Onmogelijk om Cruijff alleen voor de kwalificatie in te huren

Als sectiebestuurslid technische zaken was Rinus Michels nauw betrokken bij de de ontslagprocedure van Thijs Libregts, de aanstelling van Leo Beenhakker als interim-coach en het teleurstellende optreden van Oranje op het wereldkampioenschap. De succesvolste Nederlandse trainer aller tijden verblijft nu nog in Italie als columnist van het Algemeen Dagblad. Daarnaast werkt hij aan het boek 'Het W. K. 1990 van Rinus Michels' dat binnenkort uitkomt. De Amsterdammer stond als trainer op de loonlijst bij Ajax, Barcelona, 1. FC Koln, Los Angeles Aztecs, Bayer Leverkusen en de KNVB. Met Ajax won Rinus Michels de Europa Cup en met het Nederlands elftal het Europees kampioenschap.

Heeft Leo Beenhakker het in uw ogen goed gedaan als interim-coach op het wereldkampioenschap? Gezien de achtergronden en het potentieel aan spelers had het Nederlands elftal de halve finale moeten halen. Aangezien het team niet verder kwam dan de achtste finale zou je kunnen stellen dat hij heeft gefaald. Maar als je het verschil bekijkt met de openingswedstrijd tegen Egypte, die voor Oranje ten hemel schreiend was, en het duel met de Duitsers waarin de ploeg wel prima speelde, dan zeg ik: er is goed werk verricht. Vooral op het mentale vlak. Beenhakker heeft een heel zware klus volbracht. Oranje kwam naar het WK met onvoldoende teamspirit. Daar is Beenhakker flink aan gaan timmeren. Een gigantisch stuk werk, dat hem veel energie heeft gekost. Kunt u verklaren waarom het Nederlands elftal niet aan de verwachtingen heeft voldaan? De fysieke en mentale fitheid van sommige spelers was niet in orde. Al vroeg verloor Oranje Vanenburg, die na een enerverend seizoen bij PSV over onvoldoende zelfvertrouwen beschikte, en de lichamelijk geblesseerde Erwin Koeman. Beenhakker heeft toen het EK-concept niet helemaal veranderd, maar wel de organisatie en de taakverdeling moeten bijstellen. Als gevolg van de zwakke linkervleugel konden we niet meer een tegen een spelen achterin. Daardoor kreeg je automatisch een andere middenveldbezetting en werd Ronald Koeman gedwongen rugdekking te geven. Daar is hij de man niet voor. Dat Van Basten niet functioneerde als spits kan ik moeilijk verklaren. Het zal wel een complex van factoren zijn geweest, zoals er voor een hartaanval ook nooit een aanwijsbare reden is. Rijkaard vond ik ook niet zo sterk als op het EK. Hij was niet zwak, maar hij imponeerde niet. Dat openbaarde zich vooral toen hij op het middenveld speelde, want dan moet je kracht hebben. Zowel Rijkaard als Van Basten heeft kennelijk geleden onder het zware seizoen bij AC Milan. Daarbij was de uitdaging voor beiden op het WK niet zo groot als twee jaar geleden op het Europees kampioenschap. Zoals ze zich toen en nu wilden waarmaken, daartussen lag een wereld van verschil. Marco van Basten blijft een topmiddenvoor met eerzucht, maar hij had niet de instelling van 1988. Als middenvelder deed hij goed werk, in de spits faalde hij bij de afwerking. Als je dat vooraf allemaal weet gebruik je hem anders of helemaal niet. Alhoewel je bij Marco steeds blijft hopen op die ene actie.

