Haken en ogen bij kandidatuur Melina Mercouri alsburgemeester van Athene

ATHENE, 3 juli Melina Mercouri, de 67-jarige Griekse oud-minister van cultuur, is door de socialistische PASOK, sinds juni in de oppositie, kandidaat gesteld voor het burgemeesterschap van Athene. Op 14 en 21 september worden in Griekenland gemeenteraadsverkiezingen gehouden, en de uitslag in de grote steden zou een terugslag kunnen brengen voor de conservatieve partij Nieuwe Democratie (ND), die na haar verkiezingsoverwinning van 6 juni aan de macht is.

De kandidaatstelling lijkt een briljant idee. Melina, wier grootvader twintig jaar burgemeester van de hoofdstad is geweest, is nog altijd een van Griekenlands populairste figuren, ook al lopen de meningen over wat zij als minister nu eigenlijk heeft gepresteerd sterk uiteen. Ongetwijfeld zal zij stemmen krijgen van buiten de socialistische gelederen, niet alleen op de tweede stem-zondag, als het tussen de twee succesvolste kandidaten gaat, maar reeds op de eerste.

Rechts heeft tot nu toe geen duidelijke tegenkandidaat, al wordt de naam van de componist Theodorakis, die nu met de ND samenwerkt en een ministerschap zonder portefeuille beheert, ook voor deze functie genoemd. Vermoedelijk zal de ND eerst eens afwachten of de kandidatuur-Mercouri wel doorgaat. Want er zijn enkele haken en ogen.

Haken en ogen

In de eerste plaats haar wankele gezondheidstoestand. Wegens een longkwaal moet zij zich nogal eens verontschuldigen bij manifestaties waar men op haar aanwezigheid had gehoopt, en reeds is voor haar bestwil de verzuchting geslaakt: 'Met die aangetaste longen zou zij juist uit dat totaal vervuilde Athene wegmoeten'. Vervolgens is er de wat haastige, onbehouwen wijze waarop haar kandidatuur is ingediend, die gramschap heeft verwekt bij de Alliantie van Links en Vooruitgang (ALV), de grotendeels communistische groepering die naast de PASOK in de oppositie is. Kort tevoren was tussen PASOK-leider Andreas Papandreou en ALV-voorzitter Charilaos Florakis een globale overeenkomst bereikt betreffende samenwerking bij de gemeenteraadsverkiezingen. Binnen de ALV klonken er dus protesten dat over de kandidatuur van Melina helemaal geen overleg met de ALV had plaatsgehad.

Florakis heeft laten doorschemeren tegen de figuur Melina op zichzelf geen bezwaren te hebben, maar bij Grieks Links, de tweede en kleinere pijler van de ALV, ligt dit anders. Hier had men reeds verkondigd dat alleen kandidaten zouden worden gesteund die zich hadden uitgesproken tegen Athenes kandidatuur voor de Olympische Spelen van 1996 (honderd jaar na de Atheense van 1896). Net als de Griekse Groenen heeft Grieks Links op financiele maar vooral milieugronden bezwaren tegen Athenes kandidatuur, waar Melina altijd een warm pleitbezorgster van is geweest. De beslissing over de Olympische Spelen valt in september, en als deze in Athenes nadeel is, kan het nog zijn dat voor Grieks Links de kwestie daarmee uit de wereld is.

Intussen zijn binnen de PASOK stemmen opgegaan die de ALV willen geruststellen: Melina's kandidatuur zou nog niet definitief zijn. Zoiets is tekenend voor de grote desintegratie binnen de partij na de verkiezingsnederlaag van juni. Het meest opvallende symptoom is de enigszins opstandige rol die de populistische vleugel is gaan spelen, binnen Griekenland 'avrianistisch' genoemd naar de Avriani, de Krant van Morgen, die er de spreekbuis van is.

De gebroeders Kouris, uitgevers van het Avriani-concern, kwamen onlangs met een offensief tegen Kostas Laliotis, de jonge ideoloog van de PASOK en een der intiemste vertrouwensmannen van Andreas Papandreou. Op de bekende familiaire toon waarmee zij de PASOK-leider vanouds toespreken ('Denk erom Andreas ... '), waarschuwden zij tegen het onheil dat deze 'gesjeesde tandheelkundige student' en in zijn kielzog nog een hele rij andere bij namen genoemden, over de PASOK zouden brengen.

Irritatie

Papandreou, die ooit de radiozender van de Avriani persoonlijk heeft geopend, toonde nu toch wat irritatie: 'Er staat een prullemand gereed', zei hij 'voor allen die denken met hun publikaties de partij naar hun hand te kunnen zetten'.

Van de weeromstuit werd de toon van de Avriani tegen Andreas ook scherper: 'De leider had eigenlijk alles aan deze krant te danken en zonder haar zou hij allang in de gevangenis hebben gezeten'.

Ook kreeg hij een sarcastisch commentaar toen hij de ene dag plechtig de 'onverzoenlijke strijd' tegen de nieuwe regering afkondigde en de volgende dag met vakantie ging.

Al in september, dus nog voor de gemeenteraadsverkiezingen, moet het grote congres van de PASOK worden gehouden dat nog maar het tweede zal zijn in haar zestienjarige geschiedenis. Het zal er warm toegaan, vooral omdat Laliotis wordt genoemd voor de post van tweede man ('secretaris van het politiek bureau') van de partij.

Ook de ALV is sinds mei aan interne problemen ten prooi, die echter wat essentieler van aard zijn. De afdeling Grieks Links, die tevoren een Eurocommunistisch stempel droeg, is geschrokken van het feit dat haar partner, de vanouds orthodoxe Communistische Partij van Griekenland, nog lang niet toe blijkt te zijn aan het overboord werpen van de oude communistische symbolen en formules, zoals dat bij zoveel andere communistische partijen wel gebeurt. Zij heeft er vorige maand een 'voorconferentie' aan gewijd, tijdens welke tot ieders verbazing de starste man uit de partij, Grigoris Farakos, zich voor vernieuwing uitsprak. Maar de verbazing steeg ten top toen uitgerekend de als 'gezellig, boers, grootvaderachtig' bekendstaande Florakis zijn gewicht in de schaal legde om voorlopig alles bij het oude te laten. 'Marx en Lenin vormen voor mij een ikonostase', zei hij openhartig, woorden die sindsdien al vele karikaturisten hebben geinspireerd.