27 Boeken over Vincent van Gogh; Speurtochten en analyses

Nog ruim drie weken duren de Van Gogh-tentoonstellingen in Amsterdam en Otterlo. De stapel boeken, die in de honderd jaar na de dood van de schilder aan hem zijn gewijd, is tientallen meters hoog. Beperkt men zich tot de afgelopen jaren, dan komt men al snel uit op zo'n 40 a 50 titels, varierend van grondige deelstudies tot rommelige plaatjesboeken en van wondermooie catalogi tot Van Goghroutes kriskras door Europa. Hieronder volgt een selectie van de meest interessante uitgaven van 1989 en 1990. Ook een enkele verbeterde herdruk is opgenomen.

Het werk

Jan Hulsker: Van Gogh en zijn weg; het complete werk. Uitg. Meulenhoff, Prijs fl. 79, -Oorspronkelijk verschenen in 1978 geeft dit boek een prachtig chronologisch overzicht van de schilderijen en de tekeningen. Alles beschreven aan de hand van het biografisch materiaal. En voor geen geld.

Ingo, F. Walter en Rainer Metzger: Samtliche Gemalde. Uitg. Benedikt Taschen Verlag, 1989. Twee delen. Prijs (bij De Slegte) fl. 99, -Deze uitgave geeft op een veel groter formaat dan Hulskers boek en met meer kleur alle schilderijen weer, maar niet de tekeningen.

Giovanni Testori en Luisa Arrigoni: Vincent van Gogh, catalogo completo deidipinti. Uitg. Cantini, Prijs fl. 48,50. De Italianen nemen genoegen met deze forse pocket waarin de schilderijen, al zijn ze volledig, natuurlijk in het geheel niet tot hun recht komen. Ook hier ontbreken de tekeningen.

Evert van Uitert, Louis van Tilborgh en Sjraar van Heugten (red.): Vincent van Gogh, schilderijen en tekeningen. Uitg. Meulenhoff, twee delen.

Gebonden fl. 179, - (tot 1 augustus; daarna fl. 219,-). Paperback fl. 97,50. Dit is de de door Walter Nikkels schitterend ingetogen ontworpen catalogus bij de tentoonstellingen in Amsterdam en Otterlo. Ook verkrijgbaar in het Engels, Frans, Italiaans en Spaans.

Juleke van Lindert en Evert van Uitert: Een eigentijde expressie, Vincentvan Gogh en zijn portretten.

Uitg. Meulenhoff. Prijs fl. 49, -. Dit boek analyseert Van Goghs voorliefde voor portretten: zijn voorbeelden, zijn zelfportretten en de portretten die hij van anderen schilderde.

Tsukara Kodera: Vincent van Gogh, Christianity versus Nature.

Uitg. John Benjamin Publishing Company. Prijs fl. 137,80. Een zeer geprezen en mooi uitgegeven analyse van Van Goghs religieuze inspiratiebronnen. Kodera toont aan de hand van enkele telkens terugkerende motieven, zoals de zaaier, de zon en de zonnebloem, aan hoe de christelijke motieven in Van Goghs werk plaats maakten voor motieven uit de natuur.

Roland Dorn: Decoration.

Vincents van Goghs Werkreihe fur das gelbe Hausin Arles. Olms Verlag. Prijs fl. 187,95. Een inventarisatie van de prenten en schilderijen waarmee Van Gogh zijn kamertje in Arles verlevendigde.

Louis van Tilborgh, Sjraar van Heugten, Philip Conisbee, Van Gogh en Millet. Uitg Waanders. Prijs fl.

59,50. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in 1988 over de diepe invloed van Millet op Van Gogh. L. J. I. Ewals: Ary Scheffer bewonderd door Van Gogh. Uitgegeven bij de gelijknamige tentoonstelling in het Dordrechts Museum (t/m 30 dec.). Prijs fl. 20, Van Gogh hield erg van de destijds beroemde schilder Scheffer. Diens werk leerde hij kennen in zijn Dordtse (1876) en later in zijn Parijse periode. Het boekje diept deze bewondering uit.

Het leven Jan Hulsker, Dagboek van Van Gogh. Uitg. Meulenhoff, 168 pag.

Prijsfl. 59,50. Oorspronkelijk in 1970 verschenen als Boek van de Maand. Aan de hand van de schilderijen en tekeningen volgt Hulsker het leven van Van Gogh.

Jan Hulsker, Vincent and Theo, A dual Biography. Uitg. Fuller Publications.

Prijs fl. 79,50. Dit is de verbeterde en vertaalde versie van het in 1985 verschenen Lotgenoten, waarin de levens van de twee broers op de voet worden gevolgd.

Johan P. Nater: Vincent van Gogh. Een biografie. Uitg. Ad Donker. Prijsfl. 27,50. Zonder veel pretenties schetst Nater in kort bestek het leven van Van Gogh. De uitstekend geschreven biografie gaat op een aantal kwesties, met name medische, in korte hoofdstukjes wat dieper in. Nater neemt integraal een aantal getuigenissen op van mensen die Van Gogh hebben gekend.

Jan Meyers: De jonge Vincent.

Jaren van vervoering en vernedering. Uitg.

