Goede wil

HET HEEN EN WEER gepraat over minister Ter Beeks 'uitgangspunten en richtlijnen voor de defensienota' heeft een dieper meningsverschil binnen het kabinet blootgelegd dan deze minister en zijn collega van buitenlandse zaken Van den Broek op dit moment om coalitieredenenen wensen te onderstrepen. Ondanks de koerswijziging die de PvdA op veiligheidsterrein heeft doorgevoerd en ondanks Ter Beeks sympathiebetuigingen de afgelopen maanden tegenover de krijgsmacht klinkt er toch weer iets door van de PvdA-lijn uit het kruisraketten-debat: de strijdmacht zou eigenlijk niet behoren te bestaan, niet in de laatste plaats ook omdat ze geld wegneemt dat voor sociale maatregelen zou kunnen worden gebruikt. Ter Beek kondigt drastische bezuinigingen aan nog voordat de wapenbeheersingsbesprekingen tot resultaat hebben geleid en nog voordat op nationaal- of in NAVO-verband is vastgesteld wat voor soort krijgsmacht straks eigenlijk noodzakelijk is.

Daar tegenover staat de lijn-Van den Broek, die het in de kruisrakettentijd beproefde recept blijft aanhangen dat het Westen tegenover Moskou geen onomkeerbare concessies moet doen alvorens de Sovjet-Unie haar bereidheid tot drastische wapen- en troepenvermindering in Midden-Europa per verdrag heeft vastgelegd. Het is juist dat er nog dagelijks tanks in het land worden geproduceerd en dat er grote onzekerheden blijven bestaan over de stabiliteit van het Sovjet-imperium. Het is ook waar dat de Sovjet-Unie een Europese macht blijft van buiten-Europese proporties, die zo staat het ook in Ter Beeks notitie aan de Kamer het vermogen houdt om een offensief van grote omvang uit te voeren. Maar tot de positieve signalen die Van den Broek zegt zo graag aan Moskou te zenden, behoort ook het doordringende geluid van de bereidheid drastisch in de defensiebudgetten te snijden. Als men Gorbatsjov wil helpen, is dat zeker een van de beste instrumenten.

HET IS TE HOPEN dat de beide ministers er in slagen hun opvattingen op dit punt meer met elkaar in overeenstemming te brengen. De regering moet tegemoet komen aan de authentieke gevoelens van de bevolking dat onder de gegeven omstandigheden in Europa het defensie-apparaat verkleind kan worden en zij moet daarmee via de NAVO de bereidheid aan de Sovjet-leiders kenbaar maken zich aan de nieuwe situatie te willen aanpassen. Maar zij mag er tegelijkertijd niet aan meewerken dat in Moskou het gevoel ontstaat aan westelijke zijde te kunnen oogsten zonder diep in het eigen vlees te snijden.

Ter Beek en Van den Broek zullen dit allebei niet tegenspreken. Maar het listige gemanoeuvreer van Ter Beek om Van den Broek buitenspel te zetten na twintig jaar Binnenhof wist hij echt wel wat de juiste regels waren en het daarop volgende hanige tegenspel van Van den Broek beloven niet veel goeds voor het moment dat de echte defensienota op tafel komt. Als men het in zo'n gunstige internationale situatie niet eens kan worden over het veiligheidsbeleid schort er iets aan de goede wil.