Hirakawa

Tussen prostituees en kunstenaars ziet de jonge Japanse kunstenaar Noritoshi Hirakawa (1960) een verband. 'Zonder hen kunnen wij niet leven', zegt hij. Een bezoek aan een expositie heeft volgens hem ongeveer hetzelfde effect op de geest als een bezoek aan een erotische massage-salon op het lichaam. Vanaf zaterdag 7 juli verandert Hirakawa de Amsterdamse galerie Warmoesstraat 139 in zo'n geestelijke massage-salon. Zijn installatie Placebo is Missing heeft tot doel de geest van de bezoeker zodanig te beinvloeden dat hij, tenminste voor de duur van het bezoek, kan vergeten dat er zoiets als het menselijk tekort bestaat. Dat er, met andere woorden, tussen onze idealen en werkelijke handelingen een onoverbrugbare kloof bestaat.

Met dit probleem houdt Hirakawa, socioloog van origine, zich de laatste tijd veel bezig. Absolute waarheden en sluitende wereldbeelden moeten we in onze tijd ontberen. Zodoende missen wij ook de superieure troost die zulke zekerheden ons bieden, het placebo waardoor wij vrede kunnen hebben met ons lot. Zo omschrijft hij zijn thema in een tekst bij de installatie. 'Ik houd ervan bezoekers teleur te stellen', zegt de jonge Japanner. 'Mensen verwachten visuele vormen als ze naar een tentoonstelling gaan. De meeste kunst is tegenwoordig alleen nog maar vorm en geen inhoud.'

Hirakawa's installatie bestaat uit geluiden die hij in Amsterdam op band heeft opgenomen. Geluiden uit het dagelijks leven, van onze dagelijkse emoties. Die laat hij enigszins bewerkt uit zestien luidsprekers klinken om ons zo 'in ons hart te raken'. De plotselinge explosie van Aids inspireerde hem tot zijn stofdoekenprojekt. ('Er is van alles om ons heen dat wij niet zien, maar dat ons wel kan beinvloeden.') Hij verzamelde in onder meer Rio de Janeiro, New York en Tokio stof van hotelramen op schoon gewassen lappen en exposeerde die in het Tapei museum. De in Japan oprukkende Westerse manier van leven, met onder meer het 'typisch westers feministische denken', inspireerde hem tot een serie intrigerende foto's van Japanse meisjes in het laatste uniek mannelijke bolwerk: het urinoir. Hirakawa noemt zichzelf geen moralist, 'maar ik wil de mensen wel een spiegel voor houden. Ik wil een duidelijker beeld krijgen van de problemen waar wij in ons leven mee te maken krijgen. Ook voor mezelf.' Noritoshi Hirakawa in galerie Warmoestraat 139, Amsterdam. Opening zat 7 juli 21.00 u. Tot 29 juli. Di-zo 12-18 u.

Ruimbesloten

De vrouwelijke kunstenaar-leden van de Amsterdamse societeit Arti waren huiverig om mee te doen aan een expositie van uitsluitend vrouwelijke collega's. En wel om de reden die Jan Cremer vijftien jaar geleden in het eerste nummer van het blad Hollands Diep als volgt omschreef: 'Als een vrouw iets schildert, boetseert, kneedt of breit en dat tentoonstelt wordt altijd haar sekse erbij gehaald. Je leest nooit: 'Het werk van Peen is knudde' maar 'de prachtige, onbevangen composities die mejuffrouw Ank Peen in haar schilderijen... '. Initiatiefneemster Wies van Moorsel van de Universiteit van Amsterdam wist ze toch over te halen. 'Het aantal vrouwelijke kunstenaar-leden van Arti is de laatste tijd enorm gestegen. En ik wilde laten zien dat het niveau van kunst van vrouwen de afgelopen jaren enorm is gestegen', vertelt ze over haar beweegredenen.

Samen met een aantal van haar studenten Museologie selecteerde ze uiteindelijk zeventien Arti-kunstenaressen die 'voldoende kwaliteit hebben'. Het resultaat is de expositie Ruimbesloten. En die mag er zijn. Er is geen enkele reden om 'de sekse' van de kunstenaars er bij te halen om een gebrek aan kwaliteit goed te praten. 'Knudde' is er amper bij. De meeste kunstwerken hebben genoeg eigen zeggingskracht. Raar en verrassend zijn bijvoorbeeld de potten van klei van Jolanda Prinsen, die zijn uitgedost met veren en borstels en waaruit weemoedig gehuil en gezucht klinkt. Poetisch zijn de blauwe acrylschilderijen van Judith ten Bosch, waarop in een aandoenlijk onbeholpen stijl motieven uit tuinen zijn getekend, zoals palmbomen, poortjes en muren. Tuinen zijn ook het thema van de lieflijke 'neo-impressionistische' olieverfschilderijen van Jeanne Bieruma Oosting. Grimmiger is de vormenwereld in zwart-wit die Nan Hoover oproept: de witte uitsparingen in haar houtskooltekeningen lijken bliksemflitsen in een woest onweer en haar bronzen sculpturen lijken scherpe, agressieve rotspunten. Wat het thema ruimte met al deze en andere werken heeft uit te staan blijft op de expositie een beetje onduidelijk. De tentoonstelling had net zo goed de titel Vorm kunnen krijgen.

