Duitsers winnen toernooi van de kleurloosheid

ROME, 9 juli Henry Kissinger verklaarde afgelopen vrijdag in Rome dat zijn activiteit als ambassadeur voor het WK-voetbal in 1994 in de Verenigde Staten hem meer respons heeft opgeleverd dan welk hoogtepunt uit zijn eerdere loopbaan als politicus ook. Zelfs zijn rol als vredesonderhandelaar in de Vietnam-oorlog haalde het daar niet bij. De constatering van de voormalige minister van buitenlandse zaken van de Verenigde Staten is symptomatisch voor de enorme wereldwijde belangstelling voor het WK-voetbalevenement dat uitgerekend op zijn publicitaire hoogtepunt in Italie een sportief dieptepunt doormaakte.

De strafschop waarmee Brehme de ontknoping van dit veertiende WK-voetbal forceerde paste precies in de armoedige stijl waarmee de Westduitsers zich tot kampioen kroonden van het 'toernooi van de kleurloosheid.'De overwinning kwam daarmee terecht bij het elftal dat zich het produktiefst van alle 24 deelnemers heeft getoond en alleen daarom al de meeste aanspraak mocht maken op de wereldtitel, de derde voor de Duitsers. Argentinie probeerde tenslotte al voor de derde keer dit toernooi af te sluipen op een verlenging en de daarna eventueel te nemen strafschoppen.

Volgens Fiat-eigenaar en Juventus-president Gianni Agnelli is dat tegenwoordig een wezenlijk onderdeel van het voetbal waarop trainers hun spelers in de toekomst maar beter moeten prepareren, maar de manier waarop Donadoni in een volledige pagina in de Gazetto dello Sport als een soort landverrader werd afgeschilderd nadat hij de beslissende strafschop tegen Argentinie had gemist, was bepaald vernederend voor de Italiaan, wiens team op weg naar de finale uiteindelijk uitgleed over een bananenschil.

Wat was er eigenlijk allemaal mis met dit toernooi? Allereerst ontbraken de doelpunten. In 1954 het eerste toernooi dat door de televisie werd gecoverd leverden de wedstrijden nog een gemiddelde van 5.38 doelpunt op. Deze mondiale beleefde met 115 goals in 52 wedstrijden (gemiddeld 2.21) wat dit betreft een absoluut dieptepunt. Misschien had een zinderende finale West-Duitsland-Italie het toernooi nog enige kleur kunnen geven. De vertoning van gisteravond tussen beide finalisten was eenrichting verkeer met de Duitsers in de hoofdrol.

Medewerking

Aan de medewerking van de scheidsrechters heeft het in ieder geval niet gelegen. Vautrot liet in de eerste verlenging van Italie-Argentinie in plaats van vijftien, drieentwintig minuten spelen om de Italianen de kans te geven de zaken recht te zetten. De Mexicaan Edgardo Codesal Mendez nam in de finale met zijn rode kaarten tegen Monzon en Dezotti wel erg rigide beslissingen tegen de Argentijnen, met een half fitte Maradona en het ontbreken van vier geschorste basisspelers in de finale toch al geen partij voor de Duitsers.

In totaal trokken de mannen in het zwart (een enkeling in het rood) dit toernooi 178 gele kaarten en stuurden zij 16 spelers het veld uit. Daarin gestimuleerd door de wereldvoetbalbond (FIFA) die in zijn archaische manier van denken en handelen meer gefixeerd lijkt op het exploiteren van het gouden kalf dan op de toekomst van het spel zelf. Verdedigingen zijn tegenwoordig dermate geperfectioneerd dat zij door computers lijken geprogrammeerd, een nieuwe speelstijl is in Italie niet ontwikkeld, een superster als de Maradona uit 1986 in Mexico ontbrak. Allemaal redenen waardoor de Duitsers met hun effectieve speelstijl automatisch boven kwamen drijven. Matthaus werd gebombardeerd tot het brein van het team, terwijl het elftal met Thomas Hassler (voor 17 miljoen gekocht door Juventus) in potentie pas werkelijk een speler van wereldklasse in huis heeft.

Dijenkletser

De organisatie rond de nieuwe wereldkampioen is perfect. Al liggen de reclame-experts in de Bondsrepubliek dijenkletsend onder tafel over de geringe vergoeding (twee miljoen D-Mark) waarmee Mercedes Benz als sponsor het nationale elftal heeft geadopteerd. Bij een opvallend onderzoekje voor de finale onder enkele directeuren van grote reclamebureau's vielen bedragen te beluisteren van 15 tot 20 miljoen D-Mark, die volgens de experts beter op hun plaats zouden zijn bij dit WK-succes.

Had de KNVB anderzijds echter tien procent van het organisatietalent van de Duitse voetbalbond (DFB) in huis gehad, dan zou Nederland in theorie nog een goede kans hebben gemaakt de finale te halen in Italie. Maar als gewoonlijk was weer weinig echt goed geregeld rond Oranje en werd Frank Rijkaard door zijn actie tegen Volller door de FIFA gestigmatiseerd als 'de schandvlek van het toernooi.'Zijn grote tegenspeler Rudi Voller mensen uit Rijkaards naaste omgeving zijn er van overtuigd dat de Duitser een racistische opmerking heeft gemaakt raakte tegen Engeland weliswaar geblesseerd maar mocht na de voor de Duitsers fortuinlijk verlopen strafschoppen zijn pr-zaakjes voor de televisiecamera's effectief afwerken. Hinkend ruilde hij zijn shirtje met Des Walker (evenals Rijkaard een zwarte voetballer) en troostte hij ook Stuart Pearce die de bal uit een penalty hoog over joeg.

Het toernooi kende geen verrassingen en dat vormde de voornaamste reden dat Duitsland wereldkampioen werd. Het is de kampioen die perfect bij dit toernooi past. Want Duitsers houden niet van verrassingen. Wanneer zij de tegenstander vooraf kunnen ontleden spelen verdedigers als Kohler, Buchwald en Brehme zelfs de grootste vedetten als Van Basten of Maradona wel uit de wedstrijd.

Beu

De FIFA roemt het WK in Italie als een propaganda voor de voetbalsport hoewel het toernooi met acht verlengingen (vier keer werden duels beslist door penalty's) meer weg had van een Russische roulette. Schuchter rept derhalve de FIFA van het veranderen van de formule (16 landen die in drie weken de eindronden afwerken), want het televisiepubliek, de toeschouwers en de deelnemers zelf worden vijf weken veelal saai breedte- en resultaatvoetbal meer dan beu.

Dat vormt wellicht de gemiste kans voor open doel van de FIFA. Want wanneer de wereldvoetbalbond ooit reclame voor de voetbalsport had kunnen maken dan was het wel in Italie geweest. Er is nauwelijks een voetbalgekkere natie te bedenken dan Italie, de (financiele) medewerking van overheid en gemeenten is indrukwekkend, de stadions zijn van een architectonische en functionele schoonheid als nergens ter wereld. Het is geen wonder dat er onder die omstandigheden toprecettes zijn behaald. Op televisie heeft dit WK in Calcutta brak zelfs een straatoproer uit toen de elektriciteit uitviel - meer kijkers getrokken dan ooit.

Het vormen allemaal onzekere factoren voor het WK '94 in Noord-Amerika, het enige continent dat nog niet definitief voor het voetbal gewonnen is. De FIFA maar ook Franz Beckenbauer die vijf jaar in Amerika heeft gevoetbald geeft het missiewerk van de FIFA in 1994 een goede kans van slagen. Zevenentwintig steden met 31 voetbalstadions in de Verenigde Staten hebben zich al beschikbaar gesteld. Omdat de Olympische voetbalfinale in 1984 in Los Angeles was uitverkocht gelooft FIFA-woordvoerder Tognoni dat dit verschijnsel zich ook op het WK in 1994 zal herhalen.

Deelcontracten

Duidelijk is wel dat alleen grote landen met een goede infrastructuur in de toekomst nog in staat zullen zijn het WK te organiseren. De grote networks en daardoor de sponsors zijn op dit moment in Amerika echter nog niet geinteresseerd in het uitzenden van de wedstrijden. NBC wilde van dit WK slechts de halve finales en finale rechtstreeks uitzenden. Daarom ging de FIFA voor dit WK in zee met een kabelexploitant. In 1994 denkt men aan deelcontracten. Met een van de giganten NBC, CBS, ABC maar in bepaalde regio's ook met lokale maatschappijen.

De Amerikanen willen nog steeds de regels veranderen om het voetbalspel voor de kijker spectaculairder te maken. Een pleidooi dat na dit WK alleen maar sterker zal klinken. 'Wanneer hier het WK geweest is zal de wereld daarna de voetbalsport niet meer herkennen', schreef de gerespecteerde Washington Post. Daarom is het nog zeer de vraag of het organiseren van een WK in de Verenigde Staten dat alleen collegevoetbal kent en geen nationale competitie heeft in staat zal blijken het voetbal in Amerika defintitief van de grond te krijgen. Waarschijnlijker is echter een reactie zoals bij een groep Amerikaanse toeristen die in de lounge van een hotel in Rome het kijken naar de wedstrijd tussen West-Duitsland en Engeland in de halve finale oversloeg, maar na de verlenging verrukt uitriep: 'Oh, kijk geweldig. Strafschoppen.'