Afscheid

Deze week is het achtste en naar men zegt onherroepelijk laatste deel gepresenteerd van Cynthia Voigts Tillermanserie. In Alles op een kaart begint Dicey haar eigen scheepswerfje. Dat is niet verbazingwekkend, want het leven van de Tillermans is ondenkbaar zonder de zee en de wind en Dicey heeft al lang geleden haar hart verpand aan alles waar een zeiltje op staat. De eerste keer dat zij tijdens haar lange tocht met haar broers en zusje zichzelf even vergeet is wanneer ze op een boot het roer en het grootzeil mag houden. Grootste belofte in haar grootmoeders huis vormt het haveloze scheepje in de schuur. Maandenlang is ze druk met schuren en lakken om het opnieuw in het water te krijgen.

Dicey is inmiddels eenentwintig. Ze heeft haar studie eraan gegeven, een loods aan het water gehuurd en met eindeloos geduld tweedehands gereedschap verzameld en opgeknapt. Ze heeft haar weinige geld geteld zoals op zoveel eerdere momenten in haar leven diep adem gehaald en de sprong gewaagd. Ze werkt als een bezetene en vergeet alle mensen om zich heen: Jeff, die eigenlijk wel trouwen wil, Gro die oud en ziek is, James, Maybeth en Sammy die aandacht voor hun eigen problemen vragen. Dicey is er altijd geweest voor anderen maar nu ziet ze nog maar een ding: een schip bouwen. Bij haar gezwoeg krijgt ze onverwachts hulp van een geheimzinnige zwerver, die de omtrekken vertoont van Dicey's lang geleden verdwenen vader. De doorgewinterde Voigtlezer denkt er het zijne van, vooral wanneer de man er, op het moment dat Dicey hem zijn vertrouwen heeft geschonken, met het bedrijfskapitaal vandoor gaat. Zo'n vent kan ook maar beter een raadsel blijven moet de schrijfster gedacht hebben. Door schade en schande komt Dicey erachter dat er voor het runnen van een bedrijf meer nodig is dan ontembare werklust en dat het in het leven riskant is om alle kaarten te zetten op het verwezenlijken van die ene droom.

En dan staat er heus een streep onder het Tillermanverhaal. Een echte reden is er niet, want wie acht boeken lang heeft meegeleefd houdt nog vragen genoeg over: waarom was die oude Tillerman zo'n onmogelijke bullebak, wordt Maybeth een groot zangeres en gaat James op zijn vijfentwintigste promoveren? Omdat Cynthia Voigt zo prachtig en diepgravend over mensen schrijft is de lezer betrokken geraakt bij al die levens en verzet zich tegen het afscheid. Maar de auteur vertoont vermoeidheidsverschijnselen en haar verhaal slijtageplekken. Dicey neemt nog steeds op zich wat zij meent te moeten doen en reageert als de ware binnenvetter onderkoeld op de haar overkomen rampspoed. Maar er hangt over het verhaal iets mats en plichtmatigs, de scherpte van het conflict ontbreekt. Dicey maakt een grote fout en haar omgeving wacht braaf tot ze tot inkeer komt. Tijd voor de bruiloft. Er spettert niets en je raakt niet werkelijk in beroering.

In de eerdere delen en zeker in de eerste vijf gebeurde dat wel, want Cynthia Voigt kan meeslepend vertellen over mensen en situaties, die haar werkelijk ter harte gaan. Ze schrijft verhalen om jezelf in te verliezen en om jezelf in te vinden. De familienaam van haar belangrijkste helden is, gezien haar hang naar symboliek, vast niet zonder betekenis: de tillerman is de roerganger. In al Voigts boeken zijn jonge mensen doende om de helmstok van hun wankel schip in eigen hand te nemen. De auteur wil haar lezerspubliek op hun weg naar volwassenheid een steuntje in de rug geven. Op de volwassenen in je omgeving kun je niet altijd rekenen. Ze lopen weg, moeten worden opgenomen, maken een puinhoop van hun relaties, zijn in zichzelf verdiept en weten zelf ook niet hoe het moet. Voigts advies is om goed rond te kijken en goed na te denken. Schijn bedriegt en mensen zijn zelden wat ze lijken, of zoals Gro het zegt: 'Je kunt een boek niet beoordelen naar het kaft dat erom zit.'

Maar Voigt legt nog een andere boodschap in Gro's mond: 'Je moet naar de mensen reiken, kind.'

Op deze hoopvolle overtuiging van 'reiken naar' zijn Voigts (soms onwaarschijnlijk) sterke persoonlijkheden gegrond.