Gorbatsjov wil spoedig hulp van het Westen; Brief aanvooravond van top

HOUSTON, 9 juli Sovjet-president Gorbatsjov heeft de zeven belangrijkste Westerse industrielanden om snelle economische hulp gevraagd. Gorbatsjov deed dat in een brief aan de Amerikaanse president Bush.

Deze zal de brief voorleggen aan de topconferentie die de Zeven vanmiddag in Houston beginnen.

Westerse hulp aan de Sovjet-Unie is het belangrijkste thema op de top, waaraan presidenten en regeringsleiders van de Verenigde Staten, Japan, West-Duitsland, Frankrijk, Italie, Groot-Brittannie en Canada deelnemen, alsmede de voorzitter van de Europese Commissie. Tussen de deelnemers bleken gisteren aanzienlijke verschillen te bestaan over de vraag in hoeverre zij op het verzoek van Gorbatsjov willen ingaan. Volgens Witte-Huiswoordvoerder Fitzwater bevat de brief, die op 4 juli gedateerd is, 'stappen die president Gorbatsjov in de Sovjet-Unie heeft genomen' en vraagt de Sovjet-leider 'de landen van de top te overwegen technische hulp en kredieten beschikbaar te stellen die hem kunnen helpen bij zijn pogingen economische hervormingen tot stand te brengen'. De Amerikaanse veiligheidsadviseur Brent Scowcroft zei voor CNN televisie dat Gorbatsjov hulp voor een paar jaar wil hebben om de economische hervormingen te vergemakkelijken. 'In de Sovjet-Unie zal een golf van bezuinigingen komen, waardoor moeilijkheden ontstaan', zei Scowcroft. 'Gorbatsjov wil graag steun hebben om die periode te overbruggen terwijl de hervormingsprogramma's op gang komen.'

Het gaat volgens hem om hulp in de vorm van voedsel en consumptiegoederen 'om de gemiddelde Sovjet-burger een beetje hoop te geven.'

De Canadese premier Brian Mulroney kondigde voor de Amerikaanse televisie aan dat Canada bereid is kredieten aan de Sovjet-Unie te verstrekken, ongeacht het standpunt dat andere landen zullen innemen. West-Duitsland en Frankrijk zijn verklaarde voorstanders van hulp aan de Sovjet-Unie.

Daarentegen herhaalden de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Baker en zijn Britse collega Hurd dat ze tegenstanders zijn van directe financiele steun. De Verenigde Staten maken evenwel geen bezwaar tegen hulpverlening door andere landen. 'Amerikaanse hulp zit er nu niet in', zei Baker. Het resultaat van de NAVO-top in Londen is volgens hem belangrijker dan het effect van 15 of 20 miljard dollar voor de omvangrijke Sovjet-economie zolang die nog niet hervormd is.

Volgens Hurd hebben de Sovjets 'gaten in hun zakken'.

'En als iemand om geld vraagt, moet je hem aanraden eerst het gat in zijn broek te maken voordat je zijn zak met dubbeltjes en kwartjes vult.' De Amerikaanse minister van financien Brady verwachtte dat de top in Houston 'geen eenstemmig beleid ten aanzien van de Sovjet-Unie zal opleveren'. Mulroney zei dat de top al geslaagd zou zijn als ze een aanzet zou geven tot het analyseren van de behoeften van de Sovjet-Unie zodat die kunnen worden vervuld. Minister Baker zei dat de Amerikaanse wetgeving financiele steun aan de Sovjet-Unie nu verbiedt, maar dat technische hulp mogelijk is. Baker herhaalde dat de VS grote moeite hebben met de Sovjet-hulp aan Cuba ter waarde van 5 miljard dollar per jaar. De woordvoerder van het Sovjet-ministerie van buitenlandse zaken, Gennadi Gerasimov, zei gisteren in het Amerikaanse televisieprogramma 'Face the Nation' dat de financiele hulp van zijn land voor Cuba geleidelijk beeindigd zal worden, 'maar niet morgen'.

Tijdens een gesprek met de Japanse premier Kaifu zei Bush zaterdag dat hij zich niet zou verzetten tegen hervatting van de Japanse hulp aan China. Kaifu legde de nadruk op de 'unieke relatie' tussen Japan en China. Wel zou Japan volgens Bush de snelheid en de omvang van het hulpplan moeten beperken. Bij de top van de Groep van Zeven vorig jaar in Parijs was de hulp aan China stopgezet naar aanleiding van de harde onderdrukking van betogingen voor democratie in Peking. Japan heeft vorig jaar de voedsel- en geneesmiddelenhulp hervat en wil nu weer met kredietverlening beginnen. EG-commissaris Andriessen zei zaterdag dat de EG de hulp aan China zeker niet zal hervatten.

De Chinese partijleider Jiang Zemin heeft zaterdag de Groep van Zeven gewaarschuwd tegen inmenging in China's binnenlandse zaken. In een vraaggesprek onderstreepte Jiang dat China nooit zal wijken voor buitenlandse druk en dat het opleggen van sancties vorig jaar onverstandig was. Ze hebben geen positieve resultaten gehad en zullen dat ook niet hebben, aldus Jiang. Sancties zullen alleen maar de verontwaardiging van het Chinese volk opwekken, meende Jiang, die voorts een beroep deed op Japan onafhankelijk van de VS de samenwerking met Japan te hervatten.

    • Maarten Huygen En Roel Janssen