Gorbatsjov vraagt mijnwerkers niet te staken

MOSKOU, 9 juli Michail Gorbatsjov heeft gisteren getracht de mijnwerkers van het land af te houden van de waarschuwingsstaking die ze voor woensdag hebben aangekondigd. Premier Nikolaj Ryzjkov liet doorschemeren dat een nieuwe regering de onderhandelingsresultaten van vorig jaar wel eens naast zich neer zou kunnen leggen. In Donetsk in de Oekraine vergaderden vertegenwoordigers van 130.000 mijnwerkers uit 54 mijnen gisteren over hun staking. Onder de mijnwerkers heerst onenigheid over de vraag of de staking moet doorgaan.

De mijnwerkers zijn ontevreden over de uitvoering van de resolutie die na de stakingen van vorig jaar zomer door de regering werd ondertekend maar die niet zou zijn uitgevoerd. Volgens Ryzjkov is dit jaar twee miljard roebel extra aan de mijnwerkers gegeven en zal dat volgend jaar drie miljard zijn. Gorbatsjov en Ryzjkov sneden de kwestie aan tijdens een bijeenkomst met arbeiders en boeren, gisteren in het Kremlin, in de marge van het 28ste partijcongres. De Oekraiense Opperste Sovjet heeft de zestig Oekraiense gedelegeerden op het partijcongres die tevens lid zijn van de Opperste Sovjet, teruggeroepen naar Kiev, omdat daar 'belangrijker zaken' te doen zijn dan in Moskou. Het parlement moet zich uitspreken over een verklaring over de soevereiniteit van de Oekraine en ook in verband met de stakingsdreiging wil het parlement de komende dagen voltallig bezet zijn.

Het congres gaat vandaag zijn zevende werkdag in. Zaterdag antwoordden vier politburoleden op de kritische vragen en opnieuw moesten Vadim Medvedev, Aleksandr Jakovlev en Edoeard Sjevardnadze zich verdedigen tegen de gramschap van de zaal. Zelfs partijideoloog Medvedev, doorgaans een zeer saai spreker, raakte door de agressiviteit van de aanvallen bevlogen. Men verwijt mij, aldus Medvedev, de ideologie van de partij te gronde hebben gericht. 'Wat is dat voor ideologie als die door een man te gronde kan worden gericht?' Medvedev werd ook aangevallen op het verval der zeden en de pornografie en las een briefje voor waarin hem gevraagd werd in hoeverre hij verantwoordelijk is voor de seksuele revolutie in het land. Onder gelach van de zaal stelde hij de gedelegeerden gerust dat hij in de seksuele revolutie geen enkele inbreng had gehad. Jakovlev riep weer de meeste agressie op. Opnieuw verweet men hem de Baltische landen en het Warschaupact te hebben 'verkwanseld', het Molotov-Ribbentroppact te hebben veroordeeld en de Comecon ten grave te hebben gedragen. Als volkeren zich van de partij afwenden, zei Jakovlev, betekent dat dat ze de politiek van die partij niet als de hunne beschouwen. 'Met een eenvoudige beslissing van het Centraal Comite kun je niet ongedaan maken dat de industriele produktie in Zuid-Korea tien maal zo hoog is als in Noord-Korea, en het levenspeil in West-Duitsland veel hoger dan in de DDR'. Over het Molotov-Ribbentroppact zei Jakovlev dat de Congrescommissie waarvan hij de voorzitter was alleen de geheime protocollen van het pact veroordeeld heeft. Ook Sjevardnadze kreeg vooral vragen over Oost-Europa te beantwoorden. Hij pareerde die rustig. Hij liet zich zeer positief uit over de Londense NAVO-verklaring waarin het Warschaupact wordt gevraagd om een gezamenlijke verklaring dat de blokken elkaar elkaar niet meer als vijanden beschouwen. 'De NAVO heeft een serieuze beslissing genomen die haar transformatie inluidt, haar militaire aard reduceert en haar strategie verandert'.

Op de vraag of de Duitse eenwording tegengehouden kan worden antwoordde Sjevardnadze ironisch: 'Hoe zou u dat willen doen? Door onze soldaten in de DDR in te zetten?'.

Na Sjevardnadzes rede dwong Gorbatsjov de gedelegeerden terug te komen op hun beslissing om over elk politburolid een afzonderlijk oordeel te vellen. Die beslissing zou 'een scheuring in de partij' kunnen veroorzaken, aldus Gorbatsjov. Het Congres besloot daarna politburo en Centraal Comite een gezamenlijke beoordeling te geven.

In de marge van het congres confereert Gorbatsjov continu met afgevaardigden. Daarbij is duidelijk dat de scheidslijn tussen progressief en conservatief overeenkomt met de partijhierarchie: scherpe kritiek kreeg hij van de provinciale en stedelijke partijleiders, veel steun gaven hem de secretarissen van de basiscellen in de bedrijven. Tijdens zo'n bijeenkomst zei Gorbatsjov dat Jeltsins rede op het congres hem voor veel vraagtekens had gesteld, met name over de depolitisering van leger en KGB en de overdracht van partijbezit. 'Toch denk ik dat Boris Jeltsin en ik tot overeenstemming kunnen komen. Voor mij staat het lot van de partij, van het land en van de perestrojka op de eerste plaats. Dat is belangrijker dan persoonlijke meningsverschillen'.

Jeltsin liet zich vrijdag in vernietigende termen uit over het partijcongres, dat zich alleen bezighoudt met het lot van het partijapparaat en niet met de crisis in het land.