Gorbatsjov herkozen als partijleider; Uitval naarconservatieven

MOSKOU, 11 juli Met een comfortabele meerderheid van 3411 stemmen voor en 1116 tegen is Michail Gorbatsjov herkozen als secretaris-generaal van de communistische partij van de Sovjet-Unie.

Zijn enige tegenkandidaat, Teimoeraz Availani, een partijsecretaris uit de mijnstreek Koezbass, kreeg 501 stemmen.

Gorbatsjov heeft opnieuw aangetoond geen enkele rivaal te hebben, zelfs niet op het congres waar scherpe kritiek op zijn beleid heeft geklonken. 'Ik interpreteer deze uitslag als een ondersteuning van mijn beleid', zei Gorbatsjov. Hij was zo zeker van zijn zaak dat hij zijn slotrede op verzoek al voor de stemming hield. De rede was een felle waarschuwing aan het adres van zijn tegenstrevers in de partij.

Veel partijfunctionarissen blijven de oude methoden hanteren, zei Gorbatsjov. 'Als iemand van de gedelegeerden naar het congres is gekomen in de hoop de partij te laten terugkeren naar de vroegere bevelmethoden, dan vergissen zij zich deerlijk'. Gorbatsjov zei 'aan zijn huid' gevoeld te hebben dat nog lang niet iedereen ervan doordrongen is dat de partij in een andere maatschappij leeft.

Hij kapittelde de gedelegeerden voor hun angst voor de markteconomie en waarschuwde dat hun pogingen tot afremmen van hervormingen het land naar een bankroet zouden leiden. Gorbatsjov wees er ook op dat de economische hervormingen zonder prijshervorming niet kunnen worden doorgevoerd.

Hij kondigde aan dat de regering besloten heeft de kolchozen hun schuld aan de staat kwijt te schelden, een gebaar van goede wil naar de geteisterde landbouw, dat de staat liefst 70 miljard roebel gaat kosten. Een groot deel van de kolchozen en sovchozen leeft van subsidies van de staat. Gorbatsjov viel het standpunt van Jegor Ligatsjov aan, die al sinds jaar en dag pleit voor handhaving van het kolchozensysteem en die de landbouw wil redden door er nog meer geld in te pompen.

De partij, aldus Gorbatsjov, is nog steeds in de ban van oude dogma's en velen in de zaal weigeren over nieuwe begrippen zelfs maar na te denken. 'Wij pretenderen een voorhoedepartij te zijn. Maar bij een dergelijk laag niveau van intellectuele arbeid, een dergelijke intellectuele luiheid zullen we nooit een avantgarde worden en zelfs verliezen wat we vandaag hebben'. Echt kwaad werd hij toen hij de buitenlandse politiek aansneed. 'Pogingen om onze buitenlandse politiek in twijfel te trekken verwerp ik als volstrekt onacceptabel en ingegeven door egoistische belangen'.

Er zijn er zelfs, aldus Gorbatsjov, die zich afvragen of we ons niet hadden moeten bemoeien met de gebeurtenissen in Oost-Europa. 'Wat, hadden we soms weer tanks moeten sturen?' Gorbatsjov richtte een duidelijke waarschuwing aan het adres van onwillige generaals en regeringsambtenaars. 'Niet voor iedereen die niet wil luisteren is dat een persoonlijke aangelegenheid. Zij die belangrijke functies in het staatsapparaat bekleden en nauw verbonden zijn met onze buitenlandse politiek moeten de staatspolitiek doorvoeren zelfs als ze het er niet mee eens zijn'. Doen ze dat niet, dan moeten ze opstappen, aldus Gorbatsjov. 'We kunnen niet terug naar gisteren en geen enkele dictatuur biedt een oplossing, als dat waanidee soms iemand door het hoofd mocht spoken'.

Tot slot wees Gorbatsjov de gedelegeerden er nog eens met nadruk op dat het afgelopen is met het machtsmonopolie van de partij en dat het ook afgelopen moet zijn met de obstructie van het werk van de sovjets. Samenwerking is het nieuwe devies.

Hoewel de zaal herhaaldelijk rumoerig werd bij deze kastijding Gorbatsjov heeft een nogal belerende manier van spreken kreeg hij veel applaus en de preek lijkt de stemming niet beinvloed te hebben. Hij is weer de ongekroonde koning en de alternatieve kandidaten die werden voorgesteld trokken op een na onmiddellijk hun kandidatuur weer in. Over bleef slechts Avaliani, tot voor kort stakingsleider in Kiseljovsk in het mijngebied Koezbass, dat vandaag massaal in staking gaat. Avaliani, inmiddels opgeklommen tot partijsecretaris van Kiseljovsk, liet zich nu beduidend voorzichtiger uit over stakingen. Als uiterste middel moet het mogelijk zijn, maar niet als de arbeiders in andere bedrijfstakken er net zo beroerd voorstaan, zei hij gisteren.

Het zal aan dovemansoren gezegd zijn: in Donetsk in de Oekraine, in het Koezbass en in het hoge noorden van Vorkoeta worden zestig mijnen vandaag voor 24 uur stilgelegd. De politieke staking heeft tot doel het aftreden van de regering-Ryzjkov, een nationalisering van het partijbezit en het verbieden van de partijcomite's in de bedrijven. In Donetsk is men op een van de mijnen al overgegaan tot het verjagen van het partijcomite van het terrein van de mijn. In een resolutie stelden de mijnwerkers van Donetsk dat 'onze eisen over de nationalisering van het partijbezit en de depolitisering van de staatsorganen zijn ingegeven door de ongerustheid over de consolidatie van de reactionairen uit het partijapparaat die zich duidelijk heeft gemanifesteerd op het oprichtingscongres van de Russische communistische partij en het 28ste partijcongres'.