Op 21 stranden wappert de Blauwe Vlag

ROTTERDAM, 13 juli In Nederland zijn vier badzones dit zomerseizoen gesloten gebied voor zwemmers. Bij Den Oever in Noord-Holland, de Doeshaven bij Leiden, het Wilhelminapark en omgeving bij Rijswijk en het Delftse Hout bij Delft bleek het zwemwater bij controles te zeer vervuild te zijn.

In Nederland hebben 21 stranden het recht de Blauwe Vlag te voeren, een Europees keurmerk voor kustgemeenten. Volgens de internationale Stichting voor Milieu-educatie in Europa (F. E. E. E.) garandeert de Blauwe Vlag schoon en veilig zwemwater, een schoon strand en een aantal voorzieningen bij het strand als prullenbakken, toiletten, telefooncellen en parkeergelegenheid. Een gemeente die in aanmerking wil komen voor de Blauwe Vlag moet bovendien milieu-educatie verzorgen op scholen en onder de badgasten. Tijdens het strandseizoen is er bij alle goedgekeurde stranden nog een onaangekondigde keuring. Op stranden waar de Blauwe Vlag niet wappert, is niet noodzakelijkerwijs iets aan te merken. Alleen de stranden van gemeenten die daar expliciet om vragen, worden getoetst aan de normen van de Blauwe Vlag en komen eventueel in aanmerking voor de toekenning van het keurmerk. De campagne wordt sinds 1987 met steun van de Europese Commissie in de gehele Europese Gemeenschap gevoerd.

In het algemeen bepaalt vooral bacteriologische vervuiling de ongeschiktheid van sommigen gedeelten van zeeen en meren als zwemwater. Bacterieen afkomstig uit menselijke faecalien komen in veel landen nog via open riolen in het water. Zwemmers lopen daardoor een verhoogd risico op infectieziekten, huidziekten, allergische reacties, (para-)tyfus en ontstekingen van voorhoofdsholte, ogen, oren en ingewanden.

Rijskwaterstaat meet in Nederland de bacteriologische vervuiling van de kustwateren. Sinds mei van dit jaar komt op geen enkele plaats aan de kust meer een riool ongezuiverd op zee uit. Gemiddeld voldoet het zwemwater overal aan de bacteriologische norm, maar bij bepaalde windrichtingen kunnen zich toch nog ophopingen van viezigheid voordoen waardoor de norm wordt overschreden.

Voor het toezicht op de zwemkwaliteit van binnenwateren zijn de provincies verantwoordelijk. Zij laten regelmatig op vaste punten metingen verrichten door de waterschappen, in het badseizoen op veel plaatsen iedere twee weken. Op grond van de resultaten van het voorgaande jaar kwalificeren zij zwemwater als goed, aanvaardbaar of slecht in folders die voor het toeristische publiek zijn geschreven.

De ANWB noemt die folders en de metingen betrouwbaar. Slechts vier badzones in Nederland zijn dit jaar als 'slecht' uit de bus gekomen en gesloten ook al bleek in 1989 dat op 18 plaatsen meer bacterieen in het zwemwater aanwezig waren dan de Nederlandse norm toestaat.

De provinciale folders en de Blauwe Vlaggen kunnen overigens van geen enkele plek garanderen dat het zwemwater er onschadelijk is. Ze geven slechts aan wat het verwachtingspatroon is, op basis van de metingen in het verleden. Bovendien wordt alleen een beeld geschetst van de situatie op de gecontroleerde plaatsen. Over de mogelijke vervuiling van water op plekken waar geen metingen worden verricht, is niets bekend.

De Europese Commissie wil dat Nederland het aantal van 77 meetpunten voor 129 zwemstranden uitbreidt. Verder zou Nederland meer verschillende proeven moeten verrichten. Nu onderzoekt men elk monster op de zogeheten colibacterieen, maar doorgaans alleen als er iets verdachts gevonden wordt ook op salmonellae. Een woordvoerder van de ANWB neemt de juridische procedure die de Commissie daarover tegen Nederland heeft aangespannen niet hoog op, en spreekt in dit verband van 'regelneukerij'. De organisatie vertrouwt in Nederland volledig op de provinciale voorlichting.

Een eigen onderzoek voert zij alleen nog wel eens in het buitenland uit, zoals twee jaar geleden in Spanje en Italie. Dit jaar houdt de ANWB vooral het noorden van de Adriatische Zee in de gaten, waar net als vorig jaar weer een algenplaag wordt verwacht. Sinds gisteren verstrekt de organisatie informatie over de algensituatie in de Adriatische Zee via haar speciale telefoonlijn 'actuele reisinformatie buitenland' (06-91091080).