Religie rond de schopweide

Voor zover het voetbal zelf al niet is uitgegroeid tot een zelfstandige mondiale religie, die ons met regelmatige erediensten aan het lichtgevend prive-altaar bindt, is juist tijdens het huidige WK in Italie het aantal religieuze en rituele randverschijnselen opvallend. Bij vorige wereldtoernooien zagen we vrijwel alleen uitbundige Zuidamerikaanse spelers een kruisteken naar de hemel boven de groene schopweide zenden, maar op deze Mondiale moet de ether rond het voetbalveld welhaast knetteren van bovenaardse krachten, van geloof en bijgeloof.

De vele zilveren en gouden kruisjes die om de nek van de vedetten bengelen en de Paus die het begin- en finale-veld in Rome zegende, dat alles is nog acceptabel; het WK wordt immers niet voor niets in het Roomse Italie gehouden. Dat dachten de van huis uit godvruchtige Ieren waarschijnlijk ook, zodat hun audientie in het Vaticaan ook redelijk voor zich spreekt. Maar een graadje hysterischer was al het gedrag van de keeper van Costa Rica. Terwijl andere goalies vlak voor de wedstrijd worden 'ingeschoten', knielde deze doelman neer in zijn goal, keerde zijn medespelers de rug toe en verzonk voor de wedstrijd ten minste tien minuten diep in gebed. Het moet gezegd, op miraculeuze wijze wist hij soms het leder te pareren, maar echt geholpen heeft het niet. De ballen vlogen er in en Costa Rica vloog eruit. StraatinterviewsHetzelfde gold voor het team van Egypte, dat de dagelijkse gebedsbuigingen richting Mekka ook in het katholieke Italie niet oversloeg. Mart Smeets hield na twee onverwachte gelijke spelen van underdog Egypte zijn straatinterviews in Kairo, waar jong en oud in de microfoon mocht schreeuwen: 'Egypte wereldkampioen!' De sportjournalist restte nog maar een vraag: Hoezo? En ja hoor: 'Omdat Allah het wil.'

Hij bleek het niet te willen. Egypte stuitte op Engeland, dat moest afzien van aanvoerder Brian Robson, wiens blessure ongeheeld bleef ondanks een in allerijl aangevlogen gebedsgenezeres.

En neem Maradona, die na het missen van een strafschop tegen Joegoslavie meende dat er mysterieuze krachten tegen hem in het geweer waren.

Waar zwart Afrika succesvol aan de bal is wordt er al snel gespeculeerd over zwarte magie en voodoo. Terwijl andere journalisten kolommen volschrijven om ons ervan te overtuigen dat ze daar heus zo achterlijk niet meer zijn, vraagt de sportpers zich nu als een verdwaalde missionaris af of er geen medicijnman in het spel is bij de triomfen van het elftal van Kameroen. Uiteraard gaven de slimme Kameroeners dit in de schoot geworpen geheime wapen niet snel uit handen: 'Natuurlijk, er is wel degelijk sprake van magie', tekenden alle sportjournalisten driftig op uit het Kameroense kamp, 'maar we zijn hier vooral om te laten zien dat er in donker Afrika ook een aardig potje gevoetbald wordt.' Jacob van Lennep mocht dan wel, in een tijd dat voetbal niet bestond en Kameroen zich nog onder het Duitse juk bevond, dichten dat 'sinds zijn bestaan, ons Neerland een aparte Lieve Heer heeft', die Lieve Heer heeft ons, waarmee ik voor het gemak op het Nederlands elftal duid, mooi in de steek gelaten. Eigen schuld, want wij geloven ook nergens meer in, zijn niet godvrezend meer, hooguit Duitservrezend en dat maakt ons met perioden van vier tot vijf jaar (afhankelijk van de aard van de oorlog) afwisselend neerslachtig en recalcitrant.

