Generaal Sharon mikt op nog meer macht

Een militante ultra-rechtse regering die met buitenparlementaire noodmaatregelen nationale problemen te lijf wil gaan roept volgens het klassieke politieke rollenpatroon bij links angstgevoelens op. Indien de daarmee gepaard gaande buitengewone bevoegdheden bovendien in handen komen van een als avonturier bekendheid genietende, machtshongerige generaal is bij links het hek van de dam. Nog geen maand na de vorming van de meest rechtse regering uit zijn geschiedenis is Israel in een situatie verzeild geraakt, waarin de minister van bouwnijverheid Ariel Sharon, minister van defensie tijdens de Libanese oorlog, de hoofdrol speelt. De regering machtigde hem afgelopen zondag om met noodmaatregelen de woningnood te lijf te gaan, die de massa-immigratie uit de Sovjet-Unie heeft doen ontstaan. In eerste instantie heeft Sharon toestemming gekregen om drieduizend prefab-woningen te importeren en naar eigen inzicht te plaatsen.

Parlementaire en bureaucratische controle op deze operatie, die tot de import van 40.000 woningen kan uitgroeien, zijn op een zijspoor geplaatst. Als 'immigranten-tsaar', dan wel 'bulldozer' kan Sharon zijn gang gaan. Met zijn 'noodverordeningen', die zich tot vele takken van de Israelische samenleving uitstrekken, ontpopt Sharon zich als de sterke man in de door Likud-leider Jitschak Shamir gevormde rechts-religieuze coalitie.

Gevaar

Dan Meridor, de minister van justie, heeft de constitutionele gevaren die in het verstrekken van een vrijbrief aan Sharon schuilen wel doorzien. Het onttrekken van de noodwoningbouw voor Russische immigranten aan parlementaire controle leek hem even gevaarlijk als overbodig. Met Jitschak Perets, de minister van immigratie, die het niet kon verteren dat werd getornd aan zijn bevoegdheden, stemde hij in de regering tegen het verlenen van verregaande volmachten aan collega Sharon.

Ariel Sharon heeft zondag ongetwijfeld een belangrijk persoonlijk politiek succes geboekt op weg naar wat linkse politici vrezen de 'absolute macht'. Hij heeft in zekere mate genoegdoening gekregen voor de verstandige en pertinente weigering van Jitschak Shamir hem als minister van defensie in zijn regering op te nemen.

Hoewel gediskwalificeerd door een commissie van onderzoek naar zijn politieke verantwoordelijkheid voor de door de Falangisten gepleegde massa-moord op Palestijnen in twee vluchtelingenkampen bij Beiroet ten tijde van de Libanese oorlog, heeft Sharon zich tijdens de kabinetsformatie krachtig kandidaat gesteld voor deze sleutelpositie. Shamir gaf echter met het oog op internationale belangen en om persoonlijke redenen geen krimp. Met een scherpe blik naar de toekomst deed de tacticus Sharon op het beslissende moment een stapje terug om de vorming van een ultra-rechts kabinet niet in de weg te staan.

Het invloedrijke ministerie van woningbouw met zijn uitgebreide verantwoordelijkheden voor de opvang van de immigranten uit de Sovjet-Unie is in handen van de 62-jarige Sharon een uitvalsbasis voor de strijd om het leiderschap van Likud als de twaalf jaar oudere Jitschak Shamir van het politieke toneel verdwijnt.

De zondag door Sharon van de regering 'afgedwongen' noodbevoegdheden stellen hem in staat de strijd aan te binden met sterke belangengroepen als de aannemers, de bouwvakkers en de burgemeesters, die zich tegen het importeren van prefab-woningen en het kortwieken van bevoegdheden sterk maken. Sharon is er de man niet naar om deze kans te laten glippen. Met de immigratie uit de Sovjet-Unie in het brandpunt van de Israelische politiek kan hij van de zijde van de immigranten op flink politiek dividend rekenen indien hij er in slaagt hun onderdak te bieden zonder Israels trouwlustige jeugd in de kou te laten staan.

Solo

Even eigenzinnig als hij in de jaren vijftig als commandant van de gevreesde 101-eenheid wraakacties uitvoerde en in de Grote Verzoendag-oorlog op eigen gezag opdracht gaf tot de (geslaagde) oversteek van het Suez-kanaal heeft Sharon zich op zijn nieuwe taak gestort. Het opperbevelhebberschap van het Israelische leger is hem wegens zijn zeer omstreden persoonlijkheid ontgaan. Het leiderschap van Likud en het eventueel daaruit voortvloeiende premierschap liggen nu in zijn vizier.

De door hem verworven bijzondere bevoegdheden om de Russische immigranten onder te brengen zijn een kolfje naar zijn hand. Sharon begint met vrije teugels een solo in de regering die hem verder kan brengen dan de meeste collega's die hem zondag in het zadel hebben geholpen hebben doorgrond.

Onder die omstandigheden heeft hij er terwille van de continuiteit van de immigratie geen moeite mee te verklaren, dat de Russische immigranten niet in de bezette gebieden, maar in Israel zullen worden ondergebracht.

Sharon heeft eerder dan anderen begrepen dat de weg naar de macht niet loopt via de oplossing van het Palestijnse vraagstuk volgens de Likud-ideologie, maar via een oplossing voor de joodse immigratie uit de Sovjet-Unie. Daar ligt zijn nieuwe inzet.