Ik wil met Maria Callas vergeleken worden

NIJMEGEN, 6 juli 'I don't want you here.'

Onverzettelijk staat zij in de deuropening van haar flat, mijn uitgestoken hand wordt niet beantwoord. Ze draagt een enkellang Afrikaans kleed, het haar gaat schuil onder een traditioneel gewikkelde tulbanddoek. Daar staat ze, Nina Simone, het idool van mijn tienerjaren. Ooit weekten haar rauw gezongen Mr. Backlash en Mississippi Goddam ('I mean every word of it!') fantasieen los over strijdbaarheid, samen balden we onze vuisten tegen het onrecht haar volk aangedaan. Daar staat ze en ze wil me niet ontvangen. Ze is, conform haar legende, boos. Ferm probeer ik: 'A dream comes true, Miss Simone, and now you don't want me here?'.

Ze aarzelt. 'Allright. You get ten minutes.' Tien minuten: ik hakkel vragen, ademloos stokkend om naar haar afgebeten, staccato antwoorden te luisteren. Ze zingt nog weinig politiek geladen songs naar mijn indruk? Ja, die zijn ook niet meer nodig. Hoe bedoelt ze dat? In New York lopen de raciale spanningen toch weer hoog op? Ja, maar het is ook helemaal niet waar, dat zij geen politieke songs meer zingt. Die zingt zij nog steeds, die zijn nog steeds nodig.

Drie minuten voorbij en geen stap verder. We zitten aan een grote tafel, middenin haar appartement op de bovenste verdieping van een nieuwbouwflat in Nijmegen. Simone woont hier zes maanden per jaar, de andere zes brengt zij door in haar appartement in Los Angeles. Nijmegen en Los Angeles zijn de uitvalsbases voor nog steeds talrijke concerten in de hele wereld waarvan de organisatoren vaak maar moeten hopen en bidden, dat Miss Simone ook komt en zo ja, of zij haar best zal doen. Hoe komt een wereldster in Nijmegen terecht? 'Enige tijd geleden was ik zo uitgeput, dat ik besloot mijn kleren neer te hangen op de eerste lege plek die ik tegenkwam. Dit was die plek.'

Punt. Einde verklaring. Een kranteberichtje uit mei 1988 vult aan, dat Nina Simone Nederlander wilde worden en op de Nederlandse televisie een emotioneel verzoek tot naturalisatie had gericht aan koningin Beatrix. Intussen haat ze Nijmegen, omdat er niks gebeurt.

Nina Simone werd in 1935 geboren als Eunice Kathleen Waymon, in North Carolina, VS. Als van zoveel zwarte artiesten startte haar carriere in de kerk; ze werd door de plaatselijke gelovigen als wonderkind beschouwd, omdat ze op zevenjarige leeftijd al verdienstelijk piano speelde. Haar familie wilde dat zij de eerste zwarte, vrouwelijke klassieke pianist werd en de parochianen waren het met die wens van harte eens. Er kwam een Eunice Waymon-fonds, dat de jonge virtuoze in staat stelde te gaan studeren aan de Juilliard School of Music en het Curtis Institute. Na het eerste jaar was het geld op en zag Simone zich gedwongen een baan aan te nemen als nachtclubzangeres. Het is 1954. Vier jaar later oogst ze nationale roem met haar vertolking van Gershwins aria I Loves You Porgy.

Betreurt u die speling van het lot? 'Ja.' Waarom? 'Ik had klassieke pianiste moeten worden, of stewardess. Een van beide, pianiste of stewardess.' U werd 'high priestess of soul', dat is toch ook iets waard? Ik heb u aanbeden. 'Dank u wel. Ik begrijp niet waar die term vandaan komt. Ik heb alle genres en alle stijlen beoefend. Ik heb jazz gezongen, maar ook gospels en popmusic, en blues. Je moet zwart zijn om deze genres goed te kunnen zingen.' U bent vergeleken met de allergrootsten, met Billie Holiday bij voorbeeld. 'Ja, daar begrijp ik niets van. Zij was niet de allergrootste, zij was een dope-addict. Meer niet. Ze kon niet eens muziek lezen. Ze deed maar wat. Ik dien vergeleken te worden met Maria Callas. Ik ben ook een diva.' Men praat altijd over uw boosheid. 'Daar wil ik het niet over hebben. Iedereen kent mijn boosheid.' Het spijt me, als ik u beledigd heb. 'Yes, you did! Ik ga een sigaret halen.' Vindt u het nog steeds prettig om op te treden? 'Nee, ik heb het te vaak gedaan. Ik doe het voor het geld. Ik schrijf, samen met ghostwriter Stephen Cleary, uit Oxford, mijn autobiografie. Komt in het najaar uit onder de titel A woman alone.' Voelt u zich alleen? 'Nee, ik heb geen enkel probleem als u dat soms bedoelt. Ik ben alleen met mijn muziek. Ik ben uniek.' De bel gaat, allemachtig, ook dat nog, de fotograaf. 'No pictures', zegt Miss Simone beslist. 'Geen foto's', zeg ik tegen de fotograaf door de huistelefoon. 'Hoezo niet', briest hij: 'Vanwaar die nukken?' 'Ze is een ster', zeg ik. 'Geloof me, ze is een ster.' Op dinsdag 10 juli treedt Nina Simone op in Kon. Theater Carre, in het Drum International Jazz Festival.