Italie droog: bevalling dank zij mineraalwater

ROME, 18 juli Italie snakt naar water. Op veel plaatsen komt uren lang alleen maar lucht uit de kraan, en als er wel water is, heeft dat een onbetrouwbaar kleurtje. Toeristen lopen boos weg omdat ze ook wel eens willen douchen. De piloten van de blusvliegtuigen maken overuren. En de boeren in Zuid-Italie vragen om het instellen van de uitzonderingstoestand.

Vorig jaar is er ook al minder regen gevallen dan gemiddeld het geval is. Maar na opnieuw een uitzonderlijk droge winter staan veel waterbassins op een niveau dat sinds 44 jaar, sinds de droogte van 1946, niet meer zo laag is geweest. 'Dit jaar dreigt de situatie dramatisch te worden', aldus Giacomo Corazza, die voor de landbouworganisatie Coldiretti een rapport schrijft over de droogte. Symbool hiervoor zijn de bosbranden. Vorig jaar ging 95.000 hectare in rook op, in bijna tienduizend branden. Maar in de eerste zes maanden van dit jaar zijn er al meer bosbranden geweest dan in heel 1989. Hoewel de situatie in het zuiden van het land het ernstigst is, lijdt heel Italie onder het gebrek aan water. Op sommige plaatsen in Sicilie zijn mensen al sinds februari afhankelijk van tankwagens voor hun drinkwater, en in het ziekenhuis van Palermo zijn bevallingen gedaan met mineraalwater. Maar ook in de omgeving van Rome, in Umbrie en Toscane, en aan de bloemenriviera langs de noordwestkust komt grote delen van de dag geen water uit de kraan. Volgens het Coldiretti-rapport zijn er alleen geen problemen in de bergachtige noordelijke regio's Trentino-Alto Adige en Friuli-Venezia Giulia.

In het stadje Diano Marina klagen de toeristen dat ze zich met mineraalwater moeten wassen omdat ze het geel-bruine kraanwater niet vertrouwen. Overdag hebben ze die keus vaak niet, omdat er dan geen water is.

Bareigenaars gaan water voor de onmisbare koffie halen bij de fonteinen van dorpen in de omgeving. 'Geen drinkwater' staat daarbij, maar de bareigenaars vertellen dat ze goed hebben rondgevraagd en te horen hebben gekregen dat niemand er nog ziek van is geworden. In het stadje zijn al weken problemen met het water, en ongeveer vierhonderd boze inwoners hebben maandag een protestmars gehouden naar de nabijgelegen stad Imperia. Hier is wel voldoende water. Maar in Italie is de watervoorziening sterk gedecentraliseerd en zijn steden vaak weinig bereid andere steden zonder water te hulp te schieten. Tot nu toe heeft de oproep van de inwoners van Diano Marina voor een eerlijke verdeling van het water in de provincie nog geen resultaat gehad. Een aantal verontwaardigde toeristen is al vertrokken uit het stadje en de vakantieplaatsen in de omgeving. Ook de duizend militairen van de plaatselijke kazerne zijn naar elders overgebracht om problemen met de hygiene te voorkomen. Sommige fabrieken kampen eveneens met een tekort aan water.

In de regio van de Abruzzen heeft een aantal bedrijven door gebrek aan water de produktie moeten verminderen. Maar het zwaarst getroffen is de landbouw. De landbouworganisatie Coldiretti verwacht voor mais en soja in het noorden, voor de zonnebloemen in Midden-Italie en voor de olijven en de druiven in het zuiden verliezen van tien tot twintig procent. Arcangelo Lobianco, voorzitter van Coldiretti, heeft de regering voorgesteld de uitzonderingstoestand uit te roepen in het zuiden omdat veel boeren daar in een 'ondragelijke situatie' terecht zijn gekomen. Als het niet echt regent, moet het lires regenen, zo was de boodschap van Lobianco. De regering in Rome heeft gisteren een aantal noodmaatregelen aangekondigd. Veel deskundigen zeggen dat het gebrek aan regen slechts een van de oorzaken is van het watertekort, en zeker niet de hoofdoorzaak. In een vraaggesprek met het dagblad La Stampa gaf Aurelio Misiti, hoogleraar in de drinkwatervoorziening aan de universiteit Sapienze van Rome, een krachtig antwoord op alle verwijzingen naar de verminderde regenval waaronder vooral het zuiden lijdt: 'Lulkoek'.

'Het water is er in het zuiden', zei Misiti, zelf geboren in de zuidelijke regio Calabria. 'Maar ze vangen het niet op als het van de bergen naar beneden komt.'

Er zijn al jaren geleden plannen gemaakt voor de bouw van een aantal stuwdammen in Zuid-Italie, maar van veel ervan is niets terechtgekomen. Daarbij komt de slechte kwaliteit van het leidingstelsel. Gemiddeld gaat in Italie ongeveer dertig procent van het water verloren door lekkages, en in het zuiden kan dat oplopen tot vijftig procent. Bovendien sijpelt er door die poreuze leidingen regelmatig grondwater binnen dat is vervuild met pesticiden, of water uit een eveneens lekkend riool. De inwoners van een aantal wijken in Napels krijgen zo al enkele maanden een geel-bruine vloeistof uit de kraan. Het gemeentebestuur verzekert hun dat het leidingwater te drinken is, maar er zijn maar weinig Napolitanen die zich daaraan wagen. Zeker niet nadat deze maand een polemiek tussen verschillende laboratoria is uitgebroken over de vraag of in het water van een meer in de buurt cholerabacterien zitten. De cholera-epidemie van 1973 ligt iedereen nog vers in het geheugen. Als reactie op de aanhoudende droogte worden er nu studies gemaakt naar de mogelijkheden zeewater te ontzilten, komen er Israelische experts naar Italie om te vertellen hoe je wolken moet laten regenen, en vormen grote bedrijven consortia om nieuwe waterwininstallaties te maken. Volgens Misiti is ook dit niet de oplossing. 'In Italie wordt nooit gesproken over een serieus waterbeleid, maar alleen over een noodtoestand', zei hij. 'Men stelt buitengewone wetten voor, buitengewone werken. Maar niemand die erbij zegt dat dit allemaal grotendeels nutteloos is als niet het meest eenvoudige werk wordt uitgevoerd, het onderhoud van het leidingennet.'

Waterleidingbedrijven verdedigen zich door te zeggen dat zij geen geld hebben voor onderhoud omdat in opdracht van de regering de prijs van het water laag moet worden gehouden. De cijfers die zij geven verschillen, zoals vrijwel altijd met cijfers in Italie, maar uit hun gegevens komt naar voren dat de Italiaan meer water verbruikt en er minder voor betaalt dan de gemiddelde EG-burger. Bovendien heeft de decentralisatie tot een ineffectief waterbeheer geleid. Goede kaarten van waar de leidingen lopen zijn er in de meeste gemeentes niet. Sommige waterleidingbedrijfjes zijn te klein om goed onderhoud te kunnen betalen, andere liggen in een voortdurende competentiestrijd met de gemeentes. Alleen al in de regio Lazio, waarvan Rome de hoofdstad is, zijn 220 verschillende instanties die zich bezighouden met de watervoorziening. Daar komt nog eens het particuliere initiatief bij. De elektriciteitsmaatschappijen ontdekten dat in periodes van langdurige droogte het stroomverbruik opvallend steeg. Met name veel boeren hebben ten einde raad her en der clandestiene putten geslagen en zetten hun pompen aan het werk om water te krijgen voor de gewassen. En zo komt er nog minder water beschikbaar voor de reguliere waterwinning.