Heimelijk lachen om de OV-klucht

Een buitenstaander klonk het de laatste dagen ongelooflijk in de oren, maar de Openbaar Vervoer-kaart voor studenten is ooit bedacht als een vereenvoudigingsmaatregel. Geen ingewikkelde reiskostenvergoedingen voor studenten meer, maar gewoon iedereen een OV-kaart. Dat zou het ministerie voor onderwijs en wetenschappen een hoop werk schelen.

Dat aspect van de OV-jaarkaart is sinds de eerste keer dat het idee ruim twee jaar geleden werd geopperd, helemaal verloren gegaan. Al gauw was alle aandacht gericht op de OV-kaart als bezuinigingsmiddel. Daarvoor bleek de kaart heel goed te kunnen worden gebruikt door de met geldzorgen geplaagde minister van onderwijs. Het werd hem niet in dank werd afgenomen door de studentenorganisaties die protesteerden tegen de korting op de studiebeurzen, al willen individuele, reislustige studenten wel toegeven zo'n OV-kaart heel prettig te vinden voor weekeind-uitstapjes. Waar deze week de eindbeslissing op hing en waar de discussie de laatste maanden over ging, was de vraag of het vanaf 1 januari een chaos wordt in de treinen door de toestroom van studenten.

Dat de Nederlandse Spoorwegen in het voorjaar van 1988 nog bij de overheid hebben aangedrongen om verder te praten over de kaart terwijl de toenmalige minister van onderwijs Deetman het plan al terzijde had willen schuiven, lijkt iedereen vergeten. Ook de NS zelf, die sindsdien tot en met afgelopen woensdag zijn blijven roepen dat het echt niet kan, al die studenten met zo'n OV-jaarkaart in de ochtendspits erbij. De leden van de Tweede Kamer hebben het spel van de NS meegespeeld. De huidige minister van onderwijs, Ritzen, werd keer op keer op het hart gedrukt de OV-kaart alleen in te voeren als hij ervan overtuigd is dat overvolle treinen de 'gewone' reizigers niet het openbaar vervoer zullen uitjagen. De NS hebben berekend dat de invoering van de OV-kaart voor studenten 180 miljoen extra reizigerskilometers betekent. Wie dat aantal kilometers deelt door het aantal studenten dat volgens Ritzen de kaart krijgt, 600 duizend, komt uit op driehonderd kilometer per student per jaar. Een weekeindje naar Pinkpop in het Limburgse Geleen en een Amsterdamse student heeft dit aantal al overschreden.

De Kamerleden maken het grapje zelf, maar ze durven er niet openlijk voor uit te komen dat ze twijfelen aan de zorgen van de NS. De volksvertegenwoordigers willen in de wandelgangen ook best toegeven dat studenten die op kamers wonen alleen in het weekeinde de kaart zullen gebruiken en dat thuiswonende studenten nu ook al met het openbaar vervoer reizen. Ofwel dat het met de overvolle treinen in de ochtenspits wel zal meevallen. Maar op de katheder in de Tweede Kamer daarover gisteren geen woord. Vooral de oppositiepartijen bleven de minister waarschuwen voor chaos en bende. Het D66-Kamerlid Nuis zei zelfs te hopen dat de Kamerleden volgend jaar op tijd met de trein in Den Haag kunnen zijn als over het debacle van de kaart gesproken zou moeten worden.

Addertje

Als op de voorspelling van de NS over de overbelaste treinen kan worden afgegaan, zou die zorg van de Kamerleden terecht zijn. De spoorwegen zouden tenslotte zelf het beste moeten weten of zo'n OV-kaart verantwoord kan worden ingevoerd. Of schuilt er een addertje onder het gras en had de NS gehoopt extra middelen in de wacht te kunnen slepen? De Kamerleden vermoeden het, sterker: beweren het zelfs off the record, maar durven ook dit niet rechtuit te zeggen. Dus vroeg de Tweede Kamer zich gisteren formeel af wat er toch was gebeurd de laatste week dat de NS gisteren meedeelden 'enthousiast' te zullen meewerken, terwijl ze op 28 juni nog beweerden dat het absoluut onverantwoord is om de studenten in de ochtendspits naar de treinen te dirigeren.

Het ook weer formele antwoord daarop luidt dat de laatste dagen steeds meer onderwijsinstellingen zich bereid hebben verklaard om de aanvangstijden van de lessen of colleges te vervroegen, zodat de studenten al voor de ochtendspits op de plaats van bestemming zijn. Volgens minister Maij-Weggen van verkeer en waterstaat heeft dat voor haar de doorslag gegeven om akkoord te gaan met de invoering. Of zou ook zij hebben ingezien dat het drukmiddel om aan extra geld te komen niet werkte en zich daarbij hebben neergelegd? Alweer niet in het openbaar, maar wel in de wandelgangen zeggen Kamerleden het belachelijk te vinden dat de overheid zich zelfs met de aanvangstijden van de lessen gaat bemoeien om zo'n OV-jaarkaart ingevoerd te krijgen. De uitdaging in deze tijd dat het openbaar vervoer zo in de politieke belangstelling staat hadden de NS toch gewoon moeten aannemen. Maar het zijn de Kamerleden zelf die alle aanleiding geven voor dit soort regel- en bemoeizucht uit angst dat als een nieuwigheid fout loopt zij de zwarte piet krijgen. Zo wilde het Groen Linkse Kamerlid Lankhorst van Maij-Weggen weten of zij kan garanderen dat de extra bussen, die de NS willen inzetten als de treinen vol zouden zitten, niet in de file vast komen te zitten. De minister van verkeer en onderwijs, zoals Maij-Weggen zichzelf toepasselijk maar abuis betitelde, kon die garantie niet geven. Een maatregel, oorspronkelijk bedoeld voor minder administratieve rompslomp op onderwijs, die zou hebben geleid tot een waterdichte toezegging dat 's morgens geen filemeldingen meer hoeven te worden gedaan, dat was zelfs in deze klucht net iets teveel van het goede.

    • Aukje van Roessel