Schaken

Ik las drie verslagen over drie verschillende optredens van Kasparov. Iedere keer werd hij beschreven als een wildeman, vervuld van woede en opwinding. Je krijgt de indruk dat het zijn normale gemoedstoestand is. Eerst was er in Moskou de oprichtingsvergadering van een anti-communistische partij, de Partij voor Radicale Democratie. Kasparov zat de vergadering voor.

Verslaggever Hubert Smeets schreef in deze krant dat hij iedereen die hem meer dan tien seconen onderbrak het woord ontnam. Ja, zo kennen we onze man. Radicaal is hij in ieder geval wel. Het congres koos iemand anders om de vergadering te leiden, wat niet schijnt te hebben voorkomen dat het een chaotische bende werd. Een maand geleden was er een tweedaags toernooi in Parijs. Kasparov werd in de halve finale door Kortsjnoj uitgeschakeld. Zo leek het tenminste aanvankelijk, maar Kasparov raasde en tierde en wedstrijdleider Gijssen kwam op zijn beslissing terug. Er moest overgespeeld worden, omdat het in de laatste fase van het beslissende vluggertje te wild was toegegaan. Toen verloor Kortsjnoj. Iedereen roemde zijn sportiviteit, die hem tienduizenden guldens had gekost. Tenslotte was er in de Spaanse stad Murcia de roerige vergadering van de bond van grootmeesters (GMA), waarop Kasparov zich terugtrok als president. Het was van tevoren al duidelijk dat er storm op komst was. Bijna alle andere bestuursleden wilden een overeenkomst sluiten met de wereldschaakbond. Kasparov wil deze bond alleen maar bestrijden.

Er waren nog meer twistpunten. Een paar weken voor de vergadering kregen alle leden van de GMA een brief toegestuurd van Bessel Kok, de voorzitter van het bestuur. Het was interessante post, waarin de breuk binnen het bestuur, die al maanden dreigde en altijd door compromissen verborgen was gebleven, opeens duidelijk zichtbaar werd. Kasparov had, zonder een van zijn collega's op de hoogte te stellen, namens de GMA 160.000 dollar toegezegd om in Murcia het interzonale toernooi te organiseren. Als het door was gegaan zou het de schaakwereld gespleten hebben. Het interzonale toernooi is nog steeds een aangelegenheid van de wereldschaakbond. Die zou niet werkeloos toezien als het opeens zou worden afgepakt. De wereldschaakbond zou dan een eigen toernooi organiseren. Waar zouden de spelers aan mee moeten doen? Chaos en oorlog waren te verwachten. En van wie was het geld dat Kasparov zo gemakkelijk had toegezegd? Misschien van Swift, de firma waar Kok president-directeur van is? Toen Kok terugkeerde van een zakenreis zag hij het bureau van de GMA overstroomd met bevelen uit Murcia en hij kreeg het sterke vermoeden dat het de bedoeling was dat zijn eigen geld gebruikt moest worden voor een evenement dat zo controversieel was dat een bedachtzame sponsor het met geen tang zou willen aanraken. Het toernooi werd afgelast. Toen kwam de vergadering in Murcia. De overeenkomst met de wereldschaakbond werd aangenomen. Een nederlaag voor Kasparov. Hijzelf werd met overweldigende meerderheid in het bestuur gekozen. Een overwinning. Maar Timman, voorstander van de door Kasparov gehate overeenkomst, werd ook met veel stemmen gekozen en daar had Kasparov zich heftig tegen verzet. Kasparov's pionnen, Dlugy uit Amerika, Keene uit Engeland en Klaric uit Joegoslavie, werden in de verkiezingen verslagen.

De formele reden die Kasparov opgaf om zich nu tijdelijk als president terug te trekken werd door niemand serieus genomen. Het is duidelijk wat de echte reden is. De overeenkomst met de wereldschaakbond zal buiten zijn verantwoordelijkheid getekend worden. Hij houdt de handen vrij om het wereldkampioenschap naar eigen zin te regelen.

Een moeilijk mens om mee samen te werken, maar aan het bord maakt hij alles goed. De volgende partij speelde hij een paar maanden geleden in een korte match tegen de Deense grootmeester Curt Hansen. Er werd veel ophef gemaakt van het feit dat Hansen op een gegeven moment had kunnen winnen en daardoor viel het minder op dat dit weer zo'n typische fantastische Kasparov-partij was. Op de treurigste momenten doet zo'n partij je beseffen dat het een voorrecht is om schaker te zijn.

Wit Hansen-zwart Kasparov1. c2-c4 g7-g6 2. Pb1-c3 Lf8-g7 3. d2-d4 Pg8-f6 4. e2-e4 d7-d6 5. Pg1-f3 0-0 6. h2-h3 e7-e5 7. d4-d5 Pb8-a6 8. Lc1-e3 Pf6-h5 9. Pf3-h2 Dd8-e8 10. Lf1-e2 f7-f5 In Bugojno 1982 speelde Kasparov tegen Kavalek 10... Pf4. Hij won schitterend. 11. e4xf5 Ph5-f4 12. 0-0 Lc8xf5 13. Tf1-e1 De8-f7 14. Ph2-f1 Lf5xh3 Het eerste offer, nog niet zo verrassend. Maar er komt meer. 15. g2xh3 Pf4xh3+ 16. Kg1-g2 Ph3xf2 17. Dd1-b1 e5-e4 18. Pf1-g3 Df7-d7 Materiele overwegingen tellen niet. Na de loper wordt nu een volle toren aan de aanval opgeofferd. 19. Le3xf2 Tf8xf2+ 20. Kg2xf2 Dd7-h3 21. Db1xe4

Zie diagram

Wit staat een toren een een stuk voor, maar toch had zwart m.i. schitterend gewonnen als hij nu 21... Tf8+ had gespeeld. 21... Pa6-c5 Een overbodige subtiliteit. 22. De4-e7 Lg7-e5 Nu zou wit na 22... Tf8+ de dame offeren en materieel in het voordeel blijven. 23. Te1-g1 Ta8-f8+ 24. Kf2-e1 Le5xg3+ 25. Ke1-d2 Tf8-f7 Een slordigheid die fataal had kunnen zijn, want nu had wit met 26. Txg3 gemakkelijk kunnen winnen. 26. De7-e8+ Hij ziet het niet en de partij herneemt zijn normale loop. 26... Tf7-f8 27. De8-e7 Lg3-f4+ 28. Kd2-c2 Dh3-f5+ 29. Kc2-d1 Tf8-f7 30. De7-e8+ Kg8-g7 Met nog steeds een toren achter gaat Kasparov remise door zetherhaling uit de weg. 31. Tg1-f1 Df5-f6 32. Kd1-c2 Tf7-f8 33. Tf1xf4 Df6xf4 34. De8-e7+ Tf8-f7 35. De7-e8 Df4-g5 Weer versmaadt hij remise en nu ten onrechte. 36. Ta1-d1 Maakt een veilig plekje voor de koning. Wit is buiten gevaar. 36... Tf7-e7 37. De8-c8 Dg5-f6 38. Le2-d3 Df6-f2+ 39. Td1-d2 Met de vlag op vallen bood wit remise aan, wat werd aangenomen. Wit staat gewonnen, al zou het nog een heel gevecht zijn geworden. Ondanks alle onvolkomenheden een schitterend schouwspel.