Randgebeuren

Nu het Nederlands elftal door de Duitsers uit het Italiaanse voetbalparadijs is verjaagd, dwalen mijn ogen tijdens een wedstrijd soms wat beduusd en ongeinteresseerd af naar het randgebeuren op de tribunes. Op de spandoeken valt daar altijd wel wat bijzonders te lezen. Supportende mededelingen in cijfers zag ik tot nu alleen op de F-side van Ajax: spandoeken, waarop in slordige klodders 10-0 staat geschilderd, voorspellen voorbarig de uitslag van de thuisclub. Heel verzorgd echter zien de getallen eruit die over de balustrades van de Italiaanse voetbal-arena's hangen. Op smetteloos heilig geel las ik ondermeer: John 14: 6. Zo hoog loopt een voetbaluitslag niet snel op; het betreft hier dan ook verwijzingen naar de bijbel, om precies te zijn naar het Nieuwe Testament. Voordat ik de betreffende verzen in mijn Statenbijbel raadpleegde, noteerde ik er nog een paar. Johannes 3: 16 was veruit de meest voorkomende, daarnaast zag ik nog Rom(einen) 5: 8 en een heel epistel moest wel Rom 4: 1-3 beloven. Verder probeerden sommige persiflerende grapjassen me te misleiden met Ilse 4: 17 en Yves 76: 10 en de enige wedstrijd die het (althans voor het oog van de camera) zonder bijbelspandoek moest doen, was de ontmoeting Belgie - Engeland in Bologna. Daar stond echter: 'Steun Belgie, avec les diables.'

Zo'n duivelse uitspraak wordt natuurlijk meteen gestraft; de Belgen verloren en kwamen niet verder dan de achtste finales.

Achter de bijbelteksten bleken geen sportieve verwijzingen, aanmoedigingen of vermaningen schuil te gaan als 'Hem, die u op de wang slaat, biedt ook de andere' of 'Gaat in door de enge poort want de poort is eng en de weg is nauw'.

Het waren allemaal saaie spreuken die ons moesten overtuigen van Gods liefde. Zo staat er in de bijbel bij Romeinen 5: 8 te lezen: 'Maar God bevestigt Zijn liefde jegens ons, dat Christus voor ons gestorven is, toen wij nog zondaars waren.'

En onder de meest frequente, Johannes 3: 16, staat: 'Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een ieder die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.'

Blijft de vraag wie of wat er achter deze tribune-evangelisatie zit.

Informatiemapje

De Evangelische Omroep biedt uitkomst. Daar blijken ze het fenomeen twee jaar geleden al gesignaleerd te hebben bij de Olympische Spelen in Seoel. Een vriendelijke meneer op de documentatie-afdeling stuurt me per fax een informatiemapje. Daarin staat dat dit soort campagnes een initiatief is van Lay Witnesses For Christ, een Amerikaanse organisatie, tien jaar geleden op poten gezet door de bemiddelde Texaan Sam Mings. De (zelf ook sportende) apostelen van Mings richten zich met hun boodschap puur op sportieve evenementen en een van de belangrijkste doelen is het bekeren van topsporters.

Tot de beroemde bekeerlingen mogen de atleten Carl Lewis en Calvin Smith gerekend worden, en wie weet heeft ook onze Nelli Cooman via deze weg Het Woord bereikt. In Nederland echter is deze organisatie sinds een paar jaar niet meer actief en wat betreft de voetballerij hier, beperkte men zich tot partijtjes voor eigen parochie bij clubs als VV Spakenburg. Omdat over vier jaar het wereldkampioenschap voetbal in de Verenigde Staten gehouden wordt, ligt er voor deze Amerikaanse organisatie ongetwijfeld nog een sterke thuiswedstrijd in het verschiet. De vraag is of het veel effect zal hebben. De meeste topvoetballers zijn immers al bekeerd tot de Heilige Dollar. 'Daar zal geween zijn en knersing der tanden', Matth. 25: 30 (Gelijkenis van de talenten).