DUDU PUKWANA 1938-1990; Een alerte, explosieve muzikant

Spelend het podium opkomen, het liefst vanuit de zaal, en aan het eind nauwelijks kunnen ophouden zo'n muzikant was de altsaxofonist 'Dudu' Pukwana, die het afgelopen weekeinde in Londen aan een maagbloeding overleed. In de recensies werd hij 'gretig' en 'alert' genoemd, collega-muzikanten wezen op het genot waarmee hij muziek maakte.

De op 18 juni 1938 in het Zuidafrikaanse Port Elizabeth geboren Mtutuzel 'Dudu' Pukwana speelde aanvankelijk piano en later, onder meer in de Jazz Giants, saxofoon. In 1964 ging hij met Chris McGregors Blue Notes op tournee door Europa. Hij bleef plakken in Londen, omdat er in Zuid-Afrika voor raciaal gemengde groepen geen plaats meer was. In Engeland viel niet alleen Pukwana's explosieve, extraverte temperament op, maar ook zijn stijl, die was doortrokken van de zogenaamde 'kwela', de populaire muziek uit de Zuidafrikaanse townships. Hij bleef spelen en platen maken met Chris McGregor, onder meer in diens opwindende grote orkest Brotherhood of Breath, maar hij speelde ook met (bij voorbeeld) pianist Keith Tippett en bassist Harry Miller. Daarnaast had hij eigen groepen, zoals het in 1973 opgerichte Spear, waarmee hij de lp In the townships maakte, en sinds 1978 Zila met onder anderen zangeres Pinise Saul. Pukwana speelde vaak in Nederland, niet alleen met de bovengenoemde groepen maar ook als gast van de Instant Composers Pool van pianist Misha Mengelberg. Met Mengelberg en slagwerker Han Bennink is hij te horen op de in 1978 opgenomen lp Yi Yole, genoemd naar een compositie van hem zelf. Met Pukwana is een kleurrijke Zuidafrikaanse figuur verdwenen uit de Londense jazzwereld. In 1975 overleed op dertigjarige leeftijd trompettist Mongezi Feza, geeerd met de lp Blue Notes for Mongezi, in 1986 gevolgd door bassist Johnny Dyani die maar veertig werd. Van de 25 jaar geleden geemigreerde Blue Notes is nu alleen slagwerker Louis Moholo (50) nog in leven. Met hem was Pukwana bezig aan de voorbereiding van een herdenking voor pianist Christ McGregor die 26 mei overleed. Het in memoriam hoeft slechts van titel te veranderen: Blue Notes for Mongezi, Johnny, Chris en Dudu, mistroostig soloconcert voor omfloerste trom.