Er is geschreven dat uw rol als bestuurslid technische zaken op het WK een bron van ergernis was voor de spelers. Kunt u dat verklaren? Normaal heeft een bestuurslid niet zoveel te zoeken bij een spelersgroep die operationeel is. Zijn rol ligt in het scheppen van voorwaarden vooraf. Voor mijn functie golden andere normen omdat ik zelf met het bijltje heb gehakt en Beenhakker mij had gevraagd om dicht bij het team te blijven. Zo'n gebeuren boeit me ook nog steeds. Ik leefde mee en werd betrokken bij bepaalde zaken. Door allerlei publicaties, ondermeer in De Telegraaf, ontstond er een bepaald spanningsveld. Op een gegeven moment (twee dagen na Nederland-Egypte, red.) heb ik zelf tegen Beenhakker gezegd dat het me beter leek om me verder van de groep te distantieren. Het was dus niet andersom, zoals hier en daar wordt gesuggereerd. Wel vond Beenhakker het een juiste maatregel. Ik meldde me daarna alleen nog bij het ontbijt. Ik heb me verder gedragen als bestuurder en niet meer als praatpaal.

Beenhakker zou hebben gezegd: ik heb een vriend verloren. En Gullit wees u terecht toen u tijdens de training in de dug-out met een journalist praatte. Dat zijn toch indicaties van een vertroebelde relatie? Ik hoor dit soort zaken slechts van anderen. Met Beenhakker heb ik alleen een beetje moeilijkheden gehad na publicaties over die dubieuze rol. Dat incident met Ruud Gullit heeft me in eerste instantie verbaasd. Maar tegen de achtergrond van het echec en de daaruit voortvloeiende teleurstelling om het duel met Egypte, had ik er enigszins begrip voor. Enigszins. Was die deceptie er niet geweest dan zou ik het een belachelijke zaak hebben gevonden. Als bondscoach had ik op zo'n moment natuurlijk nooit met de pers gepraat. Maar dat je dat als bestuurslid niet mag vond ik een beetje muggezifterij.

Wat is u het meest kwalijk genomen door de spelersgroep? De aanstelling van Beenhakker is bij een niet onbelangrijk deel van de internationals kennelijk in het verkeerde keelgat geschoten. Ik begrijp hun standpunt wel. Maar ik blijf zeggen dat zij na de stemming in het Hilton-hotel het sectiebestuur een mandaat hadden moeten geven. Ik had van de groep duidelijk moeten horen: oke, wij willen dat u eerst met Cruijff gaat praten, dat is onze eerste kandidaat. Nee, mij werd in Kiev gezegd: dit zijn de voorkeurstemmen, maar die drie kandidaten (Cruijff, Beenhakker, De Mos, red.) zijn voor ons allemaal acceptabel. Toen het Cruijff niet werd, dacht een aantal spelers dat Michels zijn zin had doorgedrukt. Maar ook het sectiebestuur had zijn stemming. En ik beslis zoals ik denk dat het goed is. Als je het achteraf bekijkt hadden we Libregts gewoon kunnen houden en de Milanezen naar huis kunnen sturen. Ach, dat doe je natuurlijk ook niet.

Beenhakker stoorde zich tijdens het WK nogal eens aan de lijntjes die volgens hem waren uitgezet naar verschillende media. U schreef zelf ook u column in het Algemeen Dagblad.

Het is nog steeds mijn overtuiging dat de fysieke en mentale conditie van de spelers doorslaggevend zijn op een toernooi als het WK. Al het andere vind ik van secundair belang. Daarin passen ook de columns. Ik zou niet weten waarom dat niet kan. Naarmate het rendement te wensen overlaat worden andere factoren belangrijker gemaakt. De spelers hebben voor het WK veel noten op hun zang gehad. Neem als voorbeeld de uitspraken van Van Tiggelen over het sectiebestuur. Op een gegeven moment zeg je: 'jullie hebben wel veel praatjes, maar ga nu een keer voetballen'. Ik zelf schreef al columns toen ik sectiebestuurslid werd. Als ik ermee had moeten stoppen, was ik nooit aan die klus begonnen.

Hoe wordt voorzien in de vacature-Libregts? Na het WK gaat het bestuur dit thema nog eens goed doorspreken. Het raamwerk ligt er al. Het is ons streven om de baan van bondscoach en technisch directeur op te splitsen in twee functies. Daar zal ook het bondsbestuur mee moeten instemmen. De technisch directeur moet in vaste dienst komen van de KNVB. De bondscoach gaan we op een andere manier vastleggen als tot nog toe het geval is geweest. In zijn contract bouwen we een ontsnappingsclausule in zodat we voor een EK of WK een ander kunnen zoeken als het moet. Daarmee willen we een herhaling van de affaire-Libregts voorkomen.

