Vuilnis uit VS nodig voor ophoging van verzinkende Marshall-eilanden; Afval brengt archipel in problemen

WELLINGTON, 2 juli Milieu-activisten vrezen dat de Marshall-eilanden in het westen van de Stille Oceaan na de kernproeven van de jaren vijftig een nieuwe ecologische beproeving te wachten staat. Twee concurrerende Amerikaanse afvalverwerkingsbedrijven, Admiralty Pacific en Micronesian Marine Development, willen daar 14 miljoen ton Amerikaans gemeentelijk afval en miljoenen versleten autobanden storten. Het afval zal worden gebruikt voor landophoging, die hard nodig is omdat de toekomst van de 43 piepkleine (totale oppervlakte 171 vierkante kilometer), laag gelegen en overbevolkte eilanden wordt bedreigd door het stijgen van de zeespiegel, vermoedelijk als gevolg van het broeikaseffect. Met de banden zullen nieuwe riffen worden aangelegd, die vis moeten aantrekken. De voorzitter van Micronesian Marine Development, Dan Fleming, heeft in de Verenigde Staten verklaard dat giftige bestanddelen van het afval voor verscheping met de hand verwijderd zullen worden.

Hij wijst op de grote voordelen van het plan: 'Op het nieuwe land kunnen woonwijken en industriegebieden worden gebouwd. De eilanden kunnen zodoende hun angsten voor de stijgende zeespiegel overwinnen', aldus Fleming. De milieu-organisatie Greenpeace trekt echter aan de alarmbel: 'Het voorstel zal een regelrechte milieuramp betekenen', vindt de Nieuw-Zeelandse activiste Bunny McDiarmid, die vorige week van de Marshalls terugkeerde. Tijdens een bezoek vorige week van de Rainbow Warrior II aan de sinds 1988 onafhankelijke Marshall-eilanden, overhandigde Greenpeace de waarschuwingen aan de regering. In het rapport 'Vervuiling van de Marshalls gaat gepaard met winsten voor de Verenigde Staten' zegt Greenpeace dat het doorgaan van de plannen ecologische verwoesting voor de eilanden kan inhouden. 'De bewering dat het gif uit die afvalbergen door menselijk selecteren verwijderd kan worden, is nonsens', zegt Bunny McDiarmid. 'Stel je een gemiddelde afvalberg voor. Hoe kun je daaruit de zware metalen, landbouwgiffen en zuren met de hand verwijderen?

Het is onvermijdelijk dat zulke stoffen uiteindelijk in het schaarse grondwater en vervolgens in het kustwater rond de atollen zullen belanden', zegt Bunny McDiarmid. Greenpeace verwacht dat de hoeveelheid schadelijke stoffen ten minste 58 miljoen kilo zal bedragen. President Amata Kabua van de Marshalls is een voorstander van het voorstel. Hij heeft gezegd dat de plannen door mogen gaan, wanneer wordt aangetoond dat het afval niet giftig is en veilig blijkt. De regering wacht momenteel de rapporten van de twee bedrijven over de effecten op het milieu af. Ongetwijfeld speelt ook de vorig jaar in het vooruitzicht gestelde betaling van 140 miljoen dollar, die de regering van de Marshall-eilanden kan opstrijken als de plannen doorgaan, een grote rol. Dit is een aanzienlijk bedrag voor de 43.000 inwoners van het land.

De Nieuwzeelandse premier Geoffrey Palmer, die pogingen doet zichzelf als het regionale milieugeweten te profileren, heeft Kabua gewaarschuwd tegen de plannen. 'Ik heb hem gezegd dat het aanvaarden van de plannen in strijd is met de geest van het Regionale Milieuprogramma van het Zuidelijk Stille Oceaangebied', aldus Palmer. Dat in 1982 overeengekomen programma van landen in de regio van de zuidelijke Stille Oceaan had ten doel het leefmilieu in het gebied te verbeteren. Greenpeace heeft de regering van de Marshall-eilanden opgeroepen, net als andere landen in het gebied van de zuidelijke Stille Oceaan, het storten van buitenlands afval te verbieden. Van plannen om in naburige landen afval te verwerken of op te slaan, is inmiddels afgezien. Met het ondertekenen, vorig jaar, door 68 landen in Afrika, het Caraibisch gebied en de Stille Oceaan bij de zogenaamde Lome IV Conventie, werd die invoer verboden. Volgens milieuactivisten blijven de Marshall-eilanden ook zonder de komst van het afval ecologisch gezien het meest geexploiteerde gebied ter wereld. Toen de eilanden deel uitmaakten van het Stille Oceaan Voogdijgebied van de Verenigde Staten, werden er atmosferische atoomproeven genomen. Bikini en Enewetak zijn nu onbewoonbaar. Het atol Kwajalein wordt nog steeds gebruikt als richtdoel bij nauwkeurigheidsproeven voor intercontinentale raketten, afgevuurd vanaf de basis Vandenberg in Californie.