De Arbeiderspers. Prijs fl. 39,90. Voor deze biografie van de jonge Van Gogh kon de auteur als eerste de onderlinge correspondentie van de andere gezinsleden Van Gogh betrekken. De grote jeugdraadsels blijven echter onopgelost. David Sweetman: The love of many things. A life of Vincent van Gogh. .

. TE: Uitg. Hodder en Stoughton. Prijs fl. 58,45. Populariserende biografie van Van Gogh met veel oncontroleerbare uitspraken.

A. Verkade-Bruining: De God van Vincent. Beschouwingen over de mens Van Gogh. Uitg. Wereldbibliotheek, Prijs fl. 49,40 (geb.: fl. 69,50)Goede biografie met een accent op Van Goghs visie op God en Jezus Christus, zoals die in zijn werk en in zijn brieven naar voren komt.

Ter plekke Emmy Andriesse, De wereld van Van Gogh. Uitg. Bert Bakker. Prijsfl. 79,50. In 1953 reisde Emmy Andriesse Van Gogh achterna, in Arles, Saint-Remy en Auvers-sur-Oise. Haar zeer persoonlijke foto's verschenen in een door Dick Elffers vormgegeven boek. De tekst, in Nederlands, Frans en Engels was van Jos de Gruyter. Een herdruk die terecht is.

Ken Wilkie, The Van Gogh File, A journey of Discovery. Souvenir Press. Prijsfl. 58,45. Wilkie deed in 1972 in Londen de vondst van zijn leven: een tekening van Van Gogh op een rommelzolder. Hij schreef er een opgewonden boek over, dat nu wordt heruitgegeven, aangevuld met een hoofdstuk over een vergeefse speurtocht naar een schilderij in Antwerpen.

Martin Bailey, Young Vincent.

The Story of Van Gogh's Years in England.

Uitg. Allison en Busby. Prijs fl. 58,45. Ook deze Engelsman volgde het spoor terug. Hij reconstrueerde van Goghs Engelse jaren, toen de schilder twintig was.

Reindert Groot en Van Sjoerd de Vries, Vincent van Gogh in Amsterdam. Uitg.

Stadsuitgeverij Amsterdam. Prijs fl. 29,50. Groot en de Vries trokken heel nauwkeurig Van Goghs Amsterdamse jaren na, vonden nieuwe documenten en foto's en wisten door listig speurwerk van twee schilderijen te reconstrueren waar Van Gogh ze heeft geschilderd. Groot fotografeerde alle relevante locaties.

Frank Kools: Als een boer van Zundert. Vincent van Gogh en zijn geboorteplaats. Uitg. De Walburg Pers, Prijs fl. 24,90. Beschrijving van Van Goghs jeugd tegen de achtergrond van zijn geboortedorp. De auteur besteedt in een soms houterige stijl veel aandacht aan de lokale (kerk)historie. G. J. M. van den Brink en W. Th. Frijhoff (red.). De wevers en Vincent van Gogh. Uitg. Waanders. Prijs fl.

49,50. Dit boek verschijnt bij de gelijknamige tentoonstelling in het Nederlands Textielmuseum in Tilburg. De sociaal-economische realiteit van de Brabantse wevers wordt hier gesteld tegenover Van Goghs verwerking van dit thema in zijn tekeningen en schilderijen.

Kees Kaldenbach en Michel Didier, pelgrimstocht door het leven. Reizen in devoetsporen van Vincent van Gogh. Uitg Cultuurtoerisme bv. Prijsfl. 39,50. Een beknopte maar goed geillustreerde tocht door leven en werk van de schilder.

Els Barents (samenstelling), In relatie tot Van Gogh, fotografie van tijdgenoten. Catalogus Stedelijk Museum Amsterdam. Prijs fl. 39,50. Negentiende eeuwse foto's van plaatsen waar Van Goghs gewerkt heeft.

De anderen Pierre Michon: Joseph Roulin - de postbode van Van Gogh. Vert. door Marijke Jansen. Uitg. De Arbeiders- pers. Prijs fl. 17,90. Aangekondigd als een novelle is het werkje van Michon eerder een lange, niet altijd even boeiende mijmering over de Arlesiaanse postbode Joseph Roulin, van wie Van Gogh zes portretten maakte en wiens gezinsleden hij eveneens schilderde.

Vincent van Gogh en de modernen. Catalogus. Prijs 50 DM. Catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in Essen (Museum Folkwang, 11 aug. tot 4 nov.) en Amsterdam (Van Goghmuseum 16 nov.-18 feb.1991).

De brieven Han van Crimpen en Monique Berends-Albert, De brieven van Vincent van Gogh. Uitg SDU, vier delen. Prijs fl.

275, -. De eerste integrale Nederlandstalige editie van de brieven van en aan Vincent van Gogh.

Jan Hulsker, Een leven in brieven. Uitg. Meulenhoff. Prijs fl. 19.90. Een handzame en uitstekende bloemlezing uit de brieven, voor het eerst verschenen in 1981. Willem Frederik Hermans: Vincent Literator. Uitg. De Bezige Bij. Prijsfl. 14,50. In een beknopt werkje schetst Hermans het belang van Van Gogh als schrijver. Hermans vertelt wat Van Gogh aan literatuur kende en citeert veel rake uitspraken van de schilder.