Bewijs en bewijslast

In het taalgebruik worden bewijs en bewijslast vaak door elkaar gehaald, terwijl het toch verschillende zaken zijn. Bewijslast is de verplichting voor de ene of de andere partij in een proces bewijs te leveren. Wanneer we lezen: 'Zij werd ondanks de verpletterende bewijslast vrijgesproken', zou onze reactie moeten zijn: dan is zij er blijkbaar toch in geslaagd de nodige bewijzen te leveren, maar de schrijver vindt kennelijk dat zij daar juist niet in geslaagd is, want hij heeft bewijs met bewijslast verwisseld.

Andere taalcuriosa die me in juni opvielen: 'Een wachttijd van acht weken, terwijl honderden de deur werden gewezen.'

Wie werd(en) gewezen: die honderden of de deur? 'Du Perron was mogelijk niet de beste schrijver, maar wel de beste letterkundige en dus de moeite waard om in een grote biografie gestalte te geven.'

Waaraan gestalte te geven? 'Rudi van Dantzig ging met Alexandra Radius om de tafel zitten.'

Met z'n tweeen? 'De kunstenaar heeft het recht een kunstwerk later te mogen zien.'

Als hij het recht heeft, mag hij het. Hier is mogen dus overbodig. 'De maatregel gaat met onmiddellijke ingang in.' Ook dubbel op. 'De montage is ritmisch, althans dat lijkt zo omdat maar weinig scenes in de film naar behoren werden geschreven, en veel slechts met snelle opeenvolgende plaatjes werd geillustreerd, geheel en al naar de maatstaven van een publiek dat op dat moment niet het minst is geinteresseerd in film.' Moest het hier niet eens bij uitzondering niet in het minst (= helemaal niet) zijn? 'Voedsel was gerantsoeneerd, maar voor de blanke bevolking althans was er voldoende eten.'

Zinsdelen tussen gedachtenstreepjes zijn als aanvullende informatie bedoeld, moeten dus uit de zin gelaten kunnen worden zonder schade te doen aan de betekenis ervan. Hier zou weglating van het zinsdeel tussen gedachtenstreepjes tot een tante Betje leiden. Zonder gedachtenstreepjes was beter geweest. 'Wij verzetten ons tegen versterking van de Europese Raad, omdat dat een geheel andere ontwikkeling inluidt dan die wij als de meest optimale beschouwen.'

Wat zou meest optimaal zijn? Maximaal? (Ik weet ook niet of dan die een geoorloofde samentrekking is van dan die welke). 'Sloop en flats vervangen door eengezinshuizen en portiekbouw wordt gesteund door jongeren, niet-Nederlanders, mensen met kinderen en zij die nog niet zo lang in de Bijlmer wonen.'

Ook gesteund door zij? 'Enkele weken geleden was zijn herstel al genoeg gevorderd om een wedstrijd van de FC Saarbrucken te bezoeken.'

Was dat herstel voldoende gevorderd om die wedstrijd te bezoeken? Zo staat het er. 'Luxemburgse spaarvarkens blijven tevreden doorknorren.' Blijven knorren of knorren door. 'De dreigende 'volstrekte mislukking' van het economisch hervormingsproces in de Sovjet-Unie heeft het kabinet doen terugkomen op zijn opvatting geen financiele en economische hulp aan dat land te verlenen.'

Uit het verband blijkt dat het kabinet teruggekomen is van die opvatting. Als het erop teruggekomen was (= zich er weer mee bezig was gaan houden), zou dat nauwelijks nieuws zijn geweest. Terugkomen van (= ervan afzien, laten varen) wel. 'Niet slechts is zij sinds mei 1977 Eerste Minister van Groot-Brittannie, en daarmee langer dan de meeste M. P.'s voor haar gedaan hebben.'

Wat gedaan hebben? (Wat is overigens met de afkorting MP bedoeld? Toch niet Member of Parliament? Eerder Prime Minister, maar daarvan is de afkorting PM. Ook is zij niet sinds mei 1977, maar sinds mei 1979 eerste-minister.) 'Er ontstond een patroon van ongelijke samenleving.' Ongelijk aan welke andere samenleving? Of is bedoeld: samenleving waarin ongelijkheid heerst? 'Zij wilde voor alles voorkomen, dat men de crisis zou trachten te overwinnen langs deze weg, zoals die door vakverenigingen en Labour werden uitgestippeld.'

Werd uitgestippeld. (Om misverstanden te voorkomen zou ik geschreven hebben: voor alles. Ook zou ik de komma achter weg hebben weggelaten (ook die achter voorkomen, maar dat is minder belangrijk.) 'Pogingen onafhankelijke staten te creeren in de Kaukasus en Centraal-Azie werden door Stalin hardhandig de kop ingedrukt.'

Wat werd ingedrukt: die pogingen of de kop? Tien keer kwam ik in juni de bekende constructiefout tegen: een van de weinigen (laatsten, velen, degenen enzovoort) die plus werkwoord enkelvoud. Maar ik kies een voorbeeld waarin in de fout weer een andere fout zit: 'De voormalige Nederlandse kolonie is een van de weinige ontwikkelingslanden die een ingrijpende economische herstructurering heeft doorgemaakt.'

Logisch zou zijn geweest: dat in plaats van die, maar dat zou de eigenlijke fout (heeft in plaats van hebben) niet goedgemaakt hebben.