Kantines, beveiliging, schoonmaak en soms complete delen produktieproces; Bedrijven besteden meer diensten uit

AMSTERDAM, 20 juni Steeds meer bedrijven in Nederland gaan over tot afstoting van afdelingen of diensten die niet tot de kerntaak van het bedrijf behoren. Bekende voorbeelden zijn kantinediensten die aan cateraars worden overgedragen, schoonmakers en bewakingsdiensten.

Minder bekende diensten die de laatste tijd ook in toenemende mate door bedrijven worden uitbesteed zijn vervoer en transport, huisdrukkerijen en zelfs complete delen van het produktieproces, zoals bijvoorbeeld in de frisdrankenindustrie waar het vullen van flessen door derden wordt verricht. Het bedrijf zelf legt zich dan nog slechts toe op de marketing en verkoop en houdt uiteraard het recept van in dit geval de limonade in handen.

De voordelen voor de ondernemer laten zich raden: minder kopzorgen en kosten en meer tijd voor bijvoorbeeld marketing en kwaliteitsverbetering van het produkt.

Dat het uitbesteden van taken door bedrijven in opmars is, bleek deze week op een drukbezochte studiedag voor ondernemingsraadsleden georganiseerd door het FNV Centrum Ondernemingsraden. Op deze dag bleek dat er ook nadelen aan het uitbesteden van het werk zitten. Personeel moet vaak over van de ene baas naar de andere en komt daardoor vaak in een andere CAO terecht. Verschillen in beloning binnen een bedrijf kunnen leiden tot fricties en openlijke conflicten. Ondernemingsraden blijken plotseling een deel van hun zeggenschap over onderdelen van het bedrijf verloren te hebben.

Precieze cijfers over de hoeveelheid werk die bedrijven uitbesteden aan derden, zijn niet beschikbaar. In de hele catering is bekend dat van de 6.000 bedrijfsrestaurants die Nederland rijk is, er bijna 2.000 worden geexploiteerd door derden. Tien landelijk opererende cateringbedrijven hebben 95 procent van deze markt in handen en verzorgen dagelijks het eten voor zo'n 450.000 werknemers. In de sector schoonmaak en onderhoud wordt jaarlijks voor ruim twee miljard gulden aan werk uitbesteed en dat is ruim 55 procent van de hele markt. Een verdere groei naar 80 procent van de markt acht de professionele schoonmaakbranche niet uitgesloten. De trend is duidelijk. Maar niet iedereen is daar even gelukkig mee. Beleidsmedewerker K. Korevaar van de Industriebond FNV heeft duidelijk zijn bedenkingen: 'Wat de werkgevers voordelen noemen, noemt de vakbeweging liever nadelen. Veel bedrijven hebben werk afgestoten waardoor een aanzienlijk verlies van arbeidsplaatsen optrad. Het werk dat hiervoor in de plaats kwam bij toeleveranciers of derden wordt vaak tegen slechtere arbeidsvoorwaarden verricht. Niet zelden zijn toeleveranciers bedrijven uit het informele circuit. Veel toelevering gebeurt ook in de vorm van thuisarbeid. Onzekerheid is de belangrijkste klacht van de werknemers. Wat voor de werkgever flexibilisering heet, heet voor de werknemer onzekerheid.' Korevaar waarschuwde voor een 'tweedeling' binnen de factor arbeid: de hoog opgeleide, goedbetaalde werknemer bij het moederbedrijf en de slecht geschoolde en goedkope werknemer bij het toeleveringsbedrijf waar carrierekansen minimaal zijn en vaak geen sprake is van een vast dienstverband. Voor de bonden is het in deze situatie vrijwel onmogelijk om aan belangenbehartiging te doen door de ontstane versnippering. Vooral de assemblage noemde Korevaar in dit verband 'een beroerde vorm van uitbesteding'. Dat uitbesteding voor de werkgever ook kan tegenvallen betoogde M. Smit van de Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO). 'Bij uitbesteding van de kantinedienst wordt al te gemakkelijk vergeten dat de cateraar echt niets meer doet dan hij contractueel met de opdrachtgever is overeengekomen. Dit vaak in tegenstelling tot de personeelsleden van een bedrijfskantine. Die zijn ook inzetbaar bij recepties en jubilea. De cateraar zal dat werk ook best willen doen, maar hij zal daarvoor extra kosten in rekening brengen', aldus Smit.