De wereld een markt

Deze bekentenis kwam deze week niet van president en partijleider Michail Gorbatsjov op het 28-ste congres van de CPSU, de communistische partij van de Sovjet-Unie, maar van de nieuwe Philips-topman Timmer op de buitengewone aandeelhoudersvergadering van de elektronicagigant. Tienduizend banen weg en 2,7 miljard voor herstructurering. Nog te weinig, oordeelde de internationale financiele pers unaniem, die met striemend sarcasme de gang van zaken becommentarieerde. Dit jaar bedraagt het verlies van Philips 2 miljard gulden. 'Als over twee jaar geen verbetering is opgetreden zal de leiding uit eigen beweging opstappen'.

Deze uitspraak kwam van president Gorbatsjov van de Sovjet-Unie die daarmee impliciet het bankroet uitsprak over het economisch beleid van de regering-Ryzjkov. De acute betalingsachterstand aan het buitenland beloopt volgens sommige schattingen nu al 8 miljard dollar. De Amerikanen en de Japanners hebben deze week nog eens herhaald dat ze er niet over peinzen om Moskou met forse leningen te hulp te schieten, zeer tegen de zin van de Westduitsers. Op de komende wereldtop van de zeven rijkste industrielanden in Houston die maandag begint zal blijken of het Westen verdeeld blijft of een lijn zal trekken.

De Oostduitsers zijn van hun schulden bevrijd sinds afgelopen zondag de Bundesbank, de Westduitse centrale bank, zich heeft ontfermd over het Oostduitse monetaire beleid en de Deutsche Mark officieel betaalmiddel is geworden in de voormalige boeren- en arbeidersstaat. Zoals verwacht zijn de Oostduitsers spaarzaam omgesprongen met hun eerste nieuwe geld. De Oostduitse middenstand, die volop voorraden westerse produkten had ingekocht, klaagde al meteen over de nieuwe consumenten. Voor een snelle invoering van een enkele Europese munt sprak deze week Jacques Delors zich uit, voorzitter van de Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de Europese Gemeenschap. Hij waarschuwde voor een overheersende rol van de D-mark, dat zou de totstandkoming van een Europese centrale bank en een Europese munt maar belemmeren.

De D-mark trok zich van Brusselse zorgen niets aan en de uitgifte van de eerste lening van 6 miljard D-mark voor het Fonds waarmee Bonn de Duitse eenheid financiert werd vooral door Westduitse beleggers uit 'vaderlandslievendheid' enthousiast onthaald. Gunstige cijfers over verder dalende Westduitse werkloosheid en stijgend handelsoverschot droegen aan de stemming bij. De koersen op de beurs van Frankfurt stegen deze week een paar procent.

Ook het Britse pond zette deze week zijn opmars voort, vooral toen president Karl Otto Pohl van de Bundesbank in Londen kwam zeggen dat hij verwacht dat het pond spoedig zal toetreden tot het Europees Monetair Stelsel (EMS). De jaarlijkse internationale vergelijking van de prijzen van spijkerbroeken toont aan dat de wisselkoersen van de Westeuropese valuta dichter naar elkaar zijn gekropen. Maatstaf is de klassieke Levi 501-spijkerbroek die James Dean nog droeg. Volgens de onderzoekers bevestigt dit de grotere stabiliteit van het EMS. De Italiaanse tak van het Franse bandenconcern Michelin heeft zijn werknemers een presentiepremie van omgerekend 4,65 gulden per dag in het vooruitzicht gesteld als ze voortaan op hun werk verschijnen.

Noorse werknemers op de olieplatforms hebben deze week het bevel genegeerd van de regering in Oslo om een einde aan een staking te maken. De stakers verdienen jaarlijks gemiddeld omgerekend 90.000 gulden en eisen 4,5 procent meer, een half procentpunt meer dan de werkgevers bieden.

Geruchten dat president Bush een beursbelasting wil invoeren van maximaal 0,5 procent op verkoop van effecten deden de koersen op Wall Street deze week zo'n 30 punten tuimelen. Bush heeft vorige week gezegd dat hij de belastingopbrengsten wil verhogen om het Amerikaanse begrotingstekort terug te dringen. Nog eerder had Bush gezegd dat hij de belastingen niet zou verhogen ('read my lips'), maar dat was voor zijn verkiezing.