Economische top wil steun Moskou eerst onderzoeken

HOUSTON, 10 juli De Groep van zeven belangrijkste Westerse industrielanden zal een dialoog aangaan met de Sovjet-Unie over het verzoek van Sovjet-president Gorbatsjov om steun.

In deze dialoog moeten de politieke en economische voorwaarden worden vastgesteld waaronder het Westen bereid zal zijn hulp aan de Sovjet-Unie te verstrekken.

Onduidelijk is nog wie het onderzoek naar deze voorwaarden zal verrichten. De ministers van financien van de Groep van zeven zijn bereid deze opdracht aan de Europese Commissie te verstrekken in het verlengde van het akkoord dat vorige week bereikt werd op de EG-top in Dublin.

Maar de ministers van buitenlandse zaken neigen er onder Amerikaanse druk toe om dit werk door experts van het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank te laten verrichten.

Dit bleek gisteravond uit opmerkingen van de Westduitse ministers van economische zaken en financien, Haussmann en Waigel, en van EG-commissaris Andriessen na de eerste dag van de economische top in Houston. Andriessen zei dat de Europese Commissie beter is toegerust dan het IMF om de politieke voorwaarden van steun aan de Sovjet-Unie te beoordelen.

Gisteren is tussen de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten opnieuw een openlijke ruzie uitgebroken over de afbraak van de landbouwsteun.

Amerikaanse topfunctionarissen hebben gisteren tijdens de economische top in Houston een frontale aanval gepleegd op het landbouwbeleid van de Europese Gemeenschap. 'De Europese Gemeenschap was tot nu toe niet echt betrokken bij het onderhandelingsproces', zei de Amerikaanse minister van Landbouw, Clayton Yeutter, over de stagnatie in de besprekingen over het wegnemen van de handelsbelemmeringen in de landbouw.

Andriessen, verwierp gisteravond deze beschuldiging: 'Het is onjuist te suggereren dat er geen engagement is van de EG om te onderhandelen op landbouwgebied. Het is van dik hout zaagt men planken, zoals de Amerikanen bezig zijn.'

Andriessen gaf wel toe dat de VS er in slagen om de EG op landbouwgebied te isoleren. Yeutter voerde de druk op de EG op door te stellen dat de landbouwkwestie de komende maanden 'tien keer zo belangrijk is als de lijn van de Sovjet-economie'

President Gorbatsjov schreef dit weekeinde een brief aan president Bush met het verzoek om steun aan het economische hervormingsproces in de Sovjet-Unie.

De Commissie zal zich in haar onderzoek wel laten bijstaan door deskundigen van het IMF, de Wereldbank, de OESO en de nieuwe Ontwikkelingsbank voor Oost-Europa. Het onderzoek moet in oktober zijn afgerond. Volgende week gaan Jacques Delors, voorzitter van de Europese Commissie (het dagelijks bestuur van de EG) en commissaris Andriessen naar Moskou om het onderzoek naar de stand van zaken in de Sovjet-Unie voor te bereiden.

Vanmiddag heeft de Groep van zeven een politieke verklaring uitgegeven waarin 'het opgaande tij van democratisering in Latijns Amerika, Azie en Oost-Europa' wordt toegejuicht. In algemene bewoordingen spreekt de G-7 zich uit voor steun aan de economische hervormingen in de Sovjet-Unie.

Tussen de deelnemende landen aan de top de VS, Japan, West-Duitsland, Frankrijk, Italie, Groot-Brittannie en Canada, alsmede de Europese Gemeenschap blijven verschillen bestaan over de mate van de hulpverlening aan de Sovjet-Unie. De VS concentreren zich op technische bijstand, maar vinden dat andere landen hun eigen beleid kunnen vaststellen.

