Verbroedering in het bos dank zij dartele Kathchen

Het is een groot geluk dat Kathchen von Heilbronn aan het begin van het nieuwe seizoen uit het Duitse Mulheim naar Nederland komt. Regisseur Roberto Ciulli van het Theater an der Ruhr ziet in het liefdesdrama de mens gereduceerd tot een marionet van zijn hartstocht. Waar passie heerst, is voor rede geen plaats. De vijftienjarige Kathchen is een psychologisch raadsel: als de liefde bij haar is ingeslagen als een bliksemflits kent zij zichzelf niet langer.

Zij is veel meer dan symbool van de onschuld, zoals ze vaak wordt gezien. Een romantische versie van Lolita is ze dan ook niet; Lolita is zich bewust van de charmes van haar jeugd, Kathchen is een tragisch personage die tegen haar eigen wil in boze en destructieve krachten om haar heen oproept. Haar verschijning wakkert in de mensen om haar heen het verlangen aan tot dressuur. In haar zuiverheid en drang tot rechtvaardigheid woelt zij list en berekening bij anderen los. Zij toont ons de keerzijde van de liefde, namelijk de drang tot overheersen. Roberto Ciulli toont al die mechanismen op een beklemmende manier. Kathchen bij voorbeeld draagt belletjes aan haar voeten als een kat (Kathchen!), zodat iedereen weet waar ze is.

Zijn enscenering staat haaks op die van Frances Sanders die deze week in premiere ging in het Amsterdamse Bos. Kathchen bij Ciulli dwaalt door de wereld als door een spookhuis; hetzelfde meisje bij Frances Sanders is eerder een dartel wicht, dat in haar onschuld humor wekt en geen tragiek. De heldere, klaterende stem van Bodil de la Parra in de titelrol mist de opzwepende hunkering die er toch uit zou moeten spreken; ze is te liefelijk voor haar rol. Haar acteren neigt tot typering in plaats van het beeldend vertolken van alle facetten van Kathchens nederige afhankelijkheid. Voeg hierbij het monumentale, uit geometrische vormen bestaande decor en de kleurrijke kostuums en we zien een Kathchen van Heilbronn als een schilderkunstige voorstelling. De gebaren van de acteurs zijn weids, alsof ze de vliegmachines die overvliegen in het drama willen betrekken.

Toch valt er in het Openluchttheater van de voorstelling te genieten, al is het dan niet op het intellectuele niveau van het Theater an der Ruhr. De muziek van Fons Merkies bezit een aangename mengeling van stuwende ritmiek en lyrische passages. De bosranden rondom de speelvloer, waar 's avonds de nevel langs drijft, versterken de romantiek waarin het drama is gedrenkt. Tijdens de voorstelling hangt er in het theater een sfeer van algehele verbroedering tussen de toeschouwers. Ik kan me zelfs niet herinneren dat er veel muggen met de vlakke hand op arm of gezicht zijn doodgeslagen. Het lieve, verliefde meisje Kathchen zorgt voor vertedering.

Voorstelling: Kathchen van Heilbronn van Heinrich von Kleist door Openluchttheater Amsterdamse Bos. Vertaling: Frances Sanders en Martine Vosmaer; decor: Willem Heesen; regie: Frances Sanders; spelers: Bodil de la Parra, Joke Hoolboom e.v.a. Gezien 12/7 Openluchttheater Amsterdamse Bos. Te zien t/m 18/8 aldaar.

    • Kester Freriks