'Het geeft geen pas een soort prive-oorlogje uit tevechten'

MILAAN, 25 juni De droom van het Nederlands elftal eindigde ten slotte in een nachtmerrie. Zeker voor Frank Rijkaard die door vriend en vijand werd bestempeld tot zondebok. Zelfs Beenhakker nam zijn pupil achteraf niet in bescherming. Rijkaards ongecontroleerde gedrag tegen Voller, dat er toe leidde dat beide spelers van het veld werden gestuurd, speelde de Duitsers in de kaart. De Nederlandse defensie behoefde weliswaar nog maar een spits, Jurgen Klinsmann, uit te schakelen, maar daar stond tegenover dat de Duitse snelheidsmachine de ruimte kreeg op volle toeren te draaien. Oranje, dat tot het onverkwikkelijke incident met Rijkaard de wedstrijd in handen had, raakte naarmate de tijd verstreek steeds meer uitgeput. Het aantal gemiste kansen stapelde zich op en dat werkte ook al niet bemoedigend. Op zijn tandvlees haalde de Europese kampioen de eindstreep.

Het incident tussen Voller en Rijkaard, die elkaar ook kennen uit de Italiaanse competitie, begon met een gele kaart voor de Milan-speler. Rijkaard haalde zijn tegenstander genadeloos onderuit. Arbiter Juan Loustau zag vervolgens niet dat Rijkaard in het voorbijlopen Voller in het gezicht spuwde, anders had hij hem misschien al eerder van het veld gestuurd. Voller ging vervolgens bij de Argentijnse scheidsrechter verhaal halen omdat hij in zijn nek zou zijn gespuugd. Dat leverde hem ook een gele kaart op. Toen de Duitse spits even later Van Breukelen bestookte, waarbij niets onreglementairs gebeurde, zij het dat de Oranje-doelman de Duitse spits in de baan van de val nog een tikje probeerde na te geven, raakte Rijkaard helemaal door het dolle heen. In de schermutseling die volgde, kreeg zowel Rijkaard als Voller een rode kaart. Op weg naar de kleedkamer spuugde de Nederlander de Duitser nogmaals in zijn nek. In de catacomben van het stadion wilde Voller Rijkaard te lijf gaan. Een functionaris van de FIFA voorkwam een vechtpartij. Franz Beckenbauer, de teamchef van de Duitsers, haalde naderhand fel uit naar Rijkaard. 'Mijn achting voor deze jongen is tot het nulpunt gedaald. Ik ken hem al jaren. Rijkaard is een van de beste spelers ter wereld. Dat hij tot twee keer toe naar Voller spuwde was voor mij onbegrijpelijk. Een dergelijke behandeling is de grootste vernedering die een voetballer kan overkomen.'

Prive-oorlogje

Ook Leo Beenhakker had geen goed woord over voor de onbezonnen actie van Rijkaard. 'Je moet deze wedstrijden op de rand van het toelaatbare spelen. Maar het geeft geen pas om een soort prive-oorlogje uit te vechten dat over de rug van je medespelers gaat. Na het vertrek van Rijkaard konden we steeds een vrije man op het middenveld aanspelen. Maar enig rendement leverde dat niet op. Ik heb voor de tweede keer in mijn carriere als bondscoach al na tien minuten met tien man gestaan. Eerder gebeurde dat met Kieft in Brussel.'

Kieft gaf de Belg Vercauteren tijdens Belgie-Nederlands na een minuut een kopstoot waarna hij van de Italiaanse scheidsrechter d'Elia moest vertrekken.

De lange tijd door prive-problemen geplaagde Rijkaard is al een jaar zichzelf niet. De Amsterdammer met het zachte karakter, die een paar jaar geleden uit Nederland wegvluchtte voor de vernederingen van Cruijff, stak op het WK als enige van de drie van Milaan in een goede vorm. Zoals Rijkaard altijd minimaal een zeven scoort. Het feit dat hij dit seizoen ook bij Milan al twee keer tegen een rode kaart is opgelopen (Juventus voor de beker en Verona voor de competitie) geeft aan dat hij tegenwoordig snel zijn zelfbeheersing verliest.

Vrienden

Ook Wouters en Van Basten grepen gisteravond in het met veel Nederlanders gevulde Giuseppe Meazsa-stadion hardhandig in. Net als Lothar Matthaus kregen ze daarvoor geel. Toch was de sfeer in het veld niet echt grimmig. Jurgen Kohler, die voor de vijfde keer in een rechtstreeks duel voorkwam dat Van Basten scoorde, spoedde zich na de wedstrijd naar de Nederlandse kleedkamer om het shirtje met de Europese voetballer van het jaar te ruilen. Klinsmann en Gullit, vrienden in Milaan als spelers van respectievelijk Inter en Milan, vielen elkaar bij het verlaten van het veld in de armen.

In de slijtageslag beseften de twintig overgebleven spelers dat de ploeg die het eerst scoorde grote kans had de wedstrijd te beslissen. Ondanks alle kansen van de aanvallend goed maar verdedigend zwak spelende Aron Winter, de acties van Gullit die zich later moeilijk voortbewoog wegens een onwillige spier, de fraaie mogelijkheden van Wouters en het sterke doelmanswerk van Van Breukelen, kwamen de Duitsers toch op voorsprong. Guido Buchwald maakte zich aan de linkerkant van het strafschopgebied opvallend gemakkelijk los van Winter en zette voor naar Klinsmann die net even eerder bij de bal was dan Van Aerle. Even later knalde de blonde spits ook nog op de paal. Van Tiggelen: 'Bij dat doelpunt had Buchwald van Winter nooit de kans mogen krijgen voor te zetten. Hij struikelde nota bene ook nog half over de bal.'

Opgaande lijn

Vier minuten voor tijd besliste Andreas Brehme de wedstrijd. Een wegdraaiende bal vloog buiten het bereik van Van Breukelen in de hoek. Dat Koeman de achterstand nog reduceerde tot 2-1 uit een dubieuze strafschop die Kohler veroorzaakte tegen Van Basten, kon de uitschakeling niet meer voorkomen. Een roemloos einde van het Nederlands elftal voor het oog van de wereld was daarmee een feit. Achteraf kan worden gesteld dat alleen Ronald Koeman en Van Basten niet zijn meeggegroeid met het team. Spelers als Gullit, Van Tiggelen, Witschge, Van 't Schip en Wouters vertoonden wel een opgaande lijn.

Van Basten vond het een vreemde gewaarwording naar huis te moeten gaan. 'Ik heb hier absoluut geen rekening mee gehouden. Als er iemand is die wat valt te verwijten dan ben ik dat. Ik zal hier lang een rotsmaak aan overhouden.'

Gullit: 'We begonnen het WK met zes, zeven spelers die niet in vorm waren. Dit keer zag het er wel goed uit. Maar uitgerekend nu de ploeg er staat is het allemaal voorbij.'

Van Breukelen voegde er ten slotte met een mistroostig gezicht aan toe: 'Ik heb jaren naar dit WK uitgekeken. Als je dan na vier wedstrijden naar huis moet, is dat heel hard. Onze hoop was vanavond gevestigd op een speler die weer niet uit de verf kwam. Als hij wel in goeden doen was geweest, dan hadden we een of twee goals gemaakt.'