Schoenendoos

De vondst op een hooizolder van een oude schoenendoos met foto's heeft de kunsthistorische wereld in rep en roer gebracht. Onomstotelijk kan nu worden aangetoond dat Theo, de broer van Vincent van Gogh, op latere leeftijd een verhouding heeft gehad met de dochter van Picasso. Deze ontdekking werpt in vele opzichten een nieuw licht op het expressionisme en het kubisme. Misschien moet zelfs de geschiedenis van de moderne beeldende kunst geheel worden herschreven.

Het is echter niet onwaarschijnlijk dat de gevolgen nog veel groter zullen zijn!Op een van de foto's zijn de broer van Van Gogh en de dochter van Picasso quatre mains spelend afgebeeld. Musicologen hebben inmiddels vastgesteld dat de partituur op de vleugel de sonate moet zijn die indertijd door Clara, de vrouw van Robert Schumann, is weggegooid. Daarmee komen ook enkele duistere passages uit de brieven van Nadezjda Filaretovna, de beschermvrouwe van Tsjaikovski, in een ander daglicht te staan. Vermoedelijk hebben de echtgenote van Schumann en de beschermvrouwe van Tsjaikovski elkaar in Baden-Baden ontmoet, een mogelijkheid die reeds door de huishoudster van Proust in haar dagboek is geopperd, maar die door de geleerden tot dusver is verworpen.

Nu het ernaar uitziet dat de huishoudster van Proust in dit opzicht gelijk krijgt, komen ook andere theorieen op de tocht te staan. Zoals bekend bevond Elisabeth, de zuster van Nietzsche, zich op die bewuste dag eveneens in Baden-Baden. Wat deed zij daar? Tot nu toe was door de psycho-analytici steeds aangenomen dat de zuster van Nietzsche naar haar kuuroord was gekomen om een aanslag te plegen op Minna Bernays, de schoonzuster van Freud.

Volgens de ma^itresse van Rodin zou de huisknecht van Rainer Maria Rilke de aanslag ten slotte hebben verijdeld. Maar deze weergave is nu door de vondst van de schoenendoos toch zeer onaannemelijk geworden. Veel waarschijnlijker is het dat de huisknecht al een dag eerder naar Parijs is vertrokken, zoals ook blijkt uit een notitie van de kleedster van Josephine Baker.

Lang hebben de historici gedacht dat de partituur via de kleedster van Josephine Baker in handen was gekomen van de kroegbaas, bij wie Utrillo altijd zijn schilderijen bracht. Ook deze theorie lijkt niet langer houdbaar. Immers, als de kroegbaas had geweten welk een waarde de partituur vertegenwoordigde, dan zou hij bij de muziekleraar van de Rothschilds ongetwijfeld een groot bedrag hebben bedongen. Maar van de 93-jarige tuinman die eveneens bij de Rothschilds werkte hij heeft na de vondst van de schoenendoos eindelijk het stilzwijgen verbroken weten wij dat de muziekleraar de partituur bijna voor niets heeft gekregen.

En dan loopt het spoor dood. Volgens de buren van de muziekleraar van de Rothschilds zou de muziekleraar van de Rothschilds, die leed aan een zware moederbinding, zich in 1906 van het leven hebben beroofd, nadat hij al zijn bezittingen had verbrand.

Gemakshalve heeft men aangenomen dat ook de partituur in vlammen was opgegaan. Wel zijn er altijd geruchten gebleven. Zo zou de partituur in de jaren dertig bij de NSB zijn opgedoken, zoals later door de broer van Joseph Luns is verklaard. Maar de vader en moeder van Ischa Meijer hebben dat na de oorlog ten stelligste tegengesproken. De foto's uit de schoenendoos tonen echter onomstotelijk aan dat die partituur nimmer door het vuur is vernietigd.

Als deze theorieen allemaal niet kloppen en dat lijkt erop dan vallen plotseling veel zekerheden in duigen. Dan kan de appel die Nietzsche in Italie aan een paard gaf, onmogelijk dezelfde zijn die Newton op zijn hoofd kreeg, noch dezelfde die Schiller inspireerde tot zijn onvergetelijke Wilhelm Tell. Als het werkelijk allemaal anders is dan wij tot dusver hadden gedacht, dan moet misschien zelfs bij de neus van Cleopatra een groot vraagteken worden gezet. Dan gaan de historici nog spannende tijden tegemoet.

    • Max Pam