'Volksarmee wilde Muur niet meer sluiten'

BONN, 10 juli Het Oostduitse leger, de Nationale Volksarmee (NVA), heeft november vorig jaar geweigerd met geweld de revolte in de DDR neer te slaan en zo een door het toenmalige SED-politburo gewenste 'Chinese oplossing' te realiseren.

Dit zegt de huidige Oostduitse minister van defensie en ontwapening, dominee Rainer Eppelmann (Demokratischer Aufbruch), vanmorgen in een vraaggesprek met het Westduitse dagblad Die Welt. Eppelmann zegt dat hem inmiddels is gebleken dat het hele SED-politburo, inclusief de toenmalige staatschef Erich Honecker en diens kortstondige opvolger Egon Krenz, voor de mislukte 'Chinese oplossing' met behulp van de Volksarmee was. Honecker en Krenz hebben nadien elkaar verweten dergelijke plannen te hebben gehad, hoewel ze ieder voor zich hebben ontkend daarvan voorstander te zijn geweest. Uit niets is Eppelmann in de eerste honderd dagen van zijn ministerschap gebleken, zegt hij, dat het vooral de Sovjet-troepen in de DDR waren die vorig jaar november geweld tegen dissidenten en demonstranten hebben helpen voorkomen. Met die mening keerde de vroegere Westduitse kanselier Willy Brandt (SPD) een paar maanden geleden terug van een bezoek aan Moskou.

Een infanteriedivisie van de Volksarmee in Potsdam heeft volgens Eppelmann op 11 november ook geweigerd de opdracht uit te voeren van generaal Kessler, toen minister van defensie en lid van het communistische politburo, om de net geopende Berlijnse Muur weer 'dicht te maken'.

[In die novemberdagen is, naar later is gebleken, de Muur min of meer toevallig voorgoed opengegaan. Terwijl het politburo van de SED bijeen was en onder grote druk van massale demonstraties een tijdelijke opening van de Muur overwoog, moest haar lid en woordvoerder Schabowsky al op een geimproviseerde persconferentie vragen beantwoorden. Hij liet zich toen, zoals hij het later zelf beschreef, ontvallen dat de Muur permanent open zou gaan omdat hij abusievelijk meende dat het politburo zoiets zou gaan besluiten. Uit Eppelmans relaas is op te maken dat de SED-top vervolgens vergeefs heeft geprobeerd om Schabowsky's vergissing alsnog door de Volksarmee ongedaan te laten maken, j.m.b.]Na de Duitse vereniging komt de bestaande verdragsgrondslag voor de 380.000 Sovjet-militairen (en hun families) in de DDR te vervallen. Het verenigde Duitsland moet daarom een nieuw stationeringsverdrag met Moskou sluiten. Want alleen al om technische redenen zal het nog vier tot zes jaar duren voor zo'n troepenmacht met haar materieel gerepatrieerd en thuis gehuisvest kan zijn, meent de Oostduitse regering. 'In Hongarije zeggen de Russen: als jullie daarvoor niet betalen, vertrekken we niet', zo is Eppelmann ter ore gekomen.

Voor de komende jaren zullen er dus afspraken moeten worden gemaakt over uitgaansregelingen, vervolging van overtredingen of misdrijven door Sovjet-soldaten, legeringskosten, oefenterreinen, de soort (al dan niet nucleaire) wapens van de Sovjet-eenheden, zo maakt Eppelmann duidelijk.