Behoudende Polozkov wordt vermoedelijkeerste-secretaris; Orthodoxen versterken positie in partij Rusland

MOSKOU, 22 juni De conservatieve vleugel in de Russische communistische partij heeft zijn positie weten te versterken. De kans isgroot dat het congres van de communistische partij vandaag of eventueel morgen de orthodoxe partijsecretaris Ivan Polozkov uit Krasnodar tot eerste-partijsecretaris kiest. De weg voor hem werd gisteren op de derde dag van het oprichtingscongres van de Communistische partij van de Russischerepubliek (CPR) vrijgemaakt toen alle aanhangers van president Gorbatsjov zich voor deze functie bleken terug te willen trekken. Onder de kandidaten die uiteindelijk geen zin hadden om eerste-secretaris van de CPR te worden, was Sovjet-premier Nikolaj Ryzjkov. Datook hij zijn bereidheid alsnog inslikte zou erop kunnen duiden dat de groep rond president Gorbatsjov haar handen van de CPR wil aftrekken. Gorbatsjov zag nooit veel heil in een oprichting van de Russische communistische partij maar maakte onlangs een draai en leek zich alsnog over de partij te willen ontfermen. Polozkov bleek gisteravond de populairste onder de zeven resterende kandidaten voor de post van eerste-secretaris. Bij de kandidaatsbesprekingen kreeg hij veel lachers op zijn hand en werd hij bijna ovationeel toegeklapt. Polozkov is een uitgesproken representant van de orthodoxe fractie in decommunistische partij. Eergisteren beschuldigde hij de huidige communistische partijleiding er in zijn rede tot het congres nogvan geen actie te hebben ondernomen tegen de 'georganiseerde pogingen' die volgens hem gaande zijn om de communistische partij te 'liquideren'.

Er is geen sprake van gebrek aan vertrouwen in departij, aldus Polozkov toen, maar slechts van een verlies van vertrouwen in haar leiding. Polozkov staat voor onvoorwaardelijke trouw aan de klassieke leninistische principesvan de communistische beweging.

Diametraal tegenover Polozkov bij de verkiezing vandaag of morgen staat Vladimir Lysenko, een van de woordvoerders van het 'democratisch platform'. Maar die fractie, die de partij wil vormen tot een sociaal-democratische organisatie, vond tot nu toe amper gehoor op het oprichtingscongres van de CPR. Door de weigering van bij voorbeeld Ryzjkov om de nieuwe partij te gaan leiden, is onduidelijk geworden wat de positie van president Gorbatsjov nog zal zijn. De partijsecretarissen van de twee belangrijkste partijorganisaties in de Sovjet-Unie, de districten Moskouen Leningrad, hebben gisteren en eergisteren een beroep op Gorbatsjov gedaan om partijleider van de communistische partij van de Sovjet-Unie (CPSU) te blijven. Daarvan is hij sinds 1985 secretaris-generaal.

Volgens de partijsecretarissen van Moskou en Leningrad zou het verval van de CPSU niet te stuiten zijn als Gorbatsjov zich voor die functie nuook zou terugtrekken. Een eventueel vertrek van Gorbatsjov zou 'dramatisch zijn', aldus eerste-partijsecretaris Gidaspov uit Leningrad. Maar in een terloopse opmerking eergisteren liet Gorbatsjov wel blijken niet uit te sluiten dat hij die functie op het 28ste partijcongres van de CPSU, dat over tien dagen begint, op zal geven.

Zijn rivaal Boris Jeltsin, de 'president' van de Russische Republiek officieel Russische socialistische federatieve sovjet-republiek (de grootste republiek van de Sovjet-Unie) dieersteblijkens een interview in het partijdagblad de Pravda nu de hoop heeft opgegeven dat de radicale linker vleugel de Russische communistische partij nog zou kunnen gaan domineren, zei gisteren dat hij Gorbatsjov heeft geadviseerd zich nu ook terug te trekken voor het algemeen secretariaat van de CPSU. Gorbatsjov zou zich alleen nog maar moeten concentreren op het presidentschap van de Sovjet-Unie, aldus Jeltsin. Met name het vurige pleidooi gisteren van de Leningradse leider Gidaspov voor het leiderschap van Gorbatsjov was opmerkelijk. Tot nu toeleek Gidaspov zich namelijk te willen manifesteren als een van de belangrijkste critici van de prestroika. Gisteren distantieerde hij zich op een persconferentie echter onbeschroomd van het orthodoxe kamp in de communistische partij. Gidaspov ontkende dat hij een rol had gespeeld bij een aantal voorbereidende conferenties die de conservatieven de afgelopen maanden in Leningrad hebben georganiseerd. Hij liet bovendien doorschemeren uit te zijn op de val van een aantal politburoleden, onder wie Jegor Ligatsjov, de belangrijkste representant van de rechtzinnige oppositie tegen Gorbatsjov en zijn aanhangers. Het oprichtingscongres van de Russische communistische partij wordt morgen afgesloten. Na het 28ste congres van de CPSU zal de bijeenkomst van de Russische partij worden hervat. Dan moeten onder andere het programma en de organisatiestructuur definitief worden vastgesteld. Gisteren besloten de Russische communisten al wel hoe het nieuwe centraal comite zal worden samengesteld. Alle partijdistricten mogener twee kandidaten voor leveren. De partij-organisatie in Moskou en Leningrad waarschijnlijk meer.