Oostduitse landbouw op de rand van ineenstorting

BERLIJN, 18 juli Met exportbevorderende maatregelen en kredieten tot behoud van de liquiditeitspositie van landbouwbedrijven, wil de regering van de DDR de onmiddellijke ineenstorting van de Oostduitse landbouw tegengaan.

Dat heeft de Oostduitse premier Lothar de Maiziere gisteren voor de DDR-televisie verklaard. Eerder had hij zijn minister voor landbouw, Peter Pollack, van vakantie teruggeroepen na een week waarin bijna dagelijks boeren voor het parlement in Oost-Berlijn en in andere steden in de DDR hadden geprotesteerd.

De boeren van de DDR zien zich sedert de invoering van de D-mark begin deze maand geconfronteerd met een bijna volstrekt wegvallen van de vraag naar hun produkten bij groothandel en winkelketens. De handel zegt dat DDR-produkten, ook voedsel, bijna volstrekt onverkoopbaar zijn omdat de klant stelselmatig Westduitse waar koopt voor zijn D-mark. Bovendien zouden de voedselproducenten in de DDR in vele gevallen niet tot een regelmatige toevoer in staat zijn.

In veel Oostduitse steden, zoals voor het gemeentehuis in Oost-Berlijn, hebben DDR-boeren inmiddels eigen markten ingericht, waar zij als individu of als cooperatie hun waren tegen concurrerende prijzen aan de man brengen. Veel landbouwcooperaties, de vroegere kolchozen van de DDR die LPG's worden genoemd, staan inmiddels al voor het faillissement.

In de landelijke gemeente Konigs Wusterhausen bijvoorbeeld, even ten zuidoosten van Berlijn, geldt dat voor tien van de zeventien LPG's. Overal in de DDR zijn de koelhuizen vol onverkoopbare varkens, de melk wordt door de boeren veelal in de sloot gekieperd en veel LPG's overwegen ook de oogst later dit jaar niet meer binnen te halen. Onder de oplossingen waarover de Oostduitse ministerraad zich vandaag in speciale zitting buigt, zijn de onmiddellijke export van duizend varkens naar de Sovjet-Unie, op krediet, want in ruil voor toekomstige gas- en olieleveranties, aldus premier de Maiziere.

Minister van landbouw Pollack, wiens vakantie in de huidige crisis alom bevreemding heeft gewekt, noemde eerder de onbeperkte mogelijkheid van DDR-voedselexporten naar de Bondsrepubliek (en daarmee de markt van de Europese gemeenschap) als oplossing. Onderhandelingen met de EG over de manier waarop de DDR-economie kan worden geintegreerd beginnen in Brussel echter pas volgende maand. Premier de Maiziere gaf aan dat LPG's met kortlopende kredieten in leven zullen worden gehouden, maar hij gaf niet aan welk bedrag hiermee gemoeid zou kunnen zijn. De kredieten ontslaan de LPG's niet van de eerder vastgestelde plicht programma's voor kostensanering en rationalisering voor te leggen, liet hij weten.

In een commentaar voor de Westduitse televisie gaf de Westduitse minister van landbouw Kiechle gisteren te kennen dat Bonn voor deze kredietronde geen gelden ter beschikking wil stellen. Hij pleitte voor onmiddellijke sanering van de landbouwproduktie, met name op melkgebied. De Oostduitse premier de Maiziere daarentegen repte van de mogelijkheid de Westduitse voedselindustrie in te schakelen bij de verwerking van produkten, die de Oostduitse niet meer van de boeren afneemt.

De DDR en de Bondsrepubliek hadden eerder dit jaar afspraken gemaakt over een wederzijds, evenwichtig handelsverkeer op landbouwgebied, maar de Maiziere gaf gisteren toe dat hiervan niets terecht is gekomen en Westduitse producenten de DDR-markt met waren hebben overstroomd. Effectieve controle blijkt niet mogelijk, 'maar we kunnen de muur hiervoor niet weer oprichten', aldus de Oostduitse premier.