Duitsland domineert Houston-top

HOUSTON, 12 juli Uit de eerste topconferentie van de zeven grootste geindustrialiseerde landen na de Koude Oorlog kwam een nieuwe trojka aan de leiding: Amerika geflankeerd door de stijgende regionale machten, het toekomstige Duitsland en Japan. Van deze drie landen domineerde Duitsland de afgelopen dagen de agenda. De Duitsers weten zich na de economische unie de grootste handelspartner van de Sovjet-Unie en nemen alvast een psychologisch voorschot op de politieke eenwording. De Franse President Mitterrand erkende gisteren: 'De vooraanstaande positie van Duitsland is hier nog duidelijker geworden.' De invloed van de Parijse sfinx zelf is weggeschrompeld. Ook de IJzeren Dame, de Britse premier Thatcher, was in Houston een figurant.

Voor deze topconferentie waarop Europa in het centrum stond, schudde de Westduitse bondskanselier Kohl de kaarten met de Amerikaanse president Bush.

Kohl wilde niet tegen de muur worden gedrukt door de Amerikaanse eis tot afbraak van de landbouwsteun en Bush wenste geen harde opstelling van Kohl over het milieu. Bush wilde bovendien de bestudering van mogelijke steun aan de Sovjet-Unie niet geheel aan de Europese Commissie overlaten. Kohl wilde koste wat kost geen belemmeringen voor de Duitse kredietverlening aan de Sovjet-Unie. Tenslotte heeft de Bondsrepubliek een geoliede relatie met Moskou nodig zolang de toekomstige status van de DDR in een verenigd Duitsland niet is geregeld.

Zo kwamen de Duitsers en Amerikanen snel tot een vergelijk. Terwijl de Duitsers de eerste cheques al hebben klaarliggen, stemden de Amerikanen in met een studie door het Internationale Monetaire Fonds (IMF) naar de Sovjet-economie en de voorwaarden voor economische steun. Kohl voorspelde gisteren dat er voor het einde van het jaar een gezamenlijk Westers initiatief zal komen. Daar is alle kans op, want Bush vaart graag op Kohls kompas.

Terwijl president Reagan een sterke samenwerking met premier Thatcher had opgebouwd, geeft president Bush de voorkeur aan bondskanselier Kohl met wie hij vaak telefoneert. In het Koude Oorlogstijdperk telde de militaire macht van Engeland, in tegenstelling tot de andere Europese atoommacht Frankrijk volledig Navo-lid, zwaarder dan de Duitse economische slagkracht.

Reagan en Thatcher deelden een wereldbeeld dat werd gekenmerkt door militaire competitie met de Sovjet-Unie. Tijdens de top van Williamsburg in 1983 wist Reagan alle deelnemers nog op een lijn te krijgen met een verzoek aan de Sovjet-Unie tot het verwijderen van alle SS-20-raketten voor de lange afstand. Als grootste militaire macht genoot Amerika gezag.

Nu, na het waterscheidingsjaar 1989, ligt de nadruk op economische macht en handel. En Bush laat de bondgenoten vrij om op eigen initiatief steun te geven aan de Sovjet-Unie of China. Het is geen eenheid-maakt-macht-, maar een doe-je-eigen-dingen-top geweest deze week in Houston.

Dat de minder overzichtelijke wereldsituatie ook gevaren met zich meebrengt maakte de voormalige Amerikaanse onderminister van handel Fred Bergsten duidelijk in Houston. Bergsten is nu directeur van het Instituut voor Internationale Economie in Washington. 'Het einde van de Koude Oorlog zou het vooruitzicht op een handelsoorlog kunnen vergroten', schrijft hij in een tijdens de conferentie uitgedeeld stuk. 'De boven alles gaande veiligheidsnoodzaak' heeft in het verleden de economische geschillen tussen Amerika, Japan en Europa gedempt, volgens Bergsten. 'Amerika en zijn bondgenoten, speciaal West-Duitsland, hebben (toen) op cruciale punten economische concessies gedaan om de mondiale veiligheidsstructuren niet in gevaar te brengen. Verwijdering van de veiligheidsdeken zou het dus heel wat moeilijker kunnen maken om de noodzakelijke economische samenwerking te bereiken.' De harmonieuze sfeer in Houston heeft dat de afgelopen dagen verbloemd. Terwijl Bush de Duitsers en Japanners hun gang liet gaan ten aanzien van snelle steun aan de Sovjet-Unie en China blijven economische conflicten in de lucht hangen: tussen de VS en Japan op handelsgebied, tussen de VS en Europa op landbouwgebied.

    • Maarten Huygen En Roel Janssen