Zenuwenoorlog

De tot dusver aangrijpendste beelden van het WK 1990: Johan Cruijff als gastspreker op een congres voor managers en andere parvenu's in het Feyenoord-stadion; Johan Cruijff als bezoeker van het Van Gogh-museum. Terwijl onze jongens op een Siciliaans trainingsveldje onder de amicale leiding van Leo Beenhakker heerlijk de kuiten losgooien, doolt Cruijff met een gejaagde blik langs korenvelden, tuinderijen, boomgaarden en aardappeleters. Het kan niet. Het is obsceen. Waarom hebben we hem dit aangedaan? Zijn wraak zal verschrikkelijk zijn.

Beenhakker voelt de dreiging, ze verstikt hem bijna, maar het enige wat hij kan doen is: Beenhakker blijven. 'Be nonchalant', zei Oliver Hardy tegen Stan Laurel als de vijand zich aandiende en het onheil onafwendbaar leek. Dat is ook altijd de houding van Beenhakker: doen alsof er niets aan de hand is. Of hij het niet vervelend vindt al die meningen van Cruijff over het Nederlands elftal? Nonchalante Leo: 'Impliciet zijn het aanvallen op mij. Maar het zal me de reet roesten wat Cruijff vindt. Voorlopig zit ik hier en hij daar.' Hij meent het niet. 's Nachts droomt hij van de vernietigende columns die Cruijff zal schrijven als het elftal faalt. Beenhakker beseft dat Cruijff geen genade zal kennen. De vernedering is te groot. Beckenbauer mag in Italie schitteren, Charlton is erbij, Robson zelfs, maar hij, de grootste van al die oud-voetballers, moet met Danny en de kinderen naar het Dolfinarium.

Daar ontmoet hij misschien Rob Rensenbrink, Johnny Rep, Willem van Hanegem en nog wat oud-internationals, die deze dagen telkens opnieuw aan een hautaine Mart Smeets in de tv-studio moeten uitleggen waarom ze geen werk hebben. Ze hebben geen papieren voor de voetballerij, en daarom mogen ze nu hun deskundige commentaar leveren op de verrichtingen van hen die wel papieren hebben: Leo Beenhakker, Nol de Ruiter, Jan Rab. Van alle deelnemende landen heeft Nederland, althans buiten het veld, verreweg de beste papieren. 'Voorlopig zit ik hier en hij daar.'

Dat is de taal van iemand die erg trots is op zijn diploma's. Hij had niet veel aanleg, maar hij heeft hard doorgeleerd: altijd zat hij op zijn kouwe zolderkamertje te blokken als Johan op straat met dat stomme balletje in de weer was.

Intussen rijpt de rancune in het brein van Cruijff. De zenuwenoorlog tussen hem en het duo Beenhakker-Michels die zich onderhuids in de media afspeelt, is interessanter dan menig WK-duel. In zijn lijfblad Voetbal International schreef Cruijff deze week dat Nederland geen overtuigende Europese kampioen was geweest. Zoveel geluk als in Duitsland krijgen we niet meer, riep hij Michels vanuit de verte toe. En Beenhakker kreeg te horen dat hij Bosman niet had mogen afdanken.

Beenhakker sloeg, ook in VI, weinig subtiel terug. Hij klaagde over de conditie van Ronald Koeman, de pupil van Cruijff. 'Fysiek kwam hij heel slecht uit Spanje (...) Hij was te zwaar, had teveel vet aan z'n lijf.'

De insinuatie was duidelijk genoeg: Cruijff stuurt zijn spelers als moddervette varkens naar het WK om hem, Beenhakker, te dwarsbomen.

In De Telegraaf van afgelopen zaterdag gaf Beenhakker een curieus interview waarin hij zich bezorgd toonde over 'een paar spelers' die wellicht 'straks in de ploeg voor een negatief sneeuwbaleffect zorgen'. Nee, namen noemde hij niet. Redacteur Charles Taylor bleek er niettemin meer van te weten Beenhakker zal toch niet per ongeluk zijn mond voorbij hebben gepraat? Volgens Taylor zijn er 'gezwellen binnen de groep' die nodig moeten worden opgeruimd. Het betreft, aldus Taylor, niet 'het Milanese supertrio', maar wel 'eveneens zeer ervaren kernspelers'. We staan, zoals dat heet, op 24 uur van de wedstrijd tegen Egypte, en het zweert in de groep. Maar wie zweren er? En staan die zweren misschien in contact met die beroemde zweer ginds in Nederland? Als ik Ronald Koeman was, zou ik morgen een verdomd goede wedstrijd tegen Egypte spelen. Op die manier kan hij twee heren dienen. Zijn bezorgde heer in Italie en zijn broodheer in Nederland die zich vervolgens met een gerust gemoed naar de Frans Hals-tentoonstelling in Haarlem kan begeven.