Vitali Vitaliev vindt de Engelsen deerniswekkend

De eerste keer dat ik Vitali Vitaliev zag, was in het vrolijke mediaprogramma van Clive James op de zaterdagavond. Hij fungeerde als correspondent te Moskou, een man met een rond prethoofd en ondeugende oogopslag, die in opmerkelijk fraai Engels ironische kanttekeningen plaatste bij nieuwe verschijnselen op de Russische televisie. Het meest opvallende was zijn angelsaksische tongue in cheek; hij was het stadium van de verbetenheid allang voorbij en keek met superieur sarcasme neer op het gewriemel van de rekkelijken en preciezen onder hem.

Vitaliev was een succesnummer en keerde nog een paar keer terug. Gaandeweg bleek hij een Russisch onderzoeksjournalist te zijn, die indringende reportages over misstanden in zijn eigen land had gepubliceerd. Een paar weken geleden, aldus de Radio Times, heeft hij de Sovjet-Unie de rug toegekeerd er was ondanks de glasnost teveel tegenwerking. Hij overweegt zich nu te vestigen in Australie.

Vanavond zendt de BBC in de serie Byline een programma uit, waarin Vitali Vitaliev zijn indrukken weergeeft van de Britse samenleving. Uit verschillende interviews blijkt, dat hij tijdens de opnamen voor die uitzending met deernis is vervuld over het Britse volk. Het eerste wat hem opviel, was de glimlach waarmee hij overal tegemoet werd getreden. Maar hij merkte al snel, dat achter die glimlach een totaal gebrek aan zichtbare emoties schuilgaat. 'Ik weet niet eens of jullie eigenlijk wel gevoelens hebben,' merkt hij op. Een andere karaktertrek is naar zijn mening het gebrek aan volwassenheid. Een bezoek aan een Londense herenclub illustreert die conclusie: hier gedragen de heren zich eigenlijk nog als verwende kleine jongetjes.

In het weekblad The Listener doet Vitaliev deze week verslag van een bezoek dat hij beroepshalve bracht aan twee stripclubs in Soho. Ook daar ontdekte hij bitter weinig echte opwinding achter de opgeverfde buitenkant. Hij werd er, als de eerste de beste buitenman, bedrogen en moest veel teveel geld betalen voor veel te weinig entertainment.

De gemiddelde Brit is niet snel geneigd naar het oordeel van een buitenlander te luisteren. Maar omdat Vitaliev het allemaal zo elegant en met zoveel gevoel voor understatement onder woorden brengt omdat hij, kortom, de juiste taal spreekt zullen zijn observaties wellicht meer indruk maken dan die van ieder ander.