Werken van Diepenbrock als finale van Holland Festival; Puurheid en monumentaliteit

Zoals het Concertgebouworkest met Chailly de Nederlandse componist Johan Wagenaar weer speelt en op de plaat zet, zo pleit nu het Residentie Orkest met Hans Vonk voor Alphons Diepenbrock. Een serie van drie cd's is onderweg, waarvan de eerste al in de handel is. De tweede cd is persklaar terwijl het Te Deum en de Missa in Die Festo, die zaterdagavond in de Anton Philipszaal in Den Haag werden uitgevoerd, de komende week worden opgenomen voor de derde cd.

Wat extra aandacht voor een Nederlandse componist kan ons anti-chauvinistische land wel gebruiken. Want behalve voor Rembrandt, Van Gogh, de Deltawerken en de Hollandse Nieuwe kunnen de meeste Nederlanders geen trots opbrengen voor de eigen produkten. Terecht stelt Hans Vonk dat een man als Diepenbrock in Engeland bij voorbeeld een gevierd componist zou zijn geworden. Hier gaat dat anders. De man heeft een straat gekregen en een cartouche met vergulde rand in de Grote Zaal van het Concertgebouw, maar gespeeld wordt hij zelden. De indrukwekkende uitvoering van het Te Deum, zaterdag als een van de slotevenementen van het Holland Festival, deed verlangen naar meer. Met een stralende klank van het koper, het koor dat een solide klankblok vormt als het ontvangstcomite in de hemel en een vocaal kwartet dat vooruit gestuurd wordt om de loper uit te leggen, schiep Diepenbrock in het beknopte Te Deum een monumentale dimensie die de ruimte van de Anton Philipszaal op springen zette.

Zelf beschouwde Diepenbrock zijn Missa in Die Festo als zijn beste werk: 'Nooit meer heb ik met zo'n overgave en zo'n onbewuste tirannieke dwang iets gemaakt.'

Het heilige moeten is in deze mis minstens even sterk aanwezig als in het Te Deum, maar het lijkt of hij de grotere vorm niet even overtuigend met inhoud wist te vullen. Terwijl bij het Te Deum de grootsheid van expressie gevangen in een beknopte context adembenemend werkt, lijkt diezelfde grootsheid in de mis op een schaalvergroting van een klein ontwerp. In een werk van monumentale omvang zijn sterke contrasten noodzakelijk en het lijkt of de beschaafde Diepenbrock die opzettelijk uit de weg ging. Hij streefde naar een stijl waarin de puurheid van Palestrina samenging met de dramatische kracht van Wagner, waarbij de betekenis van de tekst door leidmotieven worden onderstreept. Helaas zijn die motieven zo weinig pregnant dat zij geen duidelijke leidraad vormen voor een niet ingewijde luisteraar. Desondanks laat de hymnische kwaliteit van Diepenbrocks muziek en de vitaliteit waarmee hij zich over onze hoofden heen tot dat ene Hoofd in de hemel richt, een spoor na van opwinding en verbazing.

Concert: Residentie Orkest o.l.v. Hans Vonk. Met: Nederlands Concert Koor, de Koninklijke Zangvereniging Venlona, Hilary Reynolds (sopraan), Marion van den Akker (alt), Christoph Homberger (tenor), Brian Bannatyne-Scott (bas). Programma: Alphons Diepenbrock: Te Deum en Missa in Die Festo. Gehoord 30/6, Dr. Anton Philipszaal, Den Haag.