Crisis dreigt over tijdstip van Duitse eenheid

BONN, 20 juli In de Oostduitse regeringscoalitie dreigt een crisis over de vraag of de DDR voor of pas na 2 december, de vermoedelijke datum van de eerste gemeenschappelijke Duitse parlementsverkiezingen, moet toetreden tot de Bondsrepubliek.

Het antwoord op die vraag is meebepalend voor de toekomstige krachtsverhoudingen in het nieuwe Duitse parlement. Vanmorgen, op de laatste vergaderdag van de Volkskammer voor het zomerreces, heeft premier De Maiziere (CDU) zich opnieuw verzet tegen een besluit hierover dat om technische redenen uiterlijk midden volgende week moet vallen. Daarna werd de vergadering tot vanmiddag geschorst. Als een meerderheid van CDU, DSU en de communistische PDS zo'n besluit blijft verhinderen, dreigen de liberale BFD en de SPD de coalitie te verlaten.

In het presidium van de Volkskammer heeft die meerderheid tot nu toe geweigerd de kwestie op de agenda te laten plaatsen. In hernieuwd coalitieberaad, tot diep in de afgelopen nacht, bleef zij daarbij. Toen de BFD vanmorgen per resolutie niettemin de toetredingsdatum 1 december in behandeling wilde brengen, weigerde De Maiziere (en met hem de fracties van CDU, PDS en DSU, samen ruim de helft van de zetels) daaraan mee te werken. Na een verhit debat kreeg de BFD in zoverre haar zin dat haar voorstel vanmiddag zou worden besproken. Met de SPD heeft zij al gedreigd het Oostduitse parlement zonodig volgende week voor een besluit van zijn zomerreces te zullen terugroepen.

Als de Duitse eenheid voor de verkiezingen een feit wordt, is Duitsland een kiesgebied met een kiesdrempel van vijf procent. Dat houdt in dat voor partijen die alleen in de DDR met haar 16 miljoen inwoners aantreden (zoals de communistische PDS en de conservatieve DSU) feitelijk een kiesdrempel van 23 procent zou gelden. Dat zou hun electorale einde betekenen.

In het andere geval vormen de Bondsrepubliek en de DDR nog een keer gescheiden kiesgebieden. Voor kleinere Oostduitse partijen wordt het dan eenvoudiger in het nieuwe Duitse parlement te komen, menen premier De Maiziere (Ost-CDU) en zijn Westduitse geestverwant Schauble, minister van binnenlandse zaken. De Maiziere vindt het ook ongewenst dat in de DDR een gezagsvacuum zou ontstaan als de toetreding voor verkiezingen en de vorming van een nieuw Duits kabinet zou geschieden.

Dan dreigt echter ook een versnippering van linkse stemmen in de DDR, wat ten goede komt aan de CDU, menen de SPD en de liberalen in Oost- en West-Duitsland. Net als de CDU fuseren zij binnenkort met hun DDR-zusterpartijen, waardoor de drempel van vijf procent in hun geval geen riskante barriere is. Hun bezwaar is voorts dat in het nieuwe Duitse parlement straks niet allerlei verschillend gelegitimeerde leden naast elkaar mogen zitten.

Minister van buitenlandse zaken Meckel (Ost-SPD) achtte de DDR-coalitie vanmorgen 'in een gevaarlijke situatie'.

De Westduitse FDP-voorzitter Lambsdorff verweet De Maiziere vanmorgen voor de radio dat hij 'op gezag van bepaalde politici in Bonn een vertragingsactie voert'.

Lambsdorff: 'Dat moet snel afgelopen zijn, want het begint nu echt vervelend te worden.'