Baby als eerste Albanees aan land

BRINDISI, 13 juli Een klein frummeltje, in doeken gewikkeld en met de geboorterimpels nog op zijn gezicht, was vanmorgen de eerste Albanees die in Brindisi aan land werd gedragen, symbool van het nieuwe leven dat de ambassade-vluchtelingen in het Westen hopen te beginnen. Om even over negen meerde de Espresso Grecia met drie loeiende stoten op de scheepstoeter aan in de haven van Brindisi. Het dek stond vol met zwaaiende en fluitende mensen, die af en toe de voetbalspreekkoren 'Italia, Italia' aanhieven. Vuil, bleek en met scherpe lijnen op hun gezicht van vermoeidheid, gingen ze van boord, met als bagage alleen de kleren die ze aan hadden. Het eerste welkom van Italie was een handje van de Albanees sprekende priester Antonio Belusci en twee collega-geestelijken. De Espresso Grecia is een van de vijf veerboten waarmee de evacuatie van de Westerse ambassades in Tirana vannacht is uitgevoerd. De vluchtelingen zijn gisteravond in bussen naar de havenstad Durres gebracht. Die van de Franse ambassade gingen scheep op een boot naar Marseille. De 3200 van de Westduitse ambassade en de ruim 800 van de Italiaanse gingen op vier gecharterde boten. Gistermiddag maakte de Westduitse regering bekend dat ook zij twee boten had gecharterd, om de gehele evacuatie in een keer te kunnen uitvoeren.

Bij de inscheping deden zich enkele incidenten voor, toen honderden andere Albanezen van de gelegenheid gebruik trachtten te maken om ook tot de schepen door te dringen. Een aantal vluchtelingen raakte daarbij gewond.

De vluchtelingen in de Griekse en de Hongaarse ambassade in Tirana zullen respectievelijk per trein en per vliegtuig worden geevacueerd. Het was de Albanezen die in Brindisi aankwamen, aan te zien dat ze bijna twee weken op elkaar gepakt op het terrein van de ambassades hadden gezeten. Sommigen moesten van de boot worden gedragen omdat zij medische verzorging nodig hadden, en werden direct met ambulances afgevoerd. Verplegers in de eerste-hulptenten die het leger had opgezet, hadden plastic handschoenen aangetrokken. Zo kwamen de 'zwervers en hooligans', zoals de vluchtelingen in de Albanese pers worden genoemd, terecht in een stad van een ander soort zwervers: Brindisi is voor iedereen met een Interrail-verleden (de treinzwerfkaart voor jongeren) bekend als vertrekplaats van de boot naar Griekenland. Tussen alle rugzakken liepen gisteren nog twee verlate WK-gangers met een Engels voetbalshirt, die alle Italiaanse jongetjes moesten uitleggen dat ze echt geen hooligans waren. Na een staand ontbijt met de zoete koekjes die daar in Italie bij horen en met thee, koffie of melk uit de gaarkeuken van het leger deelden de vluchtelingen zich vanmorgen op in 'Italiaanse' en 'Westduitse' groepen. De Italiaanse groep werd naar een speciaal opvangcentrum net buiten de stad gebracht, in een legerkamp waar inderhaast wat rollen prikkeldraad zijn weggehaald om het geheel niet te dreigend te maken. De meeste Albanezen op de eerste boot gingen naar West-Duitsland, en bij de treinen die klaar stonden op het goederen emplacement bij de havens, ontstond een goedmoedig gedrang. Tientallen Albanezen hielden voor de camera's hun nieuwe paspoorten omhoog. Anderen somden trots de namen op van alle Italiaanse en Franse voetballers die zij kenden, of riepen hakkelend 'Viva la liberta' tegen willekeurige voorbijgangers. Bij een tafel waar overhemden werden uitgedeeld, trokken de mensen begerig de dozen open, en sommigen namen voor de zekerheid maar twee hemden mee.

Arthur Guma was een van de weinigen die zich verstaanbaar kon maken in een andere taal dan het Albanees. Hij vertelde dat hij een redelijke baan had als technicus bij de Albanese tv, maar dat hij naar de Westduitse ambassade was gevlucht 'omdat het leven in Albanie erg moeilijk is, zowel politiek als economisch'. Over het aarzelende hervormingsproces dat de communistische leider Ramiz Alia heeft ingezet, was Guma snel klaar. 'Het is lang niet genoeg en het komt jaren te laat'.

Hierna liep hij snel verder, naar zijn voedselpakket en naar de wagon die hem naar West-Duitsland moest brengen. Het Westduitse Rode Kruis heeft een team van ongeveer honderd man ingezet om de treinen te begeleiden. Ook reizen er tolken, leden van de grenspolitie en diplomaten met consulaire bevoegdheid mee. En met Duitse grondigheid is ook gezorgd voor dertigduizend dozen mineraalwater, tien pallets frisdrank, drie volledige setjes babyverzorging en warme kleding. 'We willen alles zo onbureaucratisch, informeel en eenvoudig mogelijk maken,' aldus de Westduitse ambassadeur in Italie, Friedrich Ruth. Hij was naar Brindisi gekomen om te helpen bij de organisatie. 'Wij zijn bereid alle vluchtelingen op te nemen en er reizen mensen mee om in de trein de formaliteiten in orde te maken, zodat ze na aankomst kunnen uitrusten,' zei hij. 'Wij zeggen nooit nee tegen mensen in nood.'

Het is nog onduidelijk hoeveel van de Albanese vluchtelingen in hun eerste gastland willen blijven. Diplomaten van zowel de Italiaanse ambassade als de Westduitse en de Franse hebben gezegd dat de vluchtelingen kenbaar hebben gemaakt dat hun eindbestemming de Verenigde Staten, Canada of Australie is.

In Washington heeft een woordvoerder van het State Department woensdag gezegd dat de Verenigde Staten een limiet van 5600 mensen hebben gesteld op vluchtelingen uit Oost-Europa. Er zijn geen speciale quota voor Albanezen. Woordvoerder Richard Boucher zei dat mensen met familie in de Verenigde Staten voorrang zullen krijgen.

Waar de vluchtelingen van de Italiaanse ambassade heengaan als ze uit het opvangkamp komen, is nog onduidelijk. In Zuid-Italie, met name in de regio's Basilicata, Calabrie en Sicilie, zijn dorpen met overwegend Italianen van Albanese origine, en in sommige daarvan wordt nog Albanees gesproken. Enkele van die dorpen hebben zich in principe bereid verklaard om de vluchtelingen op te nemen, maar ze hebben er daar wel aan toegevoegd dat er geen geld is voor opvang.