Grieks parlement gaat wellicht het mes zetten in verworvenrechten

ATHENE, 7 juli De komende week buigt het Griekse parlement zich over een veelomvattend wetsontwerp dat veel verworven rechten zal aantasten. Het mammoet wetsontwerp 'ter ontwikkeling van het land' probeert via een lappendeken van 118 artikelen een groot aantal zaken in Griekenland te veranderen.

De plannen lopen uiteen van de btw-ontheffing voor het nog te openen concertgebouw in Athene tot en met de wederoprichting van het instituut van veldwachterij. Daar waar de klappen moeten vallen zijn al stakingen uitgebroken die ook afgelopen week voor onrust zorgden.

Zoekt men naar een rode draad in het wetsontwerp, dan is dat 'liberalisatie', de leus waarmee de rechtse partij Nieuwe Democratie de verkiezingen in ging: liberalisatie van grondtransacties nu ook in de grensprovincies liberalisatie van de arbeidsmarkt, liberalisatie van het werkrooster.

Vooral met de deregulering van de arbeidsmarkt en het werkrooster wordt volgens vakbonden en oppositie getornd aan verworven rechten, waarvoor de werknemers tientallen jaren hebben gevochten. Op het spel staan de achturige werkdag en de vijfdaagse werkweek.

In de winkelsector is de vrije avond een verworven goed zodat plannen voor een koopavond daar een schrikeffect teweeg hebben gebracht. Winkelpersoneel maar ook eigenaars van kleine winkels verkondigen dat zulk een liberalisatie alleen de supermarkten ten goede komt, die haar met een overvloed aan personeel als enige waar kunnen maken. 'Ze willen van heel Griekenland een grote supermarkt maken' zo protesteert men in de kleine winkelsector. De minister van Nationale Economie die verantwoordelijk is voor de wet, George Soufflias, bracht daar tegenin dat Griekenland gelijkenis ging vertonen met een failliete kiosk, het kleinste winkeltype waarvan er alleen in Athene al duizenden zijn.

Gunstige secundaire arbeidsvoorwaarden zijn ook een fel verdedigde verworvenheid, een Griekse folklore: wie voor de telefoon werkt mag goedkoop telefoneren en goedkoop of gratis transport is er voor een onafzienbare schare categorieen, waaronder ook buitenlandse correspondenten. De minister wil daar het mes inzetten.

De meeste werknemers van het staatselektriciteitsbedrijf (DEI) legden afgelopen week het werk neer omdat ook hun 'verworven rechten' in gevaar kwamen:het goedkoop betrekken van elektrische stroom.

De minister heeft sussend opgemerkt dat de strijd alleen maar gaat tegen 'misbruik' van voorrechten. De arbeiders van het electriciteitsbedrijf zijn echter niet overtuigd en gaan door met hun acties, die districtsgewijze urenlange, onverhoedse stroomonderbrekingen veroorzaken in de hoofdstad en daarbuiten.

Ze staken bij een temperatuur van bijna 40 graden, waar koelkast en vooral ventilator zowat onmisbaar worden, maar bovenal... .bij de Mondiale. De woede onder het publiek tegen de 'verwende uitbuiters, doortrapte sadisten' van het electriciteitsbedrijf is met geen pen te beschrijven.

Premier Mitsotakis haakte hier handig op in door de stakingen terug te brengen tot 'gildevorming van een aantal belangengroepen, een misstand waar mijn regering eindelijk wat tegen gaat doen'. Het moet voor de premier een opluchting zijn geweest dat de voor afgelopen woensdag aangekondigde 'algehele staking', waarmee volgens de oppositie Griekenland werkelijk 'plat' zou gaan, niet goed van de grond kwam. Zo namen aan de 'pan-Helleense' staking weinig winkeliers deel.

Volgende week gaat de regering met eigen middelen een andere nogal onpopulaire staking te lijf, die van de leraren die zelfs de eindexamens willen boycotten. De regering wil dat de eindexamens, zij het verlaat, toch nog worden gehouden na 16 juli, met behulp van moeizaam vergaard, stakingsbrekend personeel.

Toch is de regering deze week niet zonder politieke schade uit de stakingsslag gekomen, de verliezer moet men niet op het economische vlak zoeken, maar op dat van het milieu, het probleem waar de regering-Mitsotakis nog geen enkele aandacht aan heeft besteed.

Op de stakingsdag van 4 juli mochten, om het gebrek aan openbaar vervoer op te vangen, alle particuliere auto's rijden in het centrum van Athene, waar anders een even-oneven-systeem geldt. Het resultaat was de grootste luchtvervuiling uit de Atheense geschiedenis. Het record van 1 april vorig jaar: 634 microgram stikstofdyoxide per kubieke meter (bij een alarmcijfer van 500) werd glansrijk overtroffen tot 660, en het ozongehalte bereikte ook nieuwe hoogten. De ziekenhuizen, die door de staking op halve kracht werkten, konden de invasie niet meer verwerken.

Stefanos Manos, de nieuwe minister voor milieuzaken, had zich tot nu toe bij de ergste luchtvervuiling beperkt tot opmerkingen als 'blijft koelbloedig' en 'in zes, zeven jaar is de nefos (gifwolk) verdwenen', opmerkingen die de Atheners bijschreven in het arsenaal van historische tirades. Gisteren kwam de minister met nieuwe beschouwingen, die erop neerkwamen dat de waakzaamheid- en alarmcijfers moesten worden herzien.

De nieuwe regering lijkt voor de luchtvervuiling definitief te zijn gecapituleerd. Met de huidige hittegolf en luchtvervuiling ziet het er naar uit dat ook de watervoorraden begin november op zijn.