Ruimbesloten, 17 vrouwelijke kunstenaarsvisies op ruimte. O.a. Jeanne Bieruma Oosting, Fortuyn/O'Brien, Nan Hoover, Yvonne Kracht, Janneke Viegers. In Arti galerie, Rokin 112, Amsterdam. T/m 29 juli. Di t/m zo 12-17 u.

Gele Rijder

Gezien de omstandigheden in Arnhem was het wel een pikant idee: vraag het Arnhems gemeentemuseum, dat al jarenlang het verwijt krijgt veel te weinig aan regionale kunst te doen, een tentoonstelling te wijden aan het werk van een aantal jonge lokale kunstenaars.

Het leek de houders van de Arnhemse galerie De Gele Rijder, die is voortgekomen uit een kunstenaarsinitiatief, een leuk cadeautje voor hun tiende verjaardag dit jaar. En min of meer tot hun verbazing ging het museum akkoord. Zodoende zijn nu in het Arnhems gemeentemuseum dertien jonge, onbekende Arnhemse kunstenaars te zien. Het museum fungeert even als galerie.

Dat geeft natuurlijk een vreemde spanning. Kijk je in een museum kritischer dan in een galerie? Als je zo door de zalen loopt, krijg je toch het gevoel dat het idee wat pikanter was dan de uitwerking. Niet alle gekozen kunstwerken zijn even spannend of krachtig. Dat komt natuurlijk doordat het in alle gevallen om jonge kunstenaars gaat, soms zelfs om debuten. In positieve zin vallen, wat mij betreft, onder meer de werken op van Kinke Kooi (1961), Patty Struik (1962) en Bart Dijkman (1959). Kooi maakt gestreepte schilderijen in overwegend zachtblauwe en zachtroze tinten waarin steeds vreemde figuren centraal staan, zoals een kabouterachtig mannetje (getiteld Zielige Rotzak) en een dikke roze olifant. Struik maakt een verzameling intrigerende foto-collages en Dijkman maakte een prachtige, dramatische video-tape over het jongetje Billy en zijn zieke moeder met uitgeknipte, getekende (maar niet geanimeerde) figuren. De galerie De Gele Rijder fungeert op haar beurt een beetje als museum. Er zijn werken te zien van onder andere Piet Dieleman, Peer Veneman en Marlene Dumas uit de vaste museumcollectie hedendaagse kunst. 10 jaar Gele Rijder met o.a. Kinke Kooi, Patty Struik, Bart Dijkman in het Arnhems gemeentemuseum, Schelmseweg 89, Arnhem. Ma t/m vrij 9-17 u, za en zo 10-17 u. Marlene Dumas, Piet Dieleman en Peer Veneman e.a. in de Gele Rijder, Korenmarkt 42, Arnhem. T/m 5 augustus.

Patty Backx

Het is natuurlijk de droom van iedere kunstenaar die een groot publiek wil bereiken: exposeren in de Hema. Compleet met een opening in het Hema-snelbuffet met eerste klas Hema-wijnen. Door een initiatief van toneelschrijver/beeldend kunstenaar Albert Blitz is dat nu voor sommige kunstenaars in Amsterdam weggelegd. Blitz woont in de St. Nicolaasstraat, een steeg die uitmondt op de drukke winkelstraat Nieuwendijk. Een groot deel van de steeg wordt door de zijgevel van de Hema ingenomen. Om de steeg wat leefbaarder en minder naargeestig te maken, is hij twee jaar geleden begonnen te ijveren voor 'kijkkasten' in de steeg, waarin kunst kan worden tentoongesteld. Hij benaderde de Hema en de gemeente. Die zagen er wel wat in, en sinds anderhalf jaar heeft Amsterdam nu Hemakijkkasten met wisselende exposities. Zo exposeerde Raoul Marroquin bijvoorbeeld kranteproppen in de kijkkasten. Het publiek waardeerde dat niet zo en sloeg de gepantserde vensters stuk. Voor deze zomer heeft Blitz wat 'lichters' geprogrammeerd: vrolijke, kinderboek-achtige striptekeningen van de Amsterdamse kunstenares Patty Backx.

Patty Backx, Hemakijkkasten, Sint Nicolaasstraat (zijgevel Hema Nieuwendijk), Amsterdam. Tot eind augustus. Dag en nacht te bezichtigen.