Felix Austria

Toen de Gotthard-tunnel geopend werd, woonde ik in Duitsland. Ik kan me het verslag van de gebeurtenis (die door de Zwitsers met gemengde gevoelens werd beleefd) op het tweede Duitse net (ZDF) nog herinneren. Het beeld was prachtig: van enige afstand opgenomen zagen we een groene, rustieke berghelling met in het midden een donker gat. Om dat gat stonden mensen met glazen in de hand. De Duitse nieuwslezer zei dat de tunnel nu open was 'waardoor het traject voor de Duitse reiziger naar de Italiaanse vakantiegebieden aanzienlijk bekort werd'.

Zo kijken de Duitsers tegen Italie aan.

Het is een lange traditie. De Italianen met wie Goethe op zijn reis contact had, waren vrijwel uitsluitend kofferdragers en andere bedienden. Intellectueel verkeer had hij vooral met zijn landgenoten die in Rome en elders de klassieke cultuur aan het celebreren waren. En ook Enzensberger, die toch beter zou moeten weten, praat in zijn opstel over Italie, in de bundel over Europa, naar mijn smaak teveel over het kleine gechicaneer, de autodieven en de andere ongemakken in Italie net als een aantal jaren in Bari de directeur van het Guggenheim-museum. Die verklaarde dat er in Italie eigenlijk geen tentoonstellingen van hoog, internationaal niveau gemaakt konden worden omdat de kunstwerken teveel gevaar zouden lopen: transportwezen, douane, bewaking het was allemaal te onbetrouwbaar.

Zulke superioriteitsgevoelens zijn misselijk. De Italianen zelf kunnen er trouwens ook wat van. Langs de weg van het vliegveld Leonardo da Vinci naar Rome waren de vlaggen geplaatst van de landen die aan het voetballen meededen. Twintig vlaggen per land, tien links en tien rechts van de weg. Maar voor Italie waren er veertig vlaggen.

Ik haal deze herinneringen op omdat ik onlangs in Elsevier een stuk over Oostenrijk heb gelezen waarin met die typisch Hollandse hooghartigheid meesmuilend werd gedaan over de 'bonzen-republiek'. Daar hebben we dus niets aan, aan zulke verhalen. Oostenrijk is een klein land maar Wenen is een grote stad die eeuwenlang, naast Parijs, Londen en Berlijn een groot Europees centrum was. Zeker, met andere cultuur en andere tradities; en ook nu zou Wenen een echte bijdrage aan Europa leveren. Want in die stad is veel van het oude Europa blijven voortleven terwijl wij in het Westen ons aan Amerika hebben aangepast. We hoeven maar om ons heen te kijken.