Navo ziet het Warschaupact niet meer als de vijand

Belangrijkste artikelen van de slotverklaring van de NAVO-top in Londen:

5. Wij zullen een defensieve alliantie blijven en het grondgebied van onze leden verdedigen. Wij hebben geen agressieve bedoelingen en verplichten ons geschillen op een vreedzame manier op te lossen. Wij zullen onder geen enkele omstandigheid de eersten zijn die geweld gebruiken.

6. De lidstaten van de NAVO stellen de lidstaten van het Warschaupact voor een gemeenschappelijke verklaring op te stellen waarin wij plechtig beloven niet meer elkaars tegenstanders te zijn en waarin wij afzien van de dreiging met of het gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit of de politieke onafhankelijkheid van welke staat dan ook, of van een optreden dat op welke manier ook onverenigbaar is met de doeleinden en de principes van het Handvest van de VN en het Akkoord van de CVSE. Wij nodigen alle andere lidstaten van de CVSE uit zich aan te sluiten bij de verplichting van non-agressie.

7. In die geest, en om de veranderende politieke rol van het bondgenootschap te weerspiegelen, nodigen wij president Gorbatsjov om namens de Sovjet-Unie, en vertegenwoordigers van de andere Midden- en Oosteuropese landen, uit naar Brussel te komen om de Noordatlantische Raad toe te spreken. Wij nodigen ook de regeringen van de Sovjet-Unie, Tsjechoslowakije, Hongarije, Polen, Bulgarije en Roemenie uit om niet alleen voor een bezoek naar de NAVO te komen maar om reguliere diplomatieke banden met NAVO aan te knopen. Dit zal het ons mogelijk maken ons denken en onze beraadslagingen met hen te delen in deze historische periode van verandering.

8. Ons bondgenootschap zal haar bijdrage leveren om de naweeen van decennia van wantrouwen te overwinnen. Wij zijn bereid militaire contacten te intensiveren, inclusief die van militaire commandanten van de NAVO, met Moskou en andere Midden- en Oosteuropese hoofdsteden.

10. Hoge militairen uit heel Europa kwamen eerder dit jaar bijeen in Wenen om te praten over hun troepenmachten en doctrine. De NAVO stelt voor in de herfst opnieuw een dergelijke bijeenkomst te houden om het wederzijdse begrip te stimuleren. Wij zijn van plan een volledig andere kwaliteit van openheid in Europa te vestigen, inclusief een akkoord over de 'Open Skies'.

11. De betekenisvolle aanwezigheid van Noordamerikaanse conventionele en Amerikaanse nucleaire strijdkrachten in Europa toont de onderliggende politieke cohesie aan die het Noordamerikaanse lot verbindt met Europese democratieen. Maar, zoals Europa verandert, moeten we de manier van denken over defensie diepgaand veranderen.

12. Om onze militaire vereisten te verminderen zijn goede akkoorden voor de beperking van wapens essentieel. Daarom geven we er de hoogste prioriteit aan om nog dit jaar het eerste verdrag voor de beperking en vermindering van de conventionele strijdkrachten in Europa (CFE) te sluiten, samen met het aanvullen van een betekenisvol pakket 'vertrouwenwekkende maatregelen' (CSBM). Deze besprekingen moeten onverminderd doorgaan tot het werk is beeindigd. We hopen echter verder te komen. We stellen voor dat, als een CFE-verdrag is getekend, een begin wordt gemaakt met vervolgbesprekingen waaraan dezelfde landen deelnemen met hetzelfde mandaat zodat aan het gesloten akkoord aanvullende maatregelen worden toegevoegd, inclusief maatregelen om het aantal manschappen in Europa te beperken. Met dit doel in gedachten zal op het moment van ondertekening van het CFE-verdrag een verplichting worden aangegaan met betrekking tot de manschappen van een verenigd Duitsland.

15. Om de vrede te handhaven moet het bondgenootschap voor de voorzienbare toekomst een passende combinatie van nucleaire en conventionele krachten handhaven die hun basis hebben in Europa en die up to date worden gehouden waar dat nodig is. Maar als defensieve alliantie heeft de NAVO er altijd de nadruk op gelegd dat ze haar wapens alleen zal gebruiken in geval van zelfverdediging en dat we zoeken naar het laagste en meest stabiele niveau van nucleaire kracht die nodig is om oorlog te voorkomen.

