Schaken

Het interzonetoernooi in Manilla is alweer bijna afgelopen. Het ging razendsnel. Vijftien dagen, slechts dertien ronden. Voor een willekeurige wedstrijd, waar de geldprijzen het belangrijkst zijn, zou het genoeg zijn, maar hier is deze haast misplaatst, want het gaat om het wereldkampioenschap. Er wordt gespeeld in een grote hal waar normaal basketbalwedstrijden worden gehouden. Een waardige speelzaal voor een onbetekenend weekendtoernooi. Het belangrijkste toernooi dat de schaakwereld kent wordt afgewerkt alsof het een grapje is.

Drie jaar geleden, in de vorige cyclus, waren er nog drie interzonetoernooien, elk met ongeveer twintig spelers. Het bleek heel moeilijk om organisatoren te vinden en de organisatie was slecht. In het toernooi in Hongarije klaagden de spelers dat het voedsel vergiftigd was. De Engelsman John Nunn liet weten dat hij na deze levensbedreigende ervaring nooit meer aan de strijd om het wereldkampioenschap zou deelnemen.

Nu zijn alle spelers in een grote pot gegooid. In Manilla spelen 64 deelnemers om 11 plaatsen in de kandidatenmatches. Timman, Speelman, Joesoepov en de verliezer van de komende match Kasparov-Karpov hebben al een plaats.

Voor het eerst wordt het interzonetoernooi volgens het Zwitsers systeem gespeeld. De sterken spelen tegen elkaar en de zwakken ook. In de eindrangschikking zijn de puntenverschillen daardoor heel klein. De ervaring leert dat de allerbesten meestal wel boven komen en zo lijkt het nu ook te gaan. Ivantsjoek en Gelfand zullen zich wel plaatsen. De ervaring met het Zwitsers systeem leert ook dat zich na de top, laten we zeggen tussen plaats vijf en plaats twintig, een geweldige opstopping vormt van spelers die gelijk of bijna gelijk eindigen. Hier wordt het verschil in het aantal behaalde punten niet meer bepaald door de eigen kracht. Veel belangrijker is het of je het geluk hebt om in de laatste rondes zwakkere tegenstanders te treffen dan de concurrent.

Het toernooi in Manilla eindigt in een massasprint. Een ronde voor het eind kan niemand nog voorspellen wie zich plaatst. Als een onontwarbare kluwen vliegen de spelers op de eindstreep af. Als ze daar aangekomen zijn hebben ze geen idee op welke plaats ze precies zijn geeindigd. Ze staan met zoveel anderen gelijk dat een ingewikkeld rekensysteem moet uitmaken welke spelers zich kandidaten voor het wereldkampioenschap mogen noemen.

Je zou verwachten dat veel topspelers er onder deze onwaardige omstandigheden weinig zin in zouden hebben, maar bijna iedereen is er in Manilla. Nunn niet, die heeft zich aan zijn belofte gehouden. Maar wel Portisch, die na zijn verloren match tegen Timman zei dat hij genoeg had van de ondraaglijke spanning van de kwalificatiewedstrijden. Ook Hubner, die gezegd heeft dat hij niet meer mee zou doen zolang Campomanes president van de wereldschaakbond was. Nu speelt hij op het erf van de vijand. De twee wonderbaarlijke kinderen Lautier en Kamski hebben geen grote rol kunnen spelen, al nam Lautier in het begin de leiding. Ze moeten nog drie jaar wachten. Dan zijn ze 19 jaar oud, ze hebben nog tijd.

Wit Lautier - zwart Joedasin

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e2-e3 c7-c5 5. Pg1-e2c5xd4 6. e3xd4 d7-d5 7. c4-c5 Pf6-e4 8. Lc1-d2 Pe4xd2 9. Dd1xd2 a7-a5 10. a2-a3 Lb4xc3 11. Pe2xc3 a5-a4 Zo speelde Karpov met zwart tegen Kortsjnoj in de wereldkampioensmatch in 1978. Ook toen al bleek dat wit een gevaarlijke koningsaanval kreeg en sindsdien hebben de zwartspelers zich meestal anders verdedigd. 12. Lf1-d3 b7-b6 13. c5xb6 Dd8xb6 14. Ld3-c2 Lc8-d7 15. 0-0 0-0 16. Tf1-e1 g7-g6 17. Te1-e3 Tf8-c8 Die zet moet hij later terugnemen. Kon hij zich 17... Dxb2 permitteren? 18. Tb1 Dxa3 19. Pxd5 ziet er levensgevaarlijk voor hem uit, maar helemaal duidelijk is het niet. 18. Ta1-d1 Ld7-c6 19. Te3-f3 Pb8-d7 20. Dd2-f4 Tc8-f8 21. Tf3-h3 Wit heeft vrij spel op de koningsvleugel, waar zwart vrijwel geen verdedigende troepen beschikbaar heeft. 21... Db6xb2 22. Lc2-b1 Ta8-b8 23. Df4-h4 h7-h5 24. Dh4-g5 Kg8-g7 25. Th3-g3 Tf8-h8 De dreiging 26. Lxg6 was niet meer te verhinderen. Zie diagram 1.26. Lb1xg6 f7-f6 27. Dg5-h4 Th8-h6 28. Lg6xh5+ Kg7-h8 29. Dh4-g4 Th6-h7 30. Lh5-g6 f6-f5 31. Dg4-f4 Zwart gaf op.

Wit Short-zwart Torre1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 d7-d6 6. Lc1-g5 e7-e6 7. Dd1-d2 a7-a6 8. 0-0-0 Lc8-d7 9. f2-f4 b7-b5 10. Lg5xf6 g7xf6 11. Pd4xc6 Ld7xc6 12. Dd1-e1 Na deze zet moet zwart steeds rekening houden met het schijnoffer Pc3-d5. 12... Lf8-e7 13. Lf1-d3 Dd8-b6 14. Kc1-b1 h7-h5 15. f4-f5 Db6-c5 16. Th1-f1 Ke8-d7 Na 16... 0-0-0 is 17. fxe6 fxe6 18. Pd5 vervelend voor zwart en als hij eerst b5-b4 speelt heeft wit later een aanknopingspunt voor de aanval met c2-c3. Dan maar de koning in het midden laten, maar dat blijkt te riskant. 17. Tf1-f3 Ta8-g8 18. f5xe6 f7xe6 19. Pc3-d5

Zie diagram 2.

Daar is hij dan, de langverwachte klap. Na 19... exd5 20. b4 Db6 21. exd5 heeft wit een beslissende aanval.19... Tg8xg2 20. b2-b4 Dc5-a7 21. Pd5xe7 Kd7xe7 22. De1-c3 Ke7-d7 23. Tf3xf6 Th8-h7 24. e4-e5 Tg2-g1 25. Td1xg1 Da7xg1+ 26. Tf6-f1 Dg1-g2 27. Dc3-d4 Kd7-c7 28. Tf1-g1 zwart gaf op.