Wie zouden er in aanmerking kunnen komen voor de functie van bondscoach? Als we voor het WK al een kandidaat hadden kunnen vinden, bijvoorbeeld onder een van de drie door de spelers naar voren geschoven mensen, dan waren we nu uit de problemen geweest. Cruijff, De Mos en Beenhakker mogen van mij zo komen. Graag zelfs. Ik heb geen moeite met Cruijff als bondscoach. Als alles vooraf maar goed wordt vastgelegd. Maar ik zie het niet gebeuren dat een van die drie komt. Ze hebben geen interesse voor deze baan. Het is hen te incidenteel, deze mensen willen elke week aan de bak. De organisatie van de KNVB lijkt ze niet goed. En in financieel opzicht kan de bond niet concurreren met een topclub. We zullen een andere oplossing moeten zoeken.

Een van die drie alleen inhuren voor de kwalificatiewedstrijden is ook niet aan de orde. Ten enen male onmogelijk. Dat staat een club nooit toe. Barcelona niet en bij Ajax hoef ik er ook niet mee aan te komen. Overigens, als we het over die drie hebben, Hiddink is nooit genoemd door de spelers. Die was vrij. De Mos kreeg twee of drie stemmen, dan had Hiddink toch ook gekund? Maar zelfs de PSV'ers hebben hem kennelijk niet naar voren geschoven. Maar goed, Hiddink ligt nu ook vast (Fenerbahce, red.). Ik heb op dit moment geen kandidaat. Zolang we niemand anders hebben is de assistent bondscoach Nol de Ruiter de aangewezen man. Of hij voor die taak geschikt is laat ik voorlopig nog maar in het midden. We zullen misschien naar het buitenland moeten kijken. Een journalist suggereerde al de coach van Kameroen, maar zo vertwijfeld zullen we toch niet raken? Hoe is het WK u tot nog toe bevallen?

De conclusie is niet de meest vrolijke. Het resultaat speelt een dominerende rol. Dat is terug te vinden in het spelconcept. Het circus er omheen wordt steeds belangrijker. De druk van buitenaf op de elftallen neemt toe door de tv, de groeiende commercie, de gigantische verplaatsingen van mensenmassa's en de enorme veiligheidsmaatregelen. Steeds minder ploegen gaan nog van hun eigen kracht uit. In Mexico (1986) waren Brazilie en Frankrijk de smaakmakers. De leukste wedstrijd ging ook tussen die twee. Maar zelfs Brazilie heeft de weg van de taktiek gekozen. Hopelijk komen de Zuidamerikanen op hun schreden terug, want dit heeft toch ook niet gewerkt. Kameroen was een positieve uitzondering. Het spelsysteem met een spits en een zwaar bezet middenveld heeft de overhand gekregen. Je zag dinsdag Argentinie er een goede uitvoering van geven en Italie een slechte. De Argentijnen sloten steeds goed aan, maar die Schillaci stond volledig geisoleerd en liep in z'n eentje te worstelen.

Heeft u de sterspeler van dit WK al ontdekt? Misschien kun je dat pas na de finale van morgen zeggen. Schillaci is zonder meer een specialist, zoals hij er steeds weer in slaagde te scoren. Matthaus heeft zijn stempel gedrukt. Maar ook Milla manifesteerde zich als een klassespeler. Wat hij allemaal doet kan helemaal niet voor een 38-jarige. Je kunt op die leeftijd weleens een goed moment hebben, maar zo constant presteren... Gascoigne moet nog groeien. Hij kan nog niet de nodige rust in een team brengen. Bij de Joegoslaven bulkt Stojkovic van het talent. Maar hij is te lui, voelt zich te veel een vedette en is niet bereid het vuile werk op te knappen. Ik was wel erg onder de indruk van die Prosinecki. Ik hoop niet dat hij dezelfde kant opgaat. Ik ben verder benieuwd of Maradona zijn prestatie van dinsdag kan herhalen. Dan wordt hij toch weer de grote man van dit WK.

    • Onze Erikoudshoorn