Lenin-museum

Iedereen in Polen kent het dorp Poronin. Het ligt aan de voet van de Tatra, vlak boven Zakopane, Polens bekendste wintersportoord, niet ver van de grens met Tsjechoslowakije, een dorp met houten huizen met spitse daken, rode, groene, zwarte daken, een grijze kerk met een groen dak en groene koepels. Het hout van de huizen is warm en donker. Poronin is voor de Polen het dorp van Lenin. Hier, in de bergen van Zuid-Polen, woonde Lenin in ballingschap, in 1913 en 1914. Decennia lang is het de kinderen op school geleerd, decennia lang zijn ze elke dag per bus in Poronin aangevoerd, om dit historische dorp met zijn Lenin-museum te bezoeken. Het museum was niet erg indrukwekkend, Lenin heeft hier niet veel sporen nagelaten, er lagen wat vroege drukken, foto's en medailles, het ging meer over de revolutie dan over Lenin zelf. Maar dat gaf niet, de plaats was er niet minder heilig om: Poronin was bijna een halve eeuw lang een pelgrimsoord, waar het socialisme zijn jeugd heen stuurde. Waar woonde de grondlegger van onze revolutionaire ideologie toen hij in Polen was? In Poronin natuurlijk.

Zo was het. De tijden zijn veranderd. Rij je nu Poronin binnen, over de spoorlijn van Zakopane naar Nowy Targ, en vraag je naar het Lenin-museum, dan wordt er gelachen. Lenin is omgevallen, wordt er gezegd. Het Lenin-museum bestaat niet meer. Het is ook allemaal nooit waar geweest, wordt er gezegd, er is jarenlang gelogen, want Lenin heeft nooit in Poronin gewoond.

Het Lenin-museum ligt in een plantsoentje, achter een indrukwekkende poort, bestaande uit natuurstenen zuilen die haast verloren gaan onder een gigantisch houten dak. Er hangt nog een bordje aan de poort: Museum V. I. Lenin, maar de naam is afgedekt met een stuk papier. In het plantsoentje met een vijver ligt een stenen vierkant met een lege sokkel: hier stond Lenin. In de hoeken van het plantsoentje staan nog vier schijnwerpers waarmee vroeger het standbeeld werd verlicht. Het museum zelf was gevestigd in een zeer groot huis in traditionele stijl: drie verdiepingen, veel trappen en deuren en balkons vol houtsnijwerk, een spits dak. Het ziet er uit alsof het gisteren is gebouwd. De deuren zijn op slot en zelfs verzegeld. Binnen is alles donker en leeg. Alleen aan een muur hangen nog wat foto's van revolutionaire helden. Naast de ingang wordt nog, op een mooie houten tafel, uit de doeken gedaan hoe het vroeger niet was, het verhaal over Lenins aanwezigheid, van oktober 1913 tot augustus 1914. Lenin woonde in werkelijkheid in Bialy Dunajec, een dorpje noordelijk van Poronin. Hij kwam hier wel vaak langs, hij kende de eigenaar van het huis.

Dat dit huis in 1947 een museum werd is te danken aan een officier van de NKVD, de voorloper van de KGB. Hij hoorde het verhaal van Lenin en Poronin op een avond met veel drank en riep prompt dit huis tot Lenins woning uit. De eigenaar werd eruit gezet, die kreeg een ander huis achter de begraafplaats, en zo kreeg Poronin zijn museum en zijn reputatie. Pas later heeft het nieuwe bewind ontdekt dat Lenin hier niet woonde, maar toen was het te laat, toen stond het museum er al, dat verplichte nummer voor de Poolse jeugd. Zelfs Gorbatsjov is hier nog geweest, bij zijn laatste bezoek. Maar het museum ging hij al niet meer binnen: hij kwam door de mooie toegangspoort, wisselde wat woorden met het welkomstcomite en vertrok.

In februari vond een inwoner van Poronin misschien wel even dronken als die NKVD-officier in 1947 dat het welletjes was. In het holst van de nacht brak hij in en trok hij het standbeeld van Lenin omver. De politie is nog een onderzoek begonnen naar de dader, maar is daar al snel mee gestopt. De gemeente sloot het museum. Het wordt een etnografisch museum, maar of dat doorgaat is de vraag, want de vroegere eigenaar wil het terug. De gemeente ontfermde zich ook over het standbeeld. Ze zit er een beetje mee in haar maag. Ze zou het het liefst willen verkopen, maar waar vind je vandaag de dag iemand die een standbeeld van Lenin wil?