Friesland staat met zijn vuilberg tegen de muur

LEEUWARDEN, 12 juli De Friese oud-milieugedeputeerde ir. K. Dankert gaf het ruim anderhalf jaar geleden al toe: door onderbezetting was er niet altijd goed gewerkt op de milieuafdeling. Door een tekort aan ambtenaren liep een nieuw provinciaal afvalstoffenplan daardoor niet alleen vertraging op, maar zit de provincie in augustus zonder een nieuwe stortplaats. De oude bij Ouwsterhaule (onder Joure), moest deze week op last van de Raad van State dicht. De bewoners klaagden al jaren over geluid- en stankoverlast, en krijgen gelijk van het college: er blijkt door de provincie tweeeneenhalf jaar illegaal huisvuil te zijn gestort. De vuilverbrandingsoven in Leeuwarden gaat eind 1993 dicht, de tweede stortplaats van Friesland, De Weperpolder bij Oosterwolde, wordt begin augustus gesloten. Een deel van het Friese huisvuil (215.000 ton per jaar) wordt nu twee jaar lang naar Groningen en Drenthe vervoerd. Dat kost de provincie Friesland bijna 19 miljoen. Want de nieuwe stort De Dolten die gepland is bij Haskerdijken is er nog steeds niet. 'Er is constant achter de feiten aangelopen', erkent ook de huidige milieugedeputeerde mr. F. Steijvers. Personeelsmutaties op de afdeling milieu veroorzaakten de (afval)problemen voor de provincie. 'Er is in Friesland te lang gedacht dat er in goed onderling overleg tot een oplossing konden komen van het afvalprobleem', zegt Steijvers. Dat bleek zoals hij het noemt 'wishful thinking'.

De kandidaatgemeentes voor een stort spanden procedure op procedure aan tegen de komst van een stortplaats. Het idee dat de gemeentes, verenigd in het Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Friesland (OLAF), samen verantwoordelijk zijn voor de berg afval wil er maar niet in, zo constateert hij met spijt. Tien jaar geleden wist men op het Provinciehuis in Leeuwarden al dat de grootste provinciale vuilstortplaats in Ouwsterhaule in 1983 vol zou zijn. In 1981 werd dan ook begonnen met een lokatiekeuze voor een nieuwe vuilstort, die er pas vijf jaar later definitief kwam. Maar er bleek verrassenderwijze nog plaats te zijn in de vijf voormalige zandputten langs de snelweg Lemmer-Joure, zo bleek in '83. Tot 1986 kon er huisvuil gedumpt worden. Toen op 1 juni van dat jaar de afgegeven vergunning aan exploitant De Vries Grondwerken afliep stond Friesland met zijn vuilberg tegen de muur: de nieuwe vuilstort was er nog niet. Het ei van Columbus leek de al volgestorte zandput vijf van 'Ouwsterhaule' op te hogen, tien meter boven het maaiveld. Het ministerie van VROM gaf schoorvoetend toestemming: ophogen mocht mits het vuil er tijdelijk zou liggen.

De provincie gaf de nu door de Raad van State vernietigde vergunning voor de ophoging in december 1987 af. 'We hebben niet alle formaliteiten in acht genomen', zegt Steijvers. 'Al kun je dat achteraf gemakkelijk op een rijtje zetten. Ik trof de situatie aan nadat de slag geleverd was.'

Hij heeft zijn ambtenaren nu opdracht gegeven een analyse te maken van de oorzaken en de gevolgen van de uitspraak van de Raad. De 250 inwoners van Ouwsterhaule klaagden al jaren over de stortplaats. Woningen onder de rook van de stortlokatie stonden leeg. Er was ook overlast van vuilauto's, zwerfvuil en meeuwen, vonden de omwonenden. Voorzitster I. M. Rengelink van Plaatselijk Belang Ouwstertrijegeaen: 'Vanaf 1986 hebben we ontzettend veel overlast gehad. We roken constant een beerput. Maar het vuil ligt er nog. We hebben alleen gewonnen. De vraag is of het afval nu moet worden verplaatst of niet.'

Plaatselijk Belang is van plan schadeclaims in te dienen bij de provincie die per woning kunnen oplopen van 5000 tot 10.000 gulden. 'Het is misschien mosterd na de maaltijd, maar er is natuurlijk wel een waardevermindering opgetreden van je woning. En je moet nog maar afwachten wat er verder gebeurt. Er ligt voor miljoenen tonnen vuil naast onze deur,' aldus Rengelink. Verplaatsen van de berg afval kan pas in 2012, nadat de gasontwikkeling in het vuil uitgewerkt is, zo bleek uit een berekening van De Vries Grondwerken. In 1986 werd er een nieuwe stortlocatie gekozen: De Dolten bij Haskerdijken ook in de gemeente Skarsterlan. De raad ging schoorvoetend akkoord. De gemeente herzag haar standpunt al snel, mede onder druk van felle protesten van de omwonenden die gedeputeerde Dankert op een tumultueuze voorlichtingsavond uit woede bijna te lijf gingen. De gemeente Skarsterlan won een bij de Raad van State ingediend schorsingsverzoek tegen de provinciale dwang het bestemmingsplan te wijzigen. Ook de gemeente Heerenveen keerde zich tegen de vuilstortplaats in haar achtertuin. Ze maakt zich vooral zorgen over de verkoopbaarheid van industriegrond omdat de vuilstort op een steenworp afstand van het industrieterrein komt. Eind dit jaar beslist de Raad van State over de door de beide buurgemeentes aangespannen bodemprocedure. Als die de provincie weer terugfluit is dat een ramp, meent Steijvers. 'Ik moet er niet aan denken. Dan moet de hele procedure opnieuw gestart worden en dan zijn we jaren verder'.