John Sununu, de chef staf van het Witte Huis, zei gisteren: 'Verschillende landen kunnen verschillende prioriteiten hebben en een verschillende beoordeling maken van de situatie in de Sovjet-Unie. De president (Bush, red.) erkent dat West-Duitsland met zijn specifieke situatie en nabijheid aan de Sovjet-Unie een lichtelijk andere agenda kan hebben.' Sununu herhaalde dat het volgens de VS niet verstandig is nu al kapitaal te pompen in de Sovjet-economie zolang deze niet is afgestemd op een optimaal gebruik van dat geld.

Gisteren hebben de leiders van de zeven grootste geindustrialiseerde landen gesproken over de lopende Uruguay-ronde tot beperking van de handelsbelemmeringen in het kader van de GATT (Algemeen akkoord inzake tarieven en handel). De Amerikanen beschouwen de liberalisatie van de landbouw als de 'spil' waarvan het succes of mislukken van de GATT-ronde afhangt.

Yeutter zei dat er nog 60 tot 65 onderhandelingsdagen over zijn tot de Uruguay-ronde in december ten einde loopt. 'Wij en de vertegenwoordigers van de andere landen kunnen niet langer onderling en met hem zelf onderhandelen. Een van de moeilijkheden is het stratosferische niveau van de prijssteun die de EG geeft voor landbouwprodukten die vervolgens als overschotten met exportsteun op de wereldmarkt worden gedumpt.'

Volgens Andriessen zijn de Amerikanen bezig de afspraken die twee jaar geleden gemaakt werden over vermindering van de landbouwsteun te ondergraven. De VS sturen opnieuw aan op volledige afschaffing van de landbouwsteun. 'Op die basis is de EG niet bereid te onderhandelen', aldus Andriessen. 'Volledige afschaffing van alle subsidies is een utopie.' De Verenigde Staten hopen dat de zeven leiders tijdens de top een politieke verplichting zullen aangaan om de landbouwonderhandelingen tot een goed einde te brengen. Als basis hiervoor kan een compromisvoorstel dienen dat de Nederlandse voorzitter van de GATT-groep voor landbouw, ir. A. de Zeeuw, een week geleden heeft gepresenteerd. Kern hiervan is dat de exportsubsidies van de EG versneld worden afgebroken in ruil voor vermindering van de binnenlandse steun aan de Amerikaanse landbouw.

Yeutter zei dat dit rapport een uitstekend uitgangspunt is om tot een onderhandelingsresultaat te komen. Hij noemde een positieve reactie van bondskanselier Kohl op dit rapport 'bemoedigend'.

Andriessen zei evenwel dat de EG zich nog beraadt over het rapport van De Zeeuw.

De directeur-generaal landbouw van de EG, Guy Legrand, zei dat de EG de strekking van dit rapport afwijst. De EG zal zich niet laten dwingen tot een versnelde afbraak van exportsubsidies. 'Wij blijven vasthouden aan marktordening en subsidies in de landbouw', zei Legrand.

Daarentegen beklemtoonde Yeutter dat de handel in landbouwprodukten net zo moet worden behandeld als die in industrieprodukten. 'Laat de markt maar bepalen wie de winnaars en verliezers zijn.'

Hij zei dat de Amerikaanse exportsubsidies een twintigste bedragen van de tien miljard dollar die de EG jaarlijks uitgeeft. Hij is bereid om over alle Amerikaanse landbouwsteun te praten, ook binnenlandse steun en importbelemmeringen.

Volgens Yeutter raakt de EG met zijn standpunt over de landbouw steeds meer geisoleerd. Ook de ontwikkelingslanden in de GATT steunen de Amerikaanse positie. De Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Carla Hills voegde hieraan toe dat liberalisatie van de handel in landbouwprodukten voor de ontwikkelingslanden twee keer zoveel opbrengt als het totaal dat aan ontwikkelingshulp wordt uitgegeven.

De VS hopen dat liberalisatie van de landbouw een reden is voor de ontwikkelingslanden om in te stemmen met nieuwe GATT-regelingen voor de dienstensector, buitenlandse investeringen en bescherming van auteursrechten.