Analisten sceptisch over reorganisatie

ROTTERDAM, 3 juli Philips zou veel meer arbeidsplaatsen moeten afstoten dan de gisteren aangekondigde 10.000 om een arbeidsproduktiviteit te verkrijgen die vergelijkbaar is met het gemiddelde van elektronicaconcerns in Europa. Gelet op de gemiddelde toegevoegde waarde per werknemer zou Philips zelfs met 40.000 a 60.000 banen moeten afslanken. Dat blijkt uit berekeningen van beursanalisten van de Londense bank County NatWest Securities. Arjen Los van deze bank waarschuwt ervoor dat deze cijfers globale aanduidingen betreffen en dat een verbetering van het bedrijfsresultaat ook via andere wegen bereikt kan worden. Wel is volgens hem aangetoond dat 10.000 ontslagen erg weinig is. 'Er zijn veel grotere ingrepen noodzakelijk om op Europees niveau te komen.' Het gisteren aangekondigde aantal ontslagen is volgens Los ook vanuit een andere optiek minder ingrijpend dan het lijkt. 'Als ze helemaal niets doen, dan bereiken ze al een vermindering van 10.000 arbeidsplaatsen', zegt Los 'want dat aantal is ongeveer gelijk aan het normale verloop per jaar.'

In de afgelopen 10 jaar daalde het aantal arbeidsplaatsen bij Philips met 90.000. Dat is niet allemaal natuurlijk verloop, ook eerdere reorganisaties hebben tienduizenden arbeidsplaatsen gekost. De herstructurering bij Philips heeft betrekking op 3 procent van het totale personeelsbestand van 290.000. In het afgelopen jaar voerde de nieuwe president-directeur J. D. Timmer een reorganisatie door van de divisie consumentenprodukten. Die operatie trok beduidend minder belangstelling van de buitenwacht, maar was van vergelijkbare omvang, gemeten naar het aantal arbeidsplaatsen. In de afgelopen twaalf maanden verdwenen in die divisie mondiaal 10.000 van de 70.000 arbeidsplaatsen. Volgens de berekeningen van NatWest ligt de gemiddelde arbeidsproduktiviteit in de Europese elektronica-industrie gemiddeld op 90.000 gulden per werknemer. Siemens scoorde 110.000 gulden per werknemer. Vorig jaar had Philips een toegevoegde waarde van 20.3 miljard gulden. Uitgaande van 290.000 werknemers komt Philips op een toegevoegde waarde per werknemer van 65.000 gulden. Pas bij 230.000 werknemers komt Philips met 88.000 gulden per werknemer in de buurt van het Europese gemiddelde.

Als het grootste deel van de klappen vallen in Nederland, zoals de Industriebond FNV vreest, zal de besparing op personeelskosten aanzienlijk zijn, aldus beursanalist Thibaud de Guerre van Credit Suisse First Boston in Amsterdam. Hij vindt de reorganisatie van voldoende omvang. 'De personeelslasten zijn niet de boosdoener', aldus De Guerre, 'het is van enorm belang dat de financieringslasten minder worden.' Onze correspondent in New York peilde de reacties op Wall Street onder enkele grootaandeelhouders van het concern.

E. de Mol van Otterloo, een partner in de beleggingsfirma Grantham Mayo Van Otterloo, zei: 'Het is een stap in de goede richting. Tienduizend man op 300.000 man personeel is maar 3 procent, en dat is niet veel. Maar 2,7 miljard gulden is 16 procent van de boekwaarde (hoofdzakelijk machines plus gebouwen, red.) en dat is toch wel erg veel. Het illustreert het formaat van de flaters die zij hebben geslagen in het verleden.'

Ernest Kiehne, een van de eigenaars van de beleggingsfirma Legg Mason, heeft al twintig jaar aandelen Philips in huis. Hij noemde de afschrijving van 2,7 miljard 'enorm' en zei te hopen dat dit het begin zal zijn van een verbetering. Net als De Mol van Otterloo zei hij niet van plan te zijn zijn aandelen te verkopen. Maar hij zei evenmin van plan te zijn aandelen te zullen kopen op de huidige lage koers. Dat strookte met de reacties die R. Kuypers, hoofd verkoop Europese aandelen bij Union Bank Switzerland, had gehoord. Zij zei dat het slechte nieuws door de meeste Amerikaanse beleggers al lang van tevoren was verdisconteerd. 'Iedereen verwachtte 2 tot 3 miljard afschrijvingen. Ik ben alleen verbaasd dat ze het allemaal in een keer hebben genomen; Philips deed altijd alles beetje bij beetje.'

De beheerder van een groot beleggingsfonds, die aandelen Philips twee maanden geleden had gekocht na de koersval als gevolg van de slechte kwartaalresultaten, zei: 'Dit is alleen maar het begin van een serie herstructureringen.'

Deze belegger, die liefst anoniem wilde blijven, voegde eraan toe: 'Ik heb gehoord dat Timmer veel meer mensen wilde ontslaan, maar onder druk is gezet om het te beperken tot 10.000 mensen.' De Mol van Otterloo zei: 'Maar hoe moet het nu verder met de divisies die ze hebben, dat is nog helemaal niet duidelijk.'

Hij refereerde aan de divisies Componenten en Informatiesystemen. De grote vraag is volgens hem of Philips een divident zal uitkeren, zoals het concern sinds zijn oprichting altijd ieder jaar heeft gedaan. Hij zei dat hij daar snel uitsluitsel over zou willen zien en zei verrassend genoeg dat hij het geen slecht idee zou vinden om dit jaar geen dividend uit te keren. 'Dat zou een doekje voor het bloeden zijn voor de mensen die ontslagen worden. Ik zou dat gunstig interpreteren als ze dat deden.' Op de Amerikaanse beurs daalde het aandeel Philips slechts 88 dollarcent tot 16,88 dollar, een teken dat de maatregelen die gisteren werden aangekondigd niet als een verrassing kwamen. De omzet was 659.000 aandelen, ongeveer twee keer het normale volume.