Ook beduchtheid voor nationale euforie

BONN, 9 juli Daarvan zijn er natuurlijk ook in de Bondsrepubliek maar een paar. Van die erkend uitnemende mensen met een model-rol, waarin bezonkenheid, geldingsdrang en een hoog niveau elkaar gelukkig ontmoeten. Mensen als iedereen zijn het, als het ware, en toch ook beslissend anders dan die andere 61 miljoen. Soms zijn zij zelfs zo onophoudelijk in-goed, dat de luisteraar enige scepsis voelt opkomen. Maar als de luisteraar wijs is, houdt hij dat niet zo lang vol.

Misschien is hij wel enigszins de Richard von Weizsacker van het culturele Duitsland. Veelzijdig en gevierd is hij, de schrijver Walter Jens, ook als spreker. Een mooi doorleefd gezicht, ook een wit-grijze lok over een hoog voorhoofd trouwens. Jens is in deze laatste maanden nogal eens op de Westduitse televisie te zien, want ook hij is op historische ogenblikken wel beschikbaar voor een vermanend woord aan de medeburgers. De schrijver was de eerste prominent die gisteravond verstandig voorzichtig begon te relativeren. Dat deed hij zonder vertoon van intellectuele distantie, zonder af te doen aan de sportieve triomf zelf. 'We moeten oppassen voor nationalisme. Onze sportcommentatoren hebben maar een kleine vocabulaire, ze zijn een beetje stereotiep. Zo'n opmerking als laatst over de Nederlander Koeman, dat die alleen wegens zijn naam al niet zou kunnen worden vertrouwd, eigenlijk moet die verslaggever daarvoor een rode kaart kaart krijgen. Bij onze huidige spelers ontbreekt helaas de artisticiteit van Franz Beckenauer. En, eerlijk gezegd, als we de dag, het decor en de namen van de spelers even vergeten, dan had het net zo goed een wedstrijd tussen Wattenscheid en Darmstadt kunnen zijn.'

Steffi Graf en Boris Becker mocht het dan op Wimbledon net niet zijn gelukt om (weer) nummer een te worden, maar de Mannschaft was toen wel sinds een half uur wereldkampioen. Na een wedstrijd in Rome die tv-verslaggever Gerd Rubenbauer en gelegenheids-assistent Karl-Heinz Rummenigge, de Beierse, vooral atletische oud-international, als Janssen en Janssens hadden begeleid met vele Supers, Glandzends en Hochverdients. Drie kwartier oud was de Westduitse wereldtitel toen de dienstdoende commentator van het eerste Westduitse televisienet zijn landgenoten vroeg om op te passen met het Deutschland uber Alles en naast de traditionele deugden vlijt en discipline de deugd der bescheidenheid niet te vergeten. Niet alleen buitenlandse WK-voetballers maar ook buitenlandse medeburgers verdienen onze waardering, waarschuwde hij. Was het toeval dat even later op hetzelfde net op deze Duitse avond de hervertoning van de film Mephisto stond geprogrammeerd? De film naar het boek waarin Klaus Mann afrekent met de beroemde acteur Gustav Grundgens, tot 1933 zijn zwager en in het Derde rijk tamelijk van harte een van de artistieke paradepaarden van de NSDAP? Hoe dat zij: naast begrijpelijke nationale euforie werd enige beduchtheid voor zulke euforie in de Bondsrepubliek meteen goed merkbaar. Wat voor anderen geldt, geldt ook voor Duitsers: hoe gaan we om met de nieuwe Duitse situatie? Dat historisch zo verantwoorde en overzichtelijke devies van de afgelopen 45 jaar 'Pas op wat je zegt, pas op wat je doet, wees voorzichtig met wat je vindt' is nu immers plotseling zelf historisch geworden. Nu Oost-Europa uit Moskou's hand gevallen is en Moskou zelf zichtbaar in misere en verwarring is geraakt.

Nu zijn zij ook nog (opnieuw) wereldkampioen, die Westduitsers, zoals in '54 en '74. Dezelfde Beckenbauer die in '74 als speler wereldkampioen werd herhaalde dat nu als trainer. Of juister, als Teamchef, want een trainersdiploma heeft deze keizer Franz evenmin als zijn grote tegenspeler uit 1974, de huidige Barcelona-coach Johan Cruijff. Moet het de Westduitsers allemaal niet naar het hoofd stijgen? Hun laatst gepubliceerde exportmaandoverschot, dat over mei, beliep een recordbedrag van ruim twaalf miljard D-mark. Vorige zondag ging de Duitse monetaire unie in, waarmee het beheer over de DDR alvast goeddeels verschoof naar de regering in Bonn en de Bundesbank in Frankfurt/Main. De Navo-top, vorige week, draaide vooral om de Duitse herenigingsvoorwaarden. Op de economische wereldtop in Houston, deze week, wacht de rijke Bondsrepubliek een belangrijke rol als de kampioen-voorstandster van economische hulp aan Gorbatsjov in Moskou. Over een half jaar hoopt de Bondsrepubliek, mede daardoor, de Duitse eenwording te kunnen voltooien. Honderdduizenden Westduitsers gingen gisteravond de straat op om het succes van de Manschaft te vieren. In grote steden als Berlijn, Hamburg, Keulen, Munchen en Frankfurt verliep dat aanvankelijk betrekkelijk ingetogen. Later 's nachts liep het feest in Berlijn, Keulen en vooral Hamburg, waar de politie stevig slaags raakte met enkele honderden plaatselijke 'alternatieven', behoorlijk uit de hand.

Bondspresident von Weiszacker was in Rome aanwezig toen de Jules-Rimetbeker aan de vroegere 'kuitenbijter' en huidige aanvoerder Lothar Matthaus, speler van Inter Milan, werd uitgereikt. Kanselier Helmut Kohl zat op de tribune, met een flink aantal van zijn ministers. Niet minder dan vier regeringsvliegtuigen waren zondag met Westduitse politieke notabelen en nog meer veiligheidsmensen naar Rome vertrokken. Voor de zekerheid hadden Westduitse zondagsbladen er aandacht voor gevraagd dat deze collectieve reis naar Italie was ondernomen op kosten van de (Westduitse) belastingbetalers. Zij schreven dat daarentegen Oskar Lafontaine, de man die het als kanseliers-kandidaat van de SPD straks tegen CDU-kanselier Kohl moet opnemen, op eigen kosten naar Rome was gereisd. (Zij het van zijn vakantie-adres in de Toscane, maar dat stond er niet bij.)Die zondagsbladen, de Bild am Sonntag bijvoorbeeld, leken zich alvast te hebben ingedekt voor het geval dat het Westduitse team toch niet wereldkampioen zou zijn geworden. Zoiets, tentatief op twee mogelijkheden spelen, zal de komende maanden in het Westduitse medialand wel vaker voorkomen. Na het WK-succes van gisteren in Rome kon de variant 'ze doen daar maar in Bonn, en toevallig wel op Uw en onze kosten' weer even de kast in. Maar dat thema is daarmee op zichzelf nog niet weg.