Van der Klugt was te optimistisch

EINDHOVEN, 3 juli C. J. van der Klugt, de voortijdig opgestapte president van Philips, heeft de concernresultaten veel optimistischer geinterpreteerd dan zijn opvolger J. D. Timmer. Daardoor was het mogelijk dat Van der Klugt zijn aandeelhouders op 10 april nog een substantiele winstverbetering kon beloven, terwijl Timmer hen gisteren nog geen drie maanden later een verlies van twee miljard gulden in het vooruitzicht moest stellen.

Dat blijkt uit de toelichting van Timmer op wat hij zelf noemde 'een van de ernstigste, meest diepgaande ingrepen in de geschiedenis van Philips'. Voor deze ingrepen, die zo'n 10.000 arbeidsplaatsen zullen kosten, legt de onderneming dit jaar 2,7 miljard gulden opzij.

Dr. W. Dekker, voorzitter van de raad van toezicht, had al gistermorgen tijdens de buitengewone aandeelhoudersvergadering verklaard, dat het interne financiele rapportagesysteem wel degelijk goed heeft gewerkt. Maar Timmer voegde daar 's middags aan toe dat informatiesystemen niet 'mechanisch' tot eenduidige uitkomsten leiden. 'Daar komt een belangrijk stuk beoordeling bij kijken', zei Timmer. 'Verschillende managers kijken daar verschillend tegenaan.' Ook de cijfers die Philips gisteren presenteerde, maken nog altijd een rooskleurige duiding mogelijk. Het bedrijfsresultaat zal met circa 400 miljoen gulden toenemen tot 2,7 miljard gulden. In de woorden van Van der Klugt: 'De tanker ligt op koers.' Maar Timmer wilde gisteren van zo'n uitleg niets weten. Hij wees er op dat de financieringslasten in de eerste vijf maanden van dit jaar met bijna 50 procent zijn gestegen, van 505 tot 742 miljoen gulden, onder meer als gevolg van ongunstige valuta-ontwikkelingen. Die gaan de rest van dit jaar door. Daardoor zou de nettowinst uit gewone bedrijfsuitoefening, ondanks een hoger bedrijfsresultaat, zijn gekelderd van 792 miljoen tot 50 miljoen gulden. Vorig jaar incasseerde Philips daarnaast nog eens 582 miljoen gulden aan bijzondere baten waardoor de concernwinst uitkwam op 1,374 miljard gulden. Dit jaar zullen deze extra inkomsten zo'n 350 miljoen gulden bedragen. Als de onderneming geen extra geld opzij zou leggen voor herstructureringen, zou de nettowinst dus uitkomen op circa 400 miljoen gulden.

Sinds half juni is de Philips' Groepsraad tot het besef gekomen, dat de eerder in gang gezette reorganisaties onvoldoende en te langzaam effect sorteerden, waardoor 'een blijvende winsterosie' dreigde, verklaarde Timmer. Sommige ingrepen 'strekten zich wel over vier jaar uit', zei Timmer. 'Zo'n traagheid kun je je niet permitteren in een markt die zo in beweging is.'

Daarom besloot de Groepsraad van Philips de herstructureringen op ingrijpende wijze te versnellen en te intensiveren. Met de extra saneringen zal al dit jaar worden begonnen en de reorganisaties moeten volgend jaar zijn afgerond. Daarbij zullen 'zeker gedwongen ontslagen vallen', zei Timmer.

Philips sluit en saneert een aantal bedrijfsonderdelen in de verliesgevende sectoren computers en componenten, stopt met bepaalde produkten, bezuinigt op onderzoek en ontwikkeling. Maar de onderneming is niet van plan hele divisies af te stoten, zei Timmer. Ook overweegt het concern niet om een groter deel van muziekmaatschappij Polygram naar de beurs te brengen. 'We zijn nu bezig met reparatiewerk, met het dichten van gaten', verklaarde Timmer. 'Gaandeweg zullen we de lijnen naar de toekomst trekken. Je moet de bestaande opvattingen over sterktes en zwaktes ter discussie stellen. Je moet het waarden- en normensysteem op zijn geldigheid toetsen. Zulke meetings zijn meestal nogal confrontational. Maar als een dergelijke schok heeft plaatsgevonden, sta je vaak verrast van de nieuwe initiatieven.' De mammoet-reservering van 2,7 miljard gulden in 1990 moet leiden tot een krachtig winstherstel in de komende jaren, zei Timmer. Maar hij wilde zich niet wagen aan een winstprognose voor 1991. Wel zei hij dat hij vasthoudt aan de winstdoelstelling van zijn voorganger. Dat betekent: een rendement op het eigen vermogen van 10 procent.

Of een dividenduitbetaling over 1990 achterwege zal blijven, kon Timmer gisteren niet zeggen. Hij verklaarde dat daarover nog geen beslissingen zijn genomen. De dividenduitkering is in elk geval 'nog niet definitief van de baan', zei Timmer.

De vakorganisaties hebben welwillend op de aankondigingen van Timmer gereageerd. H. Bijvank, bestuurder van de Industriebond FNV, is blij dat het concern 'eindelijk een strategische keuze heeft gemaakt'.

Hij vindt dat Philips de gelegenheid moet aangrijpen om 'voor eens en altijd af te rekenen met de wurgende bureaucratie in de onderneming.' De Federatie van Hoger Philips Personeel (FHPP) spreekt over 'een laatste kans' voor Philips. 'De onderneming kan zich niet permitteren het vertrouwen van de financiele wereld nog eens zo zwaar op de proef te stellen', meent mr. W. Ter Welle.

G. Hoppenbrouwers, voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad bij Philips, zei dat Timmer met zijn aankondigingen misschien het vertrouwen van de beleggers herstelt, maar het vertrouwen van het personeel ondermijnt. Hij voorspelde grote onrust binnen het concern.