18. De bondgenoten kunnen tenslotte hun afhankelijkheid van kernwapens beperken in de mate waarin de Sovjet-troepen (uit Oost-Europa) worden teruggetrokken en een CFE-akkoord wordt uitgevoerd. Toch zullen deze wapens een essentiele rol vervullen in de totale strategie van het bondgenootschap om oorlog te voorkomen door de verzekering dat er zich geen omstandigheden kunnen voordoen waarbij nucleaire vergelding als antwoord op militaire actie wordt uitgesloten. Maar in het veranderde Europa zullen ze in staat zijn een nieuwe NAVO-strategie te ontwikkelen die kernwapens maakt tot wapens die in het uiterste geval worden ingezet.

20. In het kader van deze herziene plannen voor verdediging en wapenbeheersing en met het advies van de militaire autoriteiten van de NAVO en de betrokken lidstaten, zal de NAVO, waar mogelijk, een nieuwe geallieerde militaire strategie ontwikkelen die afstand neemt van de 'voorwaartse verdediging' naar een beperkte voorwaartse aanwezigheid en een wijziging van (de strategie van) het 'aangepaste antwoord' die een beperktere steun op kernwapens laat zien. In dat verband zal de NAVO nieuwe plannen ontwikkelen die sporen met de revolutionaire veranderingen in Europa. De NAVO zal ook een forum bieden voor bondgenootschappelijk overleg over de komende onderhandelingen over de kernwapens voor de korte afstand.

21. De Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) moet een prominentere rol spelen in de toekomst van Europa, waardoor de landen van Europa en Noord-Amerika dichter bij elkaar worden gebracht. We steunen het bijeenroepen van een CVSE-top later dit jaar in Parijs, die ook de ondertekening van een CFE-akkoord zal omvatten en die nieuwe maatstaven moet vaststellen voor de vestiging, de instandhouding van vrije samenlevingen.

De bijeenkomst zou onder andere moeten vastleggen: CVSE-principes over het recht op vrije en eerlijke verkiezingen CVSE-afspraken over respect voor en instandhouding van de rechtstaat CVSE-richtlijnen voor versterking van de economische samenwerking gebaseerd op de ontwikkeling van vrije en concurrerende markteconomieen CVSE-samenwerking bij de bescherming van het milieu.

22. We stellen verder voor dat de CVSE-top in Parijs een beslissing neemt over de manier waarop de CVSE geinstitutionaliseerd kan worden tot een forum voor bredere politieke dialoog in een meer verenigd Europa. We bevelen aan dat de regeringen van de CVSE-landen over gaan tot het opzetten van: een programma voor regelmatige consulaties tussen de deelnemende regeringen op het niveau van staatshoofden, regeringsleiders en ministers, tenminste een keer per jaar, in combinatie met andere periodieke ambtelijke ontmoetingen ter voorbereiding op en voor de uitwerking van dergelijke consultaties.een schema van CVSE-toetsingsconferenties, ie elke twee jaar zouden moeten worden gehouden om de stand van zaken op te maken op de weg naar een geheel en vrij Europa.een klein CVSE-secretariaat dat deze ontmoetingen en conferenties coordineerteen CVSE-mechanisme dat toezicht houdt op de verkiezingen in alle CVSE-landen op basis van het document van Kopenhagen.een CVSE-centrum voor het voorkomen van conflicten dat zou kunnen dienen als een forum voor het uitwisselen van militaire informatie, discussie over ongebruikelijke militaire activiteiten en consultatie over geschillen tussen CVSE-staten.een parlementair lichaam, een Assemblee van Europa, die gebaseerd is op de bestaande parlementaire assemblee van de Raad van Europa in Straatsburg en dat vertegenwoordigers van alle CVSE-lidstaten omvat.

De vestigingsplaatsen voor deze nieuwe instellingen moeten weerspiegelen dat de nieuwe democratische landen van Centraal en Oost-Europa deel uitmaken van de politieke structuren van het nieuwe Europa.