Westerse hulp aan Moskou is machtig wapen geworden

HOUSTON, 7 juli Diep in het hart van Texas krijgt Country en Western de komende week een uitzonderlijke klank. De leiders van zeven Westerse landen zullen daar praten over landbouw en over de uitdaging aan het Westen nu het Sovjet-imperium economisch en politiek is ineengestort.

Op de jaarlijkse top van de zeven belangrijkste industrielanden, die maandag in Houston (Texas) begint, staan twee politiek gevoelige economische onderwerpen op de agenda: de liberalisatie van de landbouw, vooral in de Europese Gemeenschap, en de financiele steun van het Westen aan de Sovjet-Unie. Na de NAVO-top, gisteren in Londen, is dit de volgende etappe in de formulering van het Westerse antwoord op de eenparig versnelde desintegratie van het voormalige Oostblok. Hierop volgen, enkele dagen later, het bezoek van bondskanselier Kohl aan Moskou en de tweede ronde van het 'twee plus vier'-overleg over de toekomst van een verenigd Duitsland.

De bijeenkomst in Houston belooft daarom een van de belangrijkste economische topconferenties te worden sinds de toenmalige Franse president Giscard d'Estaing in 1975 het initiatief nam om de leiders van de Westerse landen voor een informeel gesprek bij de haard uit te nodigen. In Houston moet deze Groep van zeven afspreken hoe men het ineenstortende rijk van Sovjet-president Michail Gorbatsjov de helpende hand zal reiken.

Terwijl West-Duitsland sinds vorige week het onderhoud van de Sovjet-troepen in de DDR (1,3 miljard D-mark voor de tweede helft van 1990) op zich neemt, hopen de Westduitsers, met steun van de Fransen, de overige G-7 landen er toe te bewegen bij te dragen aan de kosten van een steunoperatie voor de noodlijdende Sovjet-economie zelf.

Bondskanselier Kohl, die direct van de WK-voetbalfinale in Rome naar Houston komt, is bereid veel op tafel te leggen om de Sovjet-bezegeling van de Duitse vereniging veilig te stellen. Hij heeft met steun van Francois Mitterrand al voorgesteld 15 miljard dollar steun aan de Sovjet-Unie beschikbaar te stellen.

Maar op de Europese top, vorig weekeinde in Dublin, bleef enthousiasme hiervoor uit en ook later deze week in Brussel wilden de overige Westerse landen zich niet binden aan overhaaste, grootschalige financiele steun voor de belaagde Sovjet-president.

In Houston zullen naar verwachting president Bush, premier Thatcher, premier Kaifu en premier Mulroney zich met succes tegen directe financiele toezeggingen verzetten. En terwijl in Moskou op het 28-ste partijcongres het gevecht tussen hervormers en conservatieven eens te meer de balanceerkunst van Gorbatsjov op de proef stelt, zullen de Westerse leiders in Houston de voorwaarden formuleren waaronder ze de president annex partijleider te hulp zullen komen.

Nu de militaire dreiging tussen Oost en West plaats maakt voor het gevaar van destabilisatie door een economische ineenstorting van de Sovjet-Unie, tekent zich de mogelijkheid af om Westerse hulp afhankelijk te stellen van inkrimping van de Sovjet-defensie-uitgaven. Dat maakt Westerse economische hulp tot een machtig politiek-strategisch wapen.

De Verenigde Staten zijn bereid om technische hulp aan de Sovjet-Unie toe te zeggen. Nog afgezien van hun eigen begrotingsproblemen, waardoor de Amerikanen nauwelijks speelruimte hebben voor deelname aan een miljardenoperatie, stellen ze harde politieke voorwaarden. Ze willen dat de Sovjets eerst hun steun aan Cuba en andere satellieten in de Derde wereld verminderen, bezuinigen op hun defensie-uitgaven en eindelijk een begin maken met economische hervormingen. Wat dat laatse betreft is de lijn die deze week is uitgezet op het partijcongres in Moskou allesbehalve bemoedigend.

De Bondsrepubliek komt met sterke troeven naar Houston. Bondskanselier Kohl kan zijn gesprekspartners verslag doen van de probleemloos verlopen invoering van de D-mark in de DDR en de economische vereniging van de twee Duitslanden, nog maar een week geleden. Met een ijzersterke conjunctuur, ruimte op de begroting en voldoende binnenlandse besparingen om de wederopbouw van Oost-Duitsland te kunnen financieren, zal West-Duitsland zijn partners onder druk trachten te zetten. Zelf heeft de Bondsrepubliek al het initiatief genomen met een door de overheid gegarandeerde kredietlijn van 5 miljard D-mark aan de Sovjet Unie.

Het Duitse belang Gorbatsjovs aanblijven totdat de Duitse vereniging en een Duits NAVO-lidmaatschap een feit zijn kunnen door de VS worden uitgespeeld tegen het andere hoofdpunt op de agenda van de top. De VS oefenen op de Europese landen zware druk uit om de liberalisatie van de landbouw te versnellen. Duitsland, Frankrijk en de Europese Commissie liggen hierbij dwars.

De landbouwkwestie is dringend, omdat de onderhandelingen over een nieuwe handelsronde van de GATT, de zogenoemde Uruguay-ronde, eind dit jaar afgesloten moeten worden. Een totale mislukking dreigt evenwel, omdat de VS en de Europese landen lijnrecht tegenover elkaar staan op het belangrijkste punt, afbraak van de steun aan de landbouw. De VS willen hierin veel verder gaan dan de EG. Ten slotte belooft Houston ook nog onvervalst Texaans amusement voor de gasten van president Bush. De leiders van de Westerse industrielanden en de 3.500 journalisten zullen een rodeo te zien krijgen, compleet met cowboys die kalveren vangen en stieren berijden. Zo blijft er toch nog iets van originele country and western te beleven.