Introverte klanken in Pelleas et Melisande

Geen fonteinen, geen kastelen, geen bossen, geen onderaardse gewelven, maar slechts een kamer daarbinnen laat regisseur Pierre Strosser de opera Pelleas et Melisande van Claude Debussy zich afspelen, in een produktie die in 1985 door de Opera de Lyon werd gebracht en vanavond in de Avondvoorstelling van de NOS te zien zal zijn. Strossers regie werd in de Franse pers geroemd, evenals de muzikale interpretatie door chef-dirigent John Eliot Gardiner, die zelfs aan Debussy nog een authentiek tintje wist mee te geven, door de houtblazers tussen de strijkers te zetten een wens van Debussy, met een mooi gefilterde klank als resultaat.

Door de geluidsweergave van het gemiddelde tv-toestel blijft van die subtiliteit echter onvoldoende over, des te meer evenwel van Strossers regie. De uitvoering van vanavond werd namelijk (in 1987) speciaal voor de televisie gemaakt. Dat wil zeggen dat de camera's zich niet in allerlei lastige bochten hoefden te wringen om het verhaal in beeld te brengen zonder het publiek in de zaal al te veel te storen. Gelukkig heeft televisieregisseur Jean-Francois Jung zich door die gunstige omstandigheid niet laten verleiden tot visuele hoogstandjes. De camera blijft bescheiden, beweegt rustig en maakt goed gebruik van dat ene element dat de toeschouwer zonder toneelkijker in een zaal altijd moet missen: de close-up.

Juist voor deze opera is dat een zinvolle toevoeging. Debussy's verklanking van het toneelstuk Pelleas et Melisande van Maeterlinck is geen uitbundige gevoelsexplosie, maar een verhaal waarin meer wordt verzwegen, dan verteld. Wie is Melisande, het meisje dat door Golaud aan een meer in het bos wordt gevonden? Is er nu werkelijk wat voorgevallen tussen Pelleas, de veel jongere halfbroer van Golaud, en Melisande een vraag die de jaloerse Golaud, inmiddels getrouwd met Melisande, tot aan het sterfbed van zijn vrouw blijft stellen. Hoe kon Golaud zover komen dat hij Pelleas vermoord, op grond van een vermoeden van de liefde tussen zijn halfbroer en Melisande? De regie van Strosser benadrukt door het eenvoudige decor de emoties van de personages. Een enkele stoel, een kandelaar en vooral de fraai gefilterde belichting zijn voor Strosser voldoende. Hij laat het verhaal spelen in een imaginaire wereld. Golaud ontdekt bij voorbeeld Melisande niet in een bos, maar loopt peinzend door de kamer, alsof het meisje slechts in zijn geest bestaat ze is in de eerste scene ook niet te zien , alsof alles zich daarmee slechts in Golauds verbeelding afspeelt.

De muziek van Debussy is traag en loom, en schetst in introverte klanken de gemoedstoestand van de personages. Debussy's klankschildering is echter nergens bewust vaag, eerder precies, zij het zonder overdrijving. Die sfeer wordt door dirigent Gardiner uitstekend aangevoeld. Ook de solisten zijn goed gekozen. Sopraan Colette Alliot Lugaz is een fragiele, mysterieuze Melisande, tenor Francois le Roux een dweperige Pelleas en bariton Jose van Dam een stoere Golaud.

Avondvoorstelling: Pelleas et Melisande, opera van Claude Debussy. Ned., 20.20 - 22.55 uur.