De kosten van betalen

De banken willen (meer) geld vragen voor het betalingsverkeer. Er is zelfs al een bedrag van 1,40 gulden per overboeking geopperd.

Daarmee gaan de banken dan hun monopoliepositie uitbaten. Immers, alleen een instelling met een bankvergunning mag betalingsverkeer voor derden uitvoeren (ook credit-card maatschappijen moeten hun betalingen via banken laten verlopen). Uitbating van een monopolie roept vragen op over de kosten voor de consument.

Bankvergunningen worden verstrekt door De Nederlandsche Bank. Die heeft weinig te maken met de consument, maar des te meer met de banken. Als toezichthouder moet zij immers waken over de gezondheid van het bankwezen en hoe meer inkomsten de banken hebben, hoe financieel gezonder ze zijn.

Die consumenten zijn wat de banken de retailmarkt noemen. Grootste partij daar is de NMB/Postbank gevolgd door de Rabobank en de spaarbanken. Het is aannemelijk dat de ABN/Amro combinatie zal proberen zijn aanwezigheid op die retailmarkt uit te breiden. Daar valt immers het betalingsverkeer-monopolie te verzilveren. Bovendien dreigen de grote zakelijke relaties als er eenmaal betaald moet worden voor het betalingsverkeer bij ABN/Amro weg te lopen naar NMB/Postbank en Rabo met hun grote consumentenbestand omdat betalingen binnen een bank goedkoper zullen zijn dan tussen banken.

Concentratie

Mr. Ch. de Monchy voorzitter van de directie van de Nutsspaarbank te 's-Gravenhage voorziet dat de drie grote partijen eerst de slag om de retailmarkt uit zullen vechten, pas daarna is er voor hen ruimte voor tarivering, zo zegt hij in het blad De Spaarbank.

Om de kosten van het betalingsverkeer te drukken zullen de drie grote partijen onderling de betalingen gaan organiseren en ze dus weghalen bij de bankgirocentrale. Die BGC blijft dan alleen bestaan voor de kleinere marktpartijen, die met relatief hoge kosten te maken krijgen.

De Monchy denkt dan ook dat spaarbanken het best met een van de grootbanken een strategische alliantie aan kunnen gaan, om in het betalingsverkeer door hen te worden behandeld als een partij die erbij hoort. (Zonder het te zeggen ziet hij het dus anders dan de Verenigde Spaarbank, die zichzelf aan verzekeraar Amev verkocht.)

De dupe

Zo denkt iedereen aan zijn eigen hachie, maar de consument kan straks alleen nog maar betalen voor betalen. Het is niet aan te nemen dat straks weer de mannen in leren jassen die vroeger op de bromfiets langs kwamen om af te rekenen voor grote ontvangers van geld als de energiebedrijven, de PTT, of de krantenuitgevers, opnieuw het straatbeeld zullen bepalen. Om de prijs voor dat betalen zo laag mogelijk te houden, zou een beetje concurrentie geen kwaad kunnen. Maar dan zou De Nederlandsche Bank mee moeten werken en nieuwe ondernemingen toe moeten laten in dat betalingsverkeer.

Zo niet dan ligt het voor de hand te denken over een nationalisatie van het betalingsverkeer. Dat druist tegen de tijdgeest in. Maar een nationaal net waarlangs giraal het geld vloeit is immers weinig anders dan een telefoonnet, een electriciteitsnet, een waterleiding of een riool. Die laten we toch ook niet door op winst gerichte partikuliere instellingen uitbaten.