Saoedische jacht

Door onze redacteur THEO WESTERWOUDTZonder dat veel oliebaronnen de gevolgen nog goed kunnen doorgronden, broeit er iets onaangenaams onder hun Rotterdamse markt. De Saoedi-Arabische oliemaatschappij Petronal heeft haar marketingdochter Samatrec op oorlogspad gestuurd om in de verkoop van ruwe olie en wellicht ook olieprodukten in Europa te penetreren.

Hisham Nazer, de Saoedische olieminister heeft op het ogenblik, met de sterk gedaalde marktprijzen voor het produkt waar zijn land zo van afhankelijk is, belangrijker zaken aan zijn hoofd. Nazer is al weken in de weer met de andere grote olie-exporteurs in het Midden-Oosten om de produktie binnen de perken van OPEC te krijgen.

Maar de Saoedische minister legde in mei jongstleden wel de basis voor contacten van Samatrec in Rotterdam, toen hij tijdens een bezoek aan Nederland bij premier Lubbers en minister Andriessen sondeerde of de regering bezwaar zou maken tegen Saoedische investeringen in Nederland.

Zo'n bezwaar bleek niet te bestaan en inmiddels is gebleken dat Samatrec in Rotterdam gesprekken voert. De Saoedi's hebben belangstelling voor het leasen of zelfs kopen van faciliteiten voor olie-opslag in het havengebied.

Natuurlijk, zulke dingen gebeuren, zulke gesprekken hebben plaats, zo wordt bevestigd. Paktank International en Van Ommeren Ceteco (VOC), de grote olie-opslagbedrijven willen best uitbreiden. Trouwens, VOC bevindt zich na de fusie van Van Ommeren met Ceteco volgens financiele experts in een wat ongemakkelijke positie en zou rijp zijn voor overneming.

Kapitaalkrachtige derden zouden daarmee in een klap een stevige positie in Rotterdam en West-Europa kunnen verwerven. De oliesheiks in Riad en Jedda hullen zich in een 'low profile'. Maar een woordvoerder van Samatrec in Jedda wil wel kwijt dat de verwerving van een flink belang op de Westeuropese groeimarkt voor olieprodukten, en wellicht ook in de petrochemie, tot het beleid behoort en dat daarvoor op allerlei niveau's contacten worden gelegd.

Er broeit dus iets, waarover gevestigde bedrijven in de raffinage en verkoop van olieprodukten niet staan te juichen. Saoedi-Arabie zou met behulp van eigen opslagcapaciteit in Rotterdam en een verkoopapparaat in West-Europa rechtstreeks op de markt kunnen komen. Die verkoop zou niet alleen ruwe olie maar ook olieprodukten kunnen omvatten, omdat Petronal in eigen land beschikt over een raffinaderij. Voor een olie-exporteur als Saoedi-Arabie is het heel wat aantrekkelijker zijn ruwe olie en olieprodukten zelf te verschepen, in Nederland op te slaan en op de markt te brengen op een moment dat de marktprijs gunstig is, dan dat te moeten overlaten aan de grote particuliere oliemaatschappijen die de winst opstrijken.

Het voorbeeld van Kuwait Petroleum International, dat in de jaren tachtig de Gulf-raffinaderij in Europoort en een raffinaderij in Denemarken overnam en nu een flink marktaandeel in de verkoop van produkten onder de merknaam Q8 in West-Europa heeft, zit nog vers in het geheugen. Kuwait Petroleum begon in 1986 met verkoop en raffinage in Nederland, Zweden, Belgie, Luxemburg en Italie en betaalde voor de hele operatie en 2.500 service-stations zo'n 100 miljoen gulden.

Het bedrijf heeft intussen flink geinvesteerd in de produktie van moderne, lichte brandstoffen zoals loodvrije benzine. Daarin is in Europa meer te verdienen dan alleen met de verkoop van ruwe olie. Dit voorjaar nam Kuwait Petroleum ook de verkoopactiviteiten van Mobil Oil in Italie met ruim 2000 benzinstations over. Al met al is het marktaandeel van Q8 in West-Europa in zes jaar tijd gestegen van 3 tot 7,2 procent en het aantal benzinestations van 2.500 tot 6.700. De Saoedi's willen, zeker bij de huidige lage olieprijs, ook graag meedoen en hebben voldoende oliedollars voorradig. Vorig jaar wisten de grote oliemaatschappijen met vereende krachten een poging van Iran om vaste voet aan de grond te krijgen in Rotterdam te verijdelen. Ook toen ging het om olie-opslag, via een aandeel (van 14,5 procent) in de Maasvlakte Olieterminal, waardoor het land van Rafsanjani zonder veel moeite een aandeel in de Nederlandse en Westeuropese verkoopactiviteiten had kunnen verwerven. Het Rotterdamse oliecircuit wacht in spanning af of de Saoedi's meer succes zullen boeken.