij knoopt daarmee aan bij de galerie-tentoonstelling in 1983 van Belgische kunst die toen, volgens het voorwoord van Philip Peters in de catalogus, 'goeddeels terra incognito' was. Daar is de laatste jaren snel verandering in gekomen. Hedendaagse kunst uit Belgie is in Nederland en overal in Europa in opmars, en terecht. Er heerst momenteel in Belgie, anders dan bij ons, een levendig kunstklimaat, waar internationale contacten en veel actieve verzamelaars belangrijke factoren in zijn. De opkomst van Belgie liep gelijk op overigens met de teloorgang van de toonaangevende positie die Nederland een jaar of tien geleden op het gebied van de hedendaagse kunst had. Het niveau van hetgeen in Nouvelles Images te zien is is wisselend. De atmosferische impressies op doek van Jean-Marie Bijtebier hebben niet veel zeggingskracht, de semiotische objecten van Fred Eerdekens zijn weinig origineel, en Walter Swennen, de Walter Dahn van Belgie zou je kunnen zeggen, is niet optimaal vertegenwoordigd. Daar staat tegenover dat er een heel mooi werk is te zien van Patrick Corillon. Het is een ouderwets houten bord, getiteld 'In het station van Kortrijk', waarop men zou verwachten informatie aan te treffen over aankomst- en vertrektijden van de treinen. Bij nadere beschouwing nodigt de aanwezige informatie ondermeer in de vorm van pastelkleurige foldertjes die de bezoeker mee mag nemen vooral uit tot reizen in de geest. Evenzeer geinspireerd op het alledaagse en tegelijkertijd appellerend aan de fantasie en aan de herinnering zijn de 'Compositions Trouvees' van Guillaume Bijl. Alledaagsheid is vervreemdend zodra je er de aandacht op vestigt het alledaagse is immers juist datgene wat je normaal niet opmerkt , en het is deze vervreemding die in veel Belgische kunst steeds weer terugkomt.

Fraai zijn ook de 20 tekeningen in gemengde techniek op pakpapier van Jef Geys. In tegenstelling tot de rest van de geexposeerde werken die allemaal van recente datum zijn, dateren deze tekeningen uit 1961-63. Ze komen uit de 'serie ABC, Ecole de Paris', en zijn 'studies' van handen, voeten, vazen, schoenen, vogels en wat al niet. De totale serie moet een soort encyclopedie zijn van studie-onderwerpen, uitgevoerd in de ontwapenende stijl van kinderboek-illustraties en in mooie, spaarzaam toegepaste regenboogtinten.

Acht kunstenaars uit Belgie bij Galerie Nouvelles Images, Westeinde 22, Den Haag. t/m 18 augustus. di t/m za 11-17 uur.

Riemkobra

Een half jaar geleden opende in Leiden de galerie 'Liga Nieuw Beelden' haar deuren. Initiatiefnemer is Maarten Kersten, zoon van de schilder Wim Kersten die ooit, in 1946 om precies te zijn, een van de oprichters was van de kunstenaarsgroep 'Vrij Beelden'. Vrij Beelden wilde zich, zoals de naam al zegt, bevrijden van de heersende kunstopvattingen. Onder haar leden bevonden zich bijvoorbeeld abstract werkende schilders als Pieter Ouborg, Willem Hussem, Wim Sinemus, Frieda Hunziker en het latere Cobralid Anton Rooskens. In 1955 ging Vrij Beelden op in de Liga Nieuw Beelden, die nog tot 1968 zou bestaan.

Maarten Kersten drijft zijn handel in schilderijen en grafiek uit de naoorlogse periode in een kleine winkel in een straatje buiten het centrum, niet ver van het station. Onder de titel 'Riemkobra' toont hij momenteel schilderijen van de 75-jarige schilder-beeldhouwer Riemko Holtrop en grafiek van Rooskens en Theo Wolvecamp. Tussen de overal tegen de wanden en tegen elkaar aanleunende schilderijen en de studentikoze meubelstukken is een expositie echter nauwelijks te ontdekken. Hier is het niet eenvoudig om zelfs maar een verre echo op te vangen van de (volgens getuigenissen van vroeger) experimenteerlust en authenticiteit van Holtrop, laat staan van het 'vitalisme' van Cobra. Maar de namen van de exposanten hebben een zeker renomme, dus er zit ongetwijfeld nering in.'Riemkobra' bij galerie Liga Nieuw Beelden, Pres. Steynstraat 14, Leiden. tot 19 augustus. vrij t/m zo 11-18 uur.