Gremlins contra yuppies

In slechts een opzicht doet Gremlins 2: The New Batch onder voor de originele, eveneens door Joe Dante geregisseerde Gremlins uit 1984. De voornaamste aandacht richt zich niet meer op de knuffelbeesten zelf, die na in aanraking te zijn gekomen met water en gevoederd na middernacht, ontaarden in kwaadaardige plaaggeesten met puberaal plezier in vandalisme. Ze zijn nog wel massaal aanwezig en figureren in ingenieuze spektakelscenes die een fortuin gekost moeten hebben, maar op de een of andere manier krijg je de indruk dat Dante's hart niet meer naar hen uitgaat.

Desondanks biedt Gremlins 2 aanstekelijk en hartverwarmend amusement met genoeg fantastische trucages voor de kinderen en intelligente satire voor hun ouders. Bovendien verwerkte 'film buff' Dante meer cinefiele referenties in zijn verhaal dan hij sinds zijn low budget-debuut Hollywood Boulevard ooit in een scenario heeft kunnen onderbrengen.

Het woord 'gremlin' is ouder dan zes jaar; het verwees oorspronkelijk naar een soort onzichtbare wezentjes, zeg maar kaboutertjes, die het juiste functioneren van een machine, met name een vliegtuig, saboteren. In de originele film, gesitueerd in een kleinsteedse omgeving, waren het de uitvindingen van een goedmoedige Willie Wortel, de vader van hoofdrolspeler Zach Galligan, die het in eerste instantie moesten ontgelden. In deel twee verhuisde de handeling van producent Steven Spielbergs natuurlijke habitat, Suburbia, naar een moderne variant op Metropolis. Er wordt door de makers een appeltje geschild met het nieuwe kwaad, de yuppiecultuur van Manhattan en haar nieuwe pausen, met hun superieure minachting voor traditionele Americana. In New York, New York kun je immers probleemloos dineren 'after midnight'. De grootste schurk uit de film, dronken van rijkdom en een charmante non-valeur, heet Daniel Clamp en is in de vertolking van John Glover een vernietigende parodie op Donald Trump en Ted Turner. Hij behandelt zijn werknemers als slaven, die kruipen en kuipen in een kathedraal van de nieuwste zakelijkheid. Via luidsprekers worden personeel en bezoekers gewezen op de uitzending door Clamps televisienetwerk CCN van Casablanca: 'in kleur en met een gelukkiger slot'.

Draaideuren, liften, verwarming, anti-rook-verklikkers en beveiliging worden centraal door computers bestuurd in Clamp Plaza. Niets werkt dus, maar als de gremlins eenmaal bezit nemen van een 'smart building', dan wordt het pas echt gezellig.

De grondige ontregeling van een kantoorgebouw, waar het houden van planten om hygienische redenen verboden is en de intercom de eigenaar van een auto met kenteken zus en zo beveelt deze weg te halen 'omdat hij oud en vies is', werkt bevrijdend voor al degenen die dagelijks zuchten onder de incompetente terreur van Interne Diensten. Maar Dante's giftige pijlen richten zich ook uiterst efficient op de stupiditeit van de uit dergelijke intellectuele elektriciteitscentrales verspreide vormen van massacultuur. De kabel wordt er vervuild met een kookrubriek, getiteld De Magnetron Show en gepresenteerd door een chronisch sherry snoepende matrone. Een al even gedesillusioneerde oude revue-artiest in Mephisto-kostuum praat om half vier 's nachts uitgezonden inferieure griezelfilms aan elkaar. Dit is het helse commerciele televisie-universum, waar Fellini zich zo boos over maakt. Dante is minstens zo vilein, maar geniet tegelijkertijd van de absurditeit en schetst liefdevolle portretjes van de mensen die er hun brood mee moeten verdienen. Genadeloos is hij echter voor de handige slimmeriken, die menen te weten wat er op de wereld te koop is. Gremlin-expert Galligan wordt cynisch ondervraagd door een paar beveiligingsbeambten: 'Niet voeren na middernacht? En wat gebeurt er dan als er een sesamzaadje tussen hun tanden is blijven zitten, dat 's nachts pas los komt? En als ze in een vliegtuig een andere tijdzone betreden?'.

Wham, daar maakt de monsterlijke gedaante van een gremlin een einde aan de wijsheid van iemand die denkt dat hij te verstandig is voor de logica van griezelwetten.

Het is niet aardig om alle verrassingen die Dante in petto heeft hier te verklappen. Het zou ook niet lukken, want Gremlins 2 zit boordevol kleine grapjes en rake observaties, die voor een deel Dante's achtergrond als tekenaar verraden. Een Martin en Lewis geheten tweeling, die subtiel meeswingt met Gizmo, de vader van alle gremlins, op zijn favoriete rock'n'roll-nummer, I'm Ready van Fats Domino, is zichtbaar verwant aan Kuifjes Jansen en Janssens. En de film begint met een hommage aan Chuck Jones' klassieke cartoon-helden Daffy Duck en Bugs Bunny, improviserend op het logo van Warner Bros. Zij belonen ook degenen die niet direct bij het begin van de eindtitels snel de zaal plegen te verlaten een keer voor hun trouw.

In de recente Hollywoodproduktie valt de achtbaanachtige cavalcade van gags in Gremlins 2: The New Batch alleen te vergelijken met het technisch vernuft en tempo van Who Framed Roger Rabbit?. Die film miste dan nog de bonus van een scherpe, maar niet sarcastische filippica tegen de sultans van 'entertainment